ဒေအ်ပင်ဆေးကုသမှုဖြင့် နှိမ့်စိတ်ရောဂါကုသခြင်း

ဒေါသကျခြင်းကုသရေးအတွက် ဆီးမှုန်ခြင်း (Acupuncture)

 

ဒေါသကျခြင်း သည် လူကြားအများကြီးတွေ့ရသည့် စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး, လူနေထိုင်မှုအရည်အသွေးကို အလွန်အကျွံထိခိုက်စေပါသည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (WHO) ၏အဆိုအရ, ကမ္ဘာတစ်ဝှမ်းတွင် လူ့အမျိုးသား ၂၈၀ သန်းကျော်သည် ဤအခြေအနေကြောင့် ထိခိုက်လျက်ရှိကြောင်း တွေ့ရှိထားသည်။ သက်သာကျမနေနိုင်သော စိတ်ထားကျခြင်း၊ မျှော်လင့်ချက်ပျက်ခြင်း၊ စွမ်းအင်နည်းပါးခြင်း၊ စိတ်ဝင်စားမှု လျော့နည်းခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်နိုင်မှုနည်းပါးခြင်းနှင့် အချို့လူနာများတွင် အတ္တသျှောင်သေစိတ် (suicidal thoughts) တို့ပါဝင်သည်။

 

ရိုးရှင်းသောထုတ်ကုန်ကုသမှုများတွင် ပျော်ရွှင်ဖြစ်စေသည့်ဆေးများ (antidepressant medications) နှင့် စိတ်ကုထုံး (psychotherapy) တို့ပါဝင်ပြီး ယင်းတို့သည် ယေဘူယျအားဖြင့် ထိရောက်သည်။ သို့သော် ဆေး သောက်သုံးမှု၏ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများ (ဥပမာ - ကိုယ်အလေးချိန်တက်ခြင်း၊ အိပ်ချင်ငိုက်ခြင်း၊ လိင်စိတ်ကျဆင်းခြင်း) နှင့် လူနာအချို့တွင် တုံ့ပြန်မှုမရှိခြင်း စသော ကန့်သတ်ချက်များကြောင့် ထပ်ဆင့်နှင့် ပေါင်းစပ်ကုသမှုများတွင် အထူးသဖြင့် ဆီးမှုန်ခြင်းအပေါ် စိတ်ဝင်စားမှုများလာသည်။ ဤသည်မှာ ဒေါသကျခြင်း နှင့် သက်ဆိုင်သော ရောဂါလက္ခဏာများကို လျှော့ချနိုင်မှုအပေါ်လူနာအပေါ် သုတေသနလည်းပြုလုပ်ထားသည်။

 

ဒေါသကျခြင်း၏ ရောဂါအကြောင်းရင်းဗေဒ (Pathophysiology)

 

အနောက်တိုင်း ဆေးပညာ အမြင်မှ

 

ဒေါသကျခြင်း သည် အောက်ပါအတိုင်း ဆက်စပ်နေပါသည် -

๐ ကြောညွှန်ဓာတုများ (neurotransmitters) ဖြစ်သော serotonin၊ dopamine နှင့် norepinephrine တို့၏ မညီညွတ်မှုများ

๐ ဟော်မုန်းအကြောင်းအရာများ၊ မကြာခဏ စိတ်ဖိစီးမှု၊ မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အားထားမှု

๐ ဦးနှောက်အသည်းအသန် (neuroinflammation) ဖြစ်ပွားခြင်းနှင့် အိပ်ခြင်း-နိုးခြင်း စနစ်(unbalanced sleep-wake cycles) ပြတ်သားမှုကိုပျက်ပြားခြင်း

 

ရိုးရာတရုတ် ဆေးပညာ (TCM) အမြင်မှ

 

TCM အရ, ဒေါသကျခြင်းသည် အောက်ပါအခြေအနေများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်ဟု ယုံကြည်ကြသည် -

๐ Qi တိုက်တုံ့ (Qi stagnation) ဖြစ်ပေါ်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် အသည်း Qi တိုက်တုံ့ (Liver Qi stagnation)

๐ နှလုံး၊ မုပ်ကြော (Spleen) နှင့် ကျောက်ကပ် (Kidney) စနစ်များမညီမျှမှု, ထို့ကြောင့် စိတ်နှင့် စိတ်နေအကိုယ်ပါ အားနည်းခြင်း

ဆီးမှုန်ခြင်းသည် Qi နှင့် သွေးတို့၏ ညီညွတ်မှုကို ပြန်လည်ပြုစုပေးရင်း ကိုယ်နှင့် စိတ်အကြား ညီမျှမှုရှိလာစေသည်။

 

ဒေါသကျခြင်းကုသရေး၌ ဆီးမှုန်ခြင်း၏ လုပ်ဆောင်မှုစနစ်များ

 

ခေတ်မီ ဆေးပညာအမြင်မှ

 

သုတေသနအရ ဆီးမှုန်ခြင်းသည် -

๐ Endorphins နှင့် စိတ်ဖြူညိုမှုနှင့် ဆက်နွယ်သော ကြောညွှန်ဓာတုများကို လွှတ်တင်ပေးနိုင်ခြင်း

๐ စိတ်ဖိစီးမှုဟော်မုန်း cortisol အဝင်အထွက်ကို လျော့ချပေးနိုင်ခြင်း

๐ အလိုအလျောက် နာရီဇာလာစနစ် (autonomic nervous system) ကို ထိန်းညှိနိုင်ခြင်း

๐ ဦးနှောက်နှင့် တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအကြီးအများသို့ သွေးလှည့်လည်မှုတိုးတက်စေခြင်း

 

ရိုးရာတရုတ် ဆေးပညာ အမြင်မှ

 

ဆီးမှုန်ခြင်းတွင် ကိုယ်တိုင်အခြေအနေအပေါ် အခြေခံပြီး မျက်နှာသစ် (acupuncture points) ရွေးချယ်နိုင်သည်။ ဥပမာ- အသည်း Qi တိုက်တုံ့ (Liver Qi stagnation) သို့မဟုတ် နှလုံး၊ ကျောက်ကပ်စနစ်များတွင် အားနည်းချက်တွေ့ရှိပါက။ ရည်ရွယ်ချက်မှာ -

๐ စိတ်တည်ငြိမ်မှု ပြန်လည်ရယူစေခြင်း

๐ သက်ဝင်စွမ်းအား (Qi) တိုးတက်စေခြင်း

๐ ဒေါသကျခြင်းလက္ခဏာလျော့နည်းစေခြင်း

 

ဒေါသကျခြင်းအတွက် အသုံးများသော ဆီးမှုန်မှတ်တိုင်များ

 

๐ GV20 (Baihui  ): ဦးခေါင်းအပေါ်ပိုင်းတွင် တည်ရှိသည်။ စိတ်ကို တည်ငြိမ်စေသည်။ စိတ်ထိန်းသိမ်းမှုကို လုပ်ဆောင်ပေးနိုင်သည်။

๐ HT7 (Shenmen  ): လက်ကောက်အတွင်းဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ နှလုံးလုပ်ဆောင်မှုကို ထောက်ပံ့ပြီး အိပ်မပျော်ခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှုကို လျော့ချပေးသည်။

๐ LR3 (Taichong): ခြေခြေထောက်အပေါ်မျက်နှာပြင်တွင် တည်ရှိသည်။ အသည်း Qi တိုက်တုံ့နှင့် စိတ်ဖိစီးမှုကို လျော့နိုင်သည်။

๐ SP6 (Sanyinjiao): ခြေအောက်ထောက်ယားအနံမတော်တွင္ တည်ရှိသည်။ မုပ်ကြော၊ အသည်းနှင့် ကျောက်ကပ်စနစ်များကို ထောက်ပံ့ပေးသည်။

๐ PC6 (Neiguan): လက်ကောက်အတွင်းဘက်တွင် တည်ရှိသည်။ စိတ်နှင့် နှလုံးလုပ်ဆောင်မှုကို ထိန်းညှိပေးသည်။

 

လုံခြုံမှုနှင့် ဦးဆောင်ချက်များ

 

သင့်တော်သင့်လျော်သော သင်တန်းကြောင်းယူပြီးလိုင်စင်ရှိသော ဆီးမှုန်ကုသသူမှ ခေါင်းစီးသည့်၊ သန့်ရှင်းသော တစ်ကြိမ်သုံးအပ်များကို အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ဆီးမှုန်ခြင်းသည် ယေဘုယျအားဖြင့် လုံခြုံမှုရှိသည်။

ဖြစ်နိုင်သော သေးငယ်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများမှာ -

๐ အနည်းငယ် အနံ့ပြောက်ခြင်း

๐ အနည်းငယ်နာကျင်ခြင်း

๐ ယာယီနွမ်းနယ်ခြင်း

 

ဦးစောင့်ရမည့် အချက်များ -

๐ သွေးယိုရိုင်းသော ထာဝရရောဂါရှိသူများ

๐ ကုသမည့်နေရာတွင် အသားရေနာခြင်းရောဂါရှိသူများ

๐ ကိုယ်၀န်ဆောင်ထားသူများ

ကုသမှုမီ ကျန်းမာရေးပညာရှင်နှင့် ပြောဆိုတိုင်ကြားသင့်ပါသည်။

 

လက်တွေ့ဆောင်ရွက်မှုနည်းလမ်း

๐ မုန်းတိုက်အနည်းဆုံး ၆-၈ ပတ်အထိ တစ်ပတ်လျှင် ၁-၂ ကြိမ် ညွှန်ကြားသုံးစွဲခြင်းသာမန်အတိုင်း occurrence ဖြစ်သည်။

๐ ဆီးမှုန်ခြင်းကို စိတ်ကုထုံး (ဥပမာ - CBT) နှင့် ပျော်ရွှင်ဖြစ်စေသည့်ဆေးအမျိုးအစားများနှင့် ပေါင်းစပ်အသုံးပြုခြင်းဖြင့် ရက်သတ္တပတ်အတိုးတက်မှုရရှိနိုင်သည်။

๐ လက္ခဏာတိုးလျှပ်မှုကို စံပြစနစ်တစ်ခုဖြင့် ကြာကြာလိုက်နာစစ်ဆေးသင့်သည်။

 

ဒေါသကျခြင်းကုသရေးတွင် ဆီးမှုန်ခြင်း၏ အကျိုးကျေးဇူးများ

๐ ဆေးဝါးအသုံးပြုမှုနှင့် ဆေးဝါးနှင့်ဆိုင်သော ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို လျော့နည်းစေသည်။

๐ ကိုယ်နှင့် စိတ်၏ လုံးဝညီညွတ်မှုကို မြှင့်တင်ပေးသည်။

๐ ဆေးဝါးသီးသန့်သုံးစွဲရာတွင် ရလဒ်ကောင်းမရသူများအတွက် သင့်တော်သည်။

๐ စုစုပေါင်း ကျန်းမာရေးအဆင့်မြှင့်တင်ပြီး အိပ်ရေးအရည်အသွေး၊ စွမ်းအင်နှင့် လူနေမှုအရည်အသွေးကို တိုးတက်စေသည်။

 

 

သတ်မှတ်ချက်

 

ဒေါသကျခြင်းကို စီမံခန့်ခွဲရာတွင် ဆီးမှုန်ခြင်းသည် တစ်ပြိုင်နက်တည်းမှာ ခုခံမှုတိုးလာသော ပေါင်းစပ်ကုထုံးဖြစ်လာသည်။ သက်ဆိုင်သောစမ်းသပ်မှုများအရ, ယင်းသည် ယေဘူယျကုသမှု (ဥပမာ - ပျော်ရွှင်ဖြစ်စေသည့် ဆေးဝါးများ၊ စိတ်ကုထုံး) နှင့်အတူ အသုံးပြုပေးလျှင် လက္ခဏာများကို ထိရောက်စွာ မြှင့်တင်နိုင်သည်။

 

 

 

 

 

ရင်းမြစ် : CH9 Airport Hospital

**ဘာသာပြန်၍ တင်ပြသူ ArokaGO Content Team