ဆီးကျိတ်အကြီးအကျယ်ကြီးထွားခြင်း (BPH): အကြောင်းရင်းများ၊ ရောဂါလက္ခဏာများ၊ ရောဂါရှာဖွေစမ်းသပ်မှုများနှင့် TURP ခွဲစိတ်ကုသမှုလမ်းညွှန်

ပရိုစတိတ်ဂလင်း ကြီးထွားခြင်း (Benign Prostatic Hyperplasia - BPH) ဆိုတာ ဘာလဲ?

ပရိုစတိတ်ဂလင်း ကြီးထွားခြင်း (Benign Prostatic Hyperplasia - BPH) ကို ပရိုစတိတ်ကြီးခြင်းဟုလည်း အများအားဖြင့် သိကြပြီး၊ ပရိုစတိတ်ဂလင်းသည် တဖြည်းဖြည်း အရွယ်အစား ကြီးထွားလာသော အခြေအနေတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် အသက် 45 နှစ်နှင့်အထက် အမျိုးသားများတွင် မကြာခဏ တွေ့ရသည်။ ပရိုစတိတ်သည် အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ကြီးထွားလာသကဲ့သို့ ယူရီထရာကို တဖြည်းဖြည်း ဖိအားပေးကာ ဆီးစတင်ရန် ခက်ခဲခြင်း၊ ဆီးစီးဆင်းအား အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးအိမ်ကို အပြည့်အဝ မထုတ်နိုင်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေသည်။ ကုသမှုမခံယူပါက BPH သည် ဆီးအိမ်ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း၊ ဆီးလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ သို့မဟုတ် ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက် ထိခိုက်ခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ပရိုစတိတ်ကြီးခြင်းနှင့် ပတ်သက်သော အများထင်မြင်မှားယွင်းမှုများကို ဖျောက်ဖျက်ခြင်း

ပရိုစတိတ်ကြီးခြင်းကို အသက်ကြီးလာသော အမျိုးသားများအကြား မကြာခဏ ဆွေးနွေးကြသော်လည်း ပျံ့နှံ့နေသော မှားယွင်းယုံကြည်မှုများကြောင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှုများ တလျှောက်ဝန်းရံနေဆဲ ဖြစ်သည်။ BPH သည် အမြဲတမ်း လိင်တံတောင့်တင်းမှု ချို့ယွင်းခြင်းကို ဖြစ်စေသည်၊ ပရိုစတိတ်ကင်ဆာအဖြစ် တိုက်ရိုက် ပြောင်းလဲသွားသည်၊ သို့မဟုတ် ကိုယ်ခန္ဓာမသန်စွမ်းမှုကြောင့် အလုပ်ထွက်ရစေသည်ဟု မှားယွင်းသည့် ယုံကြည်ချက်များ ရှိသည်။ အမှန်တကယ်တွင် BPH သည် စီမံခန့်ခွဲနိုင်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်ပြီး ကောလာဟလများ ဖော်ပြသည့် လွန်ကဲကြောက်ရွံ့ဖွယ် ရောဂါရှာဖွေချက် မဟုတ်ပါ။

သို့ရာတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုကို နောက်ကျစွာ ပြုလုပ်ခြင်းကြောင့် ပြင်းထန်သော ချက်ချင်းဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်လာနိုင်ပြီး အလွန်ပြင်းထန်သော နာကျင်မှု၊ ဆီးတားဆီးမှု (urinary retention)၊ အူလမ်းကြောင်းဆိုင်ရာ မသက်မသာဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးစနစ်တစ်ခုလုံးသို့ ပြန့်နှံ့နိုင်သော ဆီးလမ်းကြောင်းရောဂါပိုးဝင်ခြင်း (sepsis) တို့ ပါဝင်နိုင်သည်။

BPH ၏ အကြောင်းရင်းများနှင့် ခန္ဓာဗေဒဆိုင်ရာ သက်ရောက်မှု

ပရိုစတိတ်ဂလင်းသည် အမျိုးသား၏ ဆီးအိမ်အောက်တည့်တည့်တွင် တည်ရှိပြီး အလယ်ပိုင်း ပရိုစတိတ်ယူရီထရာကို ဝန်းရံထားသည်။ ဟော်မုန်းပြောင်းလဲမှုများက ပရိုစတိတ်တစ်ရှူး ကြီးထွားမှုကို လှုံ့ဆော်သည့်အခါ ကြီးထွားလာသော ဂလင်းသည် ယူရီထရာလမ်းကြောင်းကို ကျဉ်းစေပြီး ပုံမှန် ဆီးထွက်သွားမှုကို ပိတ်ဆို့တားဆီးသည်။

ပရိုစတိတ်ဂလင်း ကြီးထွားခြင်း၏ အများတွေ့ရသော လက္ခဏာများ

BPH ရှိသော လူနာများတွင် အောက်ပါ ဆီးလမ်းကြောင်းလက္ခဏာများ များစွာ တွေ့ရတတ်သည်:

1 ဆီးမကြာခဏ သွားခြင်း၊ အထူးသဖြင့် ညအချိန် ဆီးထသွားရခြင်း (nocturia) — ညအချိန် အကြိမ်များစွာ နိုးထ၍ ဆီးသွားရခြင်း

2 ဆီးစတင်ရန် နောက်ကျခြင်း၊ ဆီးစီးဆင်းအား အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးစီးဆင်းမှု ပြတ်တောင်းပြတ်တောင်း ဖြစ်ခြင်း

3 ဆီးသွားလိုစိတ် အရေးတကြီးဖြစ်ခြင်း၊ ဆီးထုတ်ရန် အလွန်အမင်း အားထုတ်ရခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးအိမ်ကို အပြည့်အဝ မထုတ်နိုင်သလို ခံစားရခြင်း

4 ဆီးသွားစဉ် နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် ပူလောင်သကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း (dysuria)

5 ဆီးထဲတွင် သွေးပါခြင်း (hematuria)

အရေးပေါ် သတိပေးလက္ခဏာများ: ဆရာဝန်ကို ချက်ချင်း တွေ့သင့်သည့် အချိန်

ဆီးလမ်းကြောင်းပြောင်းလဲမှုများ ခံစားနေရသော အမျိုးသားများသည် လက္ခဏာများ ပေါ့ပါးသကဲ့သို့ ထင်ရသော်လည်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကြံပြုချက် ရယူသင့်သည်။ BPH သည် ဆီးလမ်းကြောင်းကို လုံးဝ ပိတ်ဆို့စေနိုင်သဖြင့် ချက်ချင်း ဆီးမထွက်နိုင်ခြင်း (acute urinary retention) ကို ခံစားရသူများသည် အရေးပေါ် ဆေးကုသမှုကို ချက်ချင်း ရယူရမည်။

BPH အကဲဖြတ်ရန် ရောဂါရှာဖွေ စစ်ဆေးမှုများ

BPH ကို တိကျစွာ ရောဂါရှာဖွေရန် စံသတ်မှတ်ထားသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကဲဖြတ်မှုများ လိုအပ်သည်:

1 အသေးစိတ် ဆေးရာဇဝင် အကဲဖြတ်ခြင်း: စံသတ်မှတ်ထားသော အမှတ်ပေးကိရိယာများ အသုံးပြု၍ လက္ခဏာပြင်းထန်မှုကို အကဲဖြတ်ခြင်း။

2 ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်မှုနှင့် Urodynamic စမ်းသပ်မှု: သွေးစမ်းသပ်မှု၊ ဆီးစမ်းသပ်မှုနှင့် uroflowmetry (ဆီးစီးဆင်းနှုန်းကို တိုင်းတာခြင်း)။

3 Prostate-Specific Antigen (PSA) စစ်ဆေးမှု: BPH နှင့် ပရိုစတိတ်ကင်ဆာကို ခွဲခြားရန် သွေးဖြင့် စစ်ဆေးခြင်း။

4 ပရိုစတိတ် အူလ်ထရာဆောင်း: ပရိုစတိတ်၏ တိကျသော ပမာဏနှင့် ဖွဲ့စည်းပုံပြောင်းလဲမှုများကို သတ်မှတ်ရန် ပုံရိပ်ဖော် စစ်ဆေးမှု။

5 Digital Rectal Examination (DRE): ပရိုစတိတ်၏ အရွယ်အစား၊ ပုံသဏ္ဌာန်နှင့် ခိုင်မာမှုကို အကဲဖြတ်ရန် ရက်တမ်မှတဆင့် လက်ဖြင့် စမ်းသပ်ခြင်း။

ကုသမှုပုံစံများ: ဆေးဝါးများနှင့် ခွဲစိတ်ရွေးချယ်မှုများ

အကောင်းဆုံး ကုသမှုရွေးချယ်မှုသည် ပရိုစတိတ်အရွယ်အစား၊ လူနာ၏ အသက်၊ အလုံးစုံ ကျန်းမာရေးအခြေအနေနှင့် လက္ခဏာပြင်းထန်မှုတို့အပေါ် မူတည်သည်။

1. ဆေးဝါးဖြင့် စီမံကုသခြင်း

- Alpha-Blockers: ပရိုစတိတ်ဂလင်းနှင့် ဆီးအိမ်လည်ပင်းရှိ ချောမွေ့ကြွက်သားတစ်ရှူးများကို ဖြေလျော့စေပြီး ဆီးစီးဆင်းမှုကို ကောင်းမွန်စေသည်။

- 5-Alpha Reductase Inhibitors (5-ARIs): Testosterone ကို dihydrotestosterone (DHT) အဖြစ် ပြောင်းလဲခြင်းကို တားဆီးပြီး အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ပရိုစတိတ်၏ စုစုပေါင်းပမာဏကို တဖြည်းဖြည်း လျော့နည်းစေသည်။

2. Transurethral Resection of the Prostate (TURP Surgery)

ဆေးဝါးဖြင့် မလုံလောက်သည့်အခါ Transurethral Resection of the Prostate (TURP) သည် ခွဲစိတ်ကုသမှု၏ စံသတ်မှတ်ရွှေစံနှုန်း ဖြစ်သည်။ TURP ပြုလုပ်စဉ် resectoscope ကို လိင်တံထိပ်မှတစ်ဆင့် ယူရီထရာအတွင်း ထည့်သွင်းသည်။ လျှပ်စစ်ဓာတ်ပေးထားသော ဝါယာကြိုးကွင်းကို အသုံးပြု၍ ခွဲစိတ်ဆရာဝန်သည် သွေးယိုမှုကို လျော့နည်းစေရန် သွေးကြောများကို တစ်ပြိုင်နက် cauterize လုပ်ရင်း ဆီးထွက်လမ်းကို ပိတ်ဆို့နေသော ပရိုစတိတ်တစ်ရှူးများကို တစ်ပိုင်းချင်းစီ တိကျစွာ ဖြတ်ထုတ်သည်။

ခွဲစိတ်မတိုင်မီ ပြင်ဆင်မှု လမ်းညွှန်ချက်များ

TURP ခွဲစိတ်ရန် စီစဉ်ထားသော လူနာများသည် အောက်ပါ ပြင်ဆင်မှုများကို လိုက်နာရမည်:

1 လုပ်ထုံးလုပ်နည်းမတိုင်မီ လုံလောက်သော အနားယူအိပ်စက်မှု ရရှိစေရန် သေချာပါစေ။

2 ခွဲစိတ်မတိုင်မီ အနည်းဆုံး 6 မှ 8 နာရီအထိ အစာနှင့် ရေ မသောက်မသုံးဘဲ fasting (NPO status) ကို လိုက်နာပါ။

3 ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း သွေးခဲခြင်းကို ထိခိုက်စေသော anticoagulant ဆေးများ၊ antiplatelet ဆေးများနှင့် အာဟာရဖြည့်စွက်များကို ခွဲစိတ်မတိုင်မီ အနည်းဆုံး 7 ရက် ကြိုတင် ရပ်ဆိုင်းပါ။

4 စီစဉ်ထားသော ဆေးရုံဝင်ရောက်မီ ချိန်းဆိုချက်များအားလုံးကို အချိန်မှန် တက်ရောက်ပါ။

ခွဲစိတ်ပြီး နောက်ပိုင်း သူနာပြုစောင့်ရှောက်မှုနှင့် ပြန်လည်သက်သာရေး လုပ်ထုံးလုပ်နည်း

ဆေးရုံအတွင်း ချက်ချင်း ခွဲစိတ်ပြီး နောက်ပိုင်း စီမံခန့်ခွဲမှု (ပထမ 12-72 နာရီ)

1 ကျောပေါ်လဲလျက် တည့်တည့် အနေအထား: spinal anesthesia ကြောင့် ပထမ 12 နာရီအတွင်း ခေါင်းအောက်တွင် ခေါင်းအုံးတစ်လုံးသာ ထား၍ တည့်တည့် လဲလျက် အနေအထားကို ထိန်းထားပါ (ဘေးတစ်ဖက်တစ်ဖက်သို့ နူးညံ့စွာ လှည့်ခြင်းကို ခွင့်ပြုသည်)။

2 Continuous Bladder Irrigation (CBI): 3-way Foley catheter ကို သွေးခဲများကို ဆေးထုတ်ရန် 2 မှ 3 ရက်အထိ ဆက်လက် ထားရှိသည်။ ပထမ 12 နာရီအတွင်း catheter ကို ဘယ်ဘက် အတွင်းပေါင်တွင် ခိုင်ခိုင်မာမာ တိပ်ကပ်ထားပြီး retention balloon ကို ဖောင်းစေကာ ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာကို ဖိထား၍ သွေးယိုခြင်းကို တားဆီးသည်။ ဖိအားခံစားရခြင်း သို့မဟုတ် ရက်တမ်ဖိအားလို ခံစားရခြင်း ရှိသော်လည်း လူနာများသည် ထိုတိပ်ကို ကိုယ်တိုင် မဖြုတ်သင့်၊ မလျော့သင့်ပါ။

3 နာကျင်မှု ထိန်းချုပ်ခြင်း: ပြင်းထန်သော suprapubic နာကျင်မှု သို့မဟုတ် ဆီးသွားလိုစိတ် အလွန်ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်ပါက သူနာပြုဝန်ထမ်းများကို ချက်ချင်း အသိပေးပါ။

4 ရေဓာတ်ဖြည့်တင်းမှု: တစ်နေ့လျှင် ရေ 3 လီတာခန့် သောက်ပါ (အရည်ကန့်သတ်ထားခြင်း မရှိပါက)၊ တစ်ရှူးအကျန်များကို ဆေးထုတ်ရန်နှင့် ဆီးလမ်းကြောင်းရောဂါပိုးဝင်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ဖြစ်သည်။

ပယ်လ်ဗစ်ကြမ်းပြင် ကြွက်သား လေ့ကျင့်ခန်းများ (Kegel Training)

ဆီးထိန်းကြွက်သားကို အားကောင်းစေရန်နှင့် catheter ဖယ်ရှားပြီးနောက် ခဏတာ ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်းကို ကာကွယ်ရန် လူနာများသည် ခွဲစိတ်မတိုင်မီကတည်းက ပယ်လ်ဗစ်ကြွက်သား လေ့ကျင့်ခန်းများ စတင်ပြီး ချက်ချင်း ပြန်လည် လုပ်ဆောင်သင့်သည်:

- ဆီး သို့မဟုတ် ဝမ်းကို ထိန်းထားသကဲ့သို့ anus နှင့် urethra ပတ်လည်ရှိ sphincter ကြွက်သားများကို ခိုင်ခိုင်မာမာ ညှစ်ပါ။

- 1 မှ 10 အထိ ရေတွက်နေစဉ် contraction ကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ထိန်းထားပြီးနောက် ဖြေလျော့ပါ။

- တစ်နေ့တာလုံး 1 မှ 2 နာရီလျှင် တစ်ကြိမ် rapid contractions နှင့် အလှည့်ကျ 10 မှ 20 ကြိမ် အစုလိုက် လေ့ကျင့်ပါ။

အိမ်တွင် ပြန်လည်သက်သာရေး လမ်းညွှန်ချက်များနှင့် သတိပေးလက္ခဏာများ

1 ဝမ်းဗိုက်ဖိအား မတက်အောင် ရှောင်ကြဉ်ပါ (ပထမ 4 ပတ်): ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာ ပြန်လည်သွေးယိုခြင်းကို ကာကွယ်ရန် ဝမ်းသွားချိန်တွင် အားစိုက်ခြင်း၊ အလေးလံများ မခြင်း၊ စောင်းထန်သော လှေကားတက်ခြင်း၊ မော်တော်ဆိုင်ကယ်စီးခြင်း သို့မဟုတ် စက်ဘီးစီးခြင်းကဲ့သို့ intra-abdominal pressure တက်စေသော လှုပ်ရှားမှုများကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။

2 လုံလောက်သော ရေဓာတ်နှင့် ဖိုက်ဘာများသော အစားအသောက်: ဝမ်းကို မခဲစေဘဲ ပျော့ပျောင်းအောင် ထိန်းထားနိုင်ရန် တစ်နေ့လျှင် ရေကြည် 10 မှ 12 ခွက် သောက်ပြီး ဖိုက်ဘာများသော အစားအစာများ (သစ်သီးများနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ) ကို စားပါ။

3 လိင်ဆက်ဆံရေး ကန့်သတ်ချက်များ: ပယ်လ်ဗစ်ဖိအား လျော့နည်းစေရန် ခွဲစိတ်ပြီးနောက် အနည်းဆုံး 4 ပတ်အထိ လိင်ဆက်ဆံခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။

4 ခွဲစိတ်ပြီး နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို စောင့်ကြည့်ခြင်း:

- Hematuria (ဆီးနီခြင်း): ရေသောက်ပမာဏကို တိုး၍ အနားယူပါ။ ဆီးအရောင် အနီတောက်တောက် ဖြစ်လာခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးသွားရာတွင် ခက်ခဲလာပါက ချက်ချင်း ဆေးကုသမှု ရယူပါ။

- ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း၏ လက္ခဏာများ: အဖျားမြင့်ခြင်း၊ ချမ်းတုန်ခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အောက်ပိုင်း နာကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် အုံမှုန်၍ ပူလောင်သော ဆီး ဖြစ်ပေါ်ပါက ဆရာဝန်ကို အမြန်ဆက်သွယ်ပါ။

5 နောက်ဆက်တွဲ ချိန်းဆိုမှု: ခွဲစိတ်ပြီးနောက် တိုးတက်မှုကို ပြန်လည်သုံးသပ်ရန်နှင့် တစ်ရှူး biopsy pathology ရလဒ်များကို လက်ခံရယူရန် စီစဉ်ထားသော follow-up ချိန်းဆိုမှုများကို တက်ရောက်ပါ။

အနှစ်ချုပ်: အမျိုးသားများ၏ ဆီးလမ်းကြောင်းကျန်းမာရေးနှင့် ဘဝအရည်အသွေးကို မြှင့်တင်ခြင်း

ပရိုစတိတ်ဂလင်း ကြီးထွားခြင်း (Benign Prostatic Hyperplasia - BPH) သည် စောစီးစွာ ကိုင်တွယ်