ဥာဏ်စိတ်ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း

ဦးနှောက် ပြန်လည်ထူထောင်ခြင်း

 

လူအများစုသည် ဦးနှောက်ကွဲ များသည် မခွဲမပြုပြင်နိုင်ကြောင်း၊ ထိခိုက်ပျက်စီးသွားလျှင် ထာဝရပျက်စီးသွားပြီ ဟု ယုံကြည်ကြသည်။ မိမိတွင် နိမ့်ကျသော ဦးနှောက်လှုပ်ရှားမှု၊ သေမြှုပ်ရောဂါ (dementia) သို့မဟုတ် Alzheimer’s disease ဖြစ်ခဲ့ပါက ကောင်းမွန်လာနိုင်မည် မဟုတ်ကြောင်း ယုံကြည်လေ့ရှိကြသည်။ ထို့နောက် မသန်စွမ်းမှုသို့မဟုတ် သွေးကြောပိတ်မှုဖြစ်သူများတွင်လည်း လှုပ်ရှားနိုင်မှု ပြန်ရနိုင်မည်မဟုတ်ဟု ယူဆကြသည်။ သို့သော် ယကာင်းသည် တကယ်တမ်းအမှန်မဟုတ်ပါ။

 

တကယ်မှာ ဦးနှောက်ကွဲ များသည် ခွဲထုတ်နိုင်သည်နှင့် သေဆုံးသွားသောကွဲများကိုအစားထိုးနိုင်ပြီး မိမိကိုယ်တိုင် ပြန်ပြုပြင်နိုင်သည်။ သော့ချက်မှာ ‌ဦးနှောက်ပြန်လည်ထူထောင်မှုလုပ်ငန်းစဉ်သည် ထိပ်ဆုံးနှေးကွေးသည်။ ထိုကြောင့် ဦးနှောက်အတွင်း ကိုယ်တိုင်ပြန်ကုနိုင်သောအကျိုးသက်ရောက်မှုများသည် တာဝန်ယူကာလကြာမြင့်လှသောကြောင့် မရှိသကဲ့သို့ ခံယူလေ့ရှိကြသည်။

 

မိမိခန္ဓာကိုယ်တွင် ဦးနှောက်ကွဲ ပြန်လည်ပြုပြင်ရန် တိုက်တည်နိုင်သော ပရိုတိန်းအမျိုးအစားတစ်ခု မူလီထုတ်လုပ်နိုင်သည်။ သို့သော် ဤပရိုတိန်းသည် ဦးနှောက်တွင် အလွန်အနည်းငယ်သာ ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် ပြန်လည်ပြုပြင်ခြင်းလုပ်ငန်းစဉ် ၏ ထိရောက်မှုသည် အကန့်အသတ်ရှိလာသည်။ ဦးနှောက်ပြန်လည်ကုခွင့် သည် နှေးကွေးလွန်း၍ မလုံလောက်နိုင်သော်လည်း၊ ထိခိုက်ပျက်စီးမှု သည် မြန်မြန် ဖြစ်နိုင်သဖြင့် သွားလာမှုနှင့် စိတ်လှုပ်ရှားမှုတွင် ဆက်လက်ကျဆင်းမှုများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

 

ဦးနှောက်နှင့် အာရုံစနစ် ပြန်လည်ထူထောင်မှုကို ထောက်ပံ့ပေးသော ဦပုမြစ်ပါ သီးသန့်ပရိုတိန်းတစ်ခုကို Neuropeptide ဟုခေါ်သည်။ “Neuro” သည် အာရုံစနစ်ကို ဆိုလိုပြီး “Peptide” သည် အတိုချောင်းသော ပရိုတိန်းစုကြိုးကို ဆိုလိုသည်။ ထို့ကြောင့် Neuropeptide သည် အာရုံစနစ်ထောက်ပံ့ပေးရန် အထူးသင့်လျော်သော အတိုချောင်းပရိုတိန်းဖြစ်သည်။ ယင်းသည် ထုံးစံအစားအစာများတွင် မတွေ့ရဘဲ ဦးနှောက်အတွင်းတွင်သာ သဘာဝအတိုင်း ထုတ်လုပ်သည်။ အစားအစာမှ ရစေနိုင်ခြင်း မရှိပါ။

 

ဦးနှောက် သက်တန့်တိုးတက်ကူညီသူ (Brain Booster)

 

ယနေ့တွင် ဤသီးသန့်ပရိုတိန်းကို ထုတ်ယူပြီး နှစ်မျိုးအဖြစ် အသုံးပြုနိုင်သည်- ခံတွင်းသုံး ပစ္စည်း supplements နှင့် သွေးသွင်းထိုးခြင်း (intravenous injection)။ သွေးသွင်းပုံ သည် ယေဘုယျမှ အဦးနှောက် သက်တန့်တိုးတက်ကူညီသူ (Brain Booster) ဟုခေါ်သည်။ ယင်းသည် ဦးနှောက်ကွဲများ ပြန်လည်ထူထောင်မှုကို အားပေးခြင်း၊ နရုန်များ (neurons)မှ ချိတ်ဆက်မှု များလှမ်းတိုက်ခြင်း၊ glial (ထောက်ပံ့အာရုံကွဲ) ကွဲများ၏ လုပ်ဆောင်မှု တိုးတက်အောင်လုပ်ခြင်း၊ ဦးနှောက်ထိခိုက်စေနိုင်သော အနာသတ်တောက်သည့် ပစ္စည်းများကို လျော့ချခြင်းတို့ကို ပြုလုပ်ပေးသည်။

 

အရလွှင့်မြန်ဆုံး အကျိုးအမြတ်ရရှိရန် Brain Booster ကို ဦးနှောက်ထိခိုက်မှု ဖြစ်ရာတွင် အမြန်ဆုံးသုံးသင့်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာများ စတင်ရှိလာတာနှင့်တပြေးညီ ပရိုတိန်းကို ထည့်သွင်းရင် အထူးကောင်းမွန်မှုရရှိသည်။ အမေရိကန် FDA နှင့် ထိုင်း FDA နှစ်ဦးစလုံးမှ ချမှတ်ထားသည့် အကြံပြုချက်တစ်ရပ် အရ အမြန်နှင့် ဆက်တိုက်အသုံးပြုခြင်းသည် အာနုပညာအောင်မြင်မှုအမြင့်ဆုံး ကိုပေးသည်။

 

ဥပမာအားဖြင့် ischemic stroke ဖြစ်သောသူတွင် ဦးနှောက်အထုပ်ပြုပြင်မှုအမြန်ဆုံးအောင် ပြုလုပ်ရန် အထူးပရိုတိန်းကို ဆေးရုံမှ ပြန်ခဲ့ပြီးနောက်ချက်ချင်းပေးသင့်သည်။ ဥပမာအချို့သော ပုဂ္ဂလိကဆေးရုံများတွင် လူနာပေးသည့်အချိန်တွင် အသုံးပြုခြင်းလည်း စတင်နိမ့်ထားသည်။ သို့သော် သွေးသွင်းပုံ ပရိုတိန်း ဖြည့်စွက်ခြင်းသည် ထိုင်းတွင်လည်း သေးကပ်အသုံးအများဆုံး မပြုကြသေးပါ။ စျေးနှုန်းမြင့်ကြောင့် အများဆုံး အစိုးရဆေးရုံများတွင် ဤနည်းပညာမြင့်သည့် ပရိုတိန်းကုထုံးထောက်ပံ့မှု မရှိသေးပါ။

 

ကိုယ်တိုင်အိပ်ရေးပျက်ခြင်း၊ စိတ်ပိုင်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ မှတ်ဉာဏ်အခက်အခဲ၊ Dementia နိမ့်ကျမှုစသည့် လူနာများတွင်သော် လည်းကောင်း၊ သက်တောင့်ပါးမြောက်မှု ပြန်လည်ကူညီရန်၊ Alzheimer’s disease နှင့် ပုံမှန်ဦးနှောက် လုပ်ဆောင်ချက်တိုးတက်စေရန် (ခိုင်မာစွာ စာဖတ်ရမည့်အချိန်၊ စိတ်ပိုင်းကောင်းမွန်မှုလိုအပ်သောအခါ၊ mind fatigue တို့) တို့တွင်လည်း ဤသီးသန့်ပရိုတိန်းကို အသုံးပြုနိုင်သည်။ သို့သော် ischemic brain condition များကုသရာသုံးသည့် မျှ သုံးပုံနှုန်းနှင့် အကြိမ်အရေအတွက်သည် နိမ့်နည်းတွေ့နိုင်သည်။

 

Stem cell အသုံးပြု၍ ဦးနှောက်ပြုပြင်မှု အားပေးပါက သက်မှန်ပုံမှန် stem cell များ သင့်တော်မှုမရှိပါ။ အသားအရေအလှပြုပြင်မှု၊ အရိုးဆစ်ရောင်ရောဂါ (osteoarthritis) ကုသခြင်းသို့မဟုတ် ကိုယ်တာဝန်ဖို့ သုံးသော ပုံမှန် stem cell များသည် အရွယ်အစားကြီးမားသဖြင့် ဦးနှောက်ထိန်းသိမ်းဦးတည့်သော ဆေးတားအတား (Blood-Brain Barrier, BBB) လွှဲဖော်၍ဦးနှောက်ခန္ဓာပေါ် မရောက်နိုင်ပါ။ ဦးနှောက်သည် အလွန်အရေးကြီးသော အရိုးမတည်နေရာကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်တွင် Blood-Brain Barrier (BBB) အဖြစ်သီးသန့်ကာကွယ်မှု စနစ်ရှိသည်။ ပုံမှန် stem cell များသည်ဤအတားကိုဖြတ်၍ ဦးနှောက်သို့မရောက်နိုင်ပါ။

 

ထို့ကြောင့် သီးသန့်အသေးပါးသော stem cell ကိုမလိုအပ်ပါ- Amniotic MSCs ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့သည် BBB ထဲကိုထိုးဝင်နိုင်လောက်သော အသေးဆုံးရှိပြီး ဦးနှောက်တည်ဆောက်မှုများကိုထိရောက်စွာပြန်လည်ထူထောင်နိုင်ပါသည်။

 

 

ဦးနှောက်ပျက်စီးမှုနှေးကျပေးခြင်းနှင့် ပြန်လည် ထူထောင်မှု အားပေးခြင်း

 

ဦးနှောက်ပျက်စီးမှုကို နှေးကျပေးခြင်း၊ ဦးနှောက် ပြန်လည်ထူထောင်မှု အားပေးခြင်းသည် Brain Booster သို့မဟုတ် Amniotic MSCs တစ်ခုတည်းသုံးခြင်းဖြင့် မရပါ။ ဘဝဖြတ်သန်းမှု နည်းလမ်း ပြင်ဆင်မှုများနှင့် ကိုယ်တိုင်ပြုစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်ပါသည်။ ဦးနှောက်အတွက် အထိရောက်ဆုံးစောင့်ရှောက်ဖို့ လက်တွေ့ကောင်းသောအဆင့်များမှာ-

 

၁။ ဦးနှောက်ထိခိုက်စေသော အပြုအမူများ ရှောင်ကြဉ်ပါ။
๐ အိပ်ရေးမလုံလောက်ခြင်း၊ အိပ်ချိန် မညီသလောက်၊ ည ၁၁ နာရီနောက်ပိုင်းအိပ်ခြင်း။
๐ နာရီပေါင်းများစွာ ဖြစ်သည့်စိတ်ဖိစီးမှု၊ ဦးခေါင်းထိခိုက်မှု၊ ကွန်ပျူတာ၊ မိုဘိုင်းဖုန်း၊ တက်ဘလက်စသည့် တုတ်ရိုက်လှိုင်းများ ခဏခဏထိတွေ့ရခြင်း။

 

၂။ ဦးနှောက်ထိခိုက်စေသော ထိန်းမထားသောအဆိပ်များ ရှောင်ကြဉ်ပါ။
๐ အရက်၊ ဆေးလိပ်၊ လေထုညစ်ညမ်းမှု (ဥပမာ- PM2.5) နှင့် သံမဏိ၊ ပနDto (mercury), manganese, copper တို့အပါအဝင် သန့်စင်မှုမရှိသော သတ္တုများ။
๐ ပိုးသတ်ဆေး၊ ဇီဝထွက်ဆေး၊ ဆိတ်သုတ်ဆေး၊ ပလတ်စတစ်၊ VOCs လိုအဆိပ် အကြွင်းအကျန်များထိတွေ့ရန်။
๐ ခန္ဓာကိုယ် သန့်ရှင်းရေး (Detoxification) ပြုလုပ်ခြင်းဖြင့် အဆိပ်ပစ္စည်းများ လျှော့ကျစေပြီး ဦးနှောက်အရိုးထိခိုက်မှုလျှော့ချနိုင်သည်။

 

၃။ ကျန်းမာရေး အညွှန်းများကို ထိန်းသိမ်းပါ။
๐ သွေးပေါင်၊ သွေးသကြား၊ ဟော်မုန်းချို့တဲ့မှု၊ homocysteine များကို ကျန်းမာရေးအကွာအဝေးထဲ ထိန်းသိမ်းပါ။

 

၄။ ကိုယ်ခန္ဓာ ဦးနှောက် နှစ်ခုလုံးလေ့ကျင့်ပါ။

๐ သက်တောင့်သက်သာလေ့ကျင့်ခန်း (aerobic exercise) ကို တစ်ပတ်လျှင် ၁၅၀ မိနစ်အနည်းဆုံး ပြုလုပ်ပါ။
๐ ဦးနှောက်ကို အသစ်အသစ်စိတ်ဓာတ်ကြီးအောင် လေ့လာခြင်း- ဥပမာ ကိုယ်မနာမကျခံလက်ကိုသုံးခြင်း၊ ဘာသာစကားအသစ် လေ့လာခြင်း၊ တူရိယာ တီးမယ်သံတယားငြိမ်တယ်၊ လူမှုဆက်ဆံရေးတက်ကြွခြင်း၊ ဦးနှောက်ဗျည်းဂိမ်းများကစားခြင်း၊ အိပ်ယာမထပ်မီ စကားထော်ဖတ်ခြင်းစသည့် အလေ့အထဉ်တွေ လုပ်ပါ။

 

၅။ ဦးနှောက်နှင့် သင့်တော်သော အစားအစာ
๐ ချက်ပြုတ်ထားသော ကာဗိုဟိုဒရိတ် (refined carbohydrates) ~ သကြားအမျိုးမျိုး (ဆီးချိုချို၊ artificial sweeteners) တွေ လျှော့ပါ။
๐ ပိုးသည်းသမားသားစားမှုလျှော့သုံးရန်၊ ပင်လယ်စာစားမှုတိုးနိုင်ရန်။
๐ တစ်ခါစားစာ၏ ၅၀% အနည်းဆုံးဟင်းသီးဟင်းရွက်ဖြင့် စားမည်။
๐ သန်မာသောအဆီများ စားရန် (olive oil, tea seed oil, avocado oil, avocado, pumpkin, whole grains, fish oil)
๐ တစ်အိုးသီး (fruits) ကို တစ်နှစ်အနည်းငယ်သာစားရန်။
๐ Mediterranean diet ကိုလိုက်နာခြင်း သည် ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက်ကျဆင်းမှုနှေးကျပေးနိုင်သည်။

 

၆။ သဘောထားကောင်းတူးပါ။
๐ အမြဲတမ်းအဆင်ပြေမယ်ထင်ပါ၊ မိမိကိုယ်ကို စိတ်ကျေနပ်ညီညီတည်ထားပါ၊ စိတ်ပျက်မှုလျှော့ပါ၊ မစောင့်ကြည့်နိုင်တဲ့အရာကို လျှော့ချပစ်ပါ။

 

၇။ Supplement, ဆေးဘက်ဝင် အပင်တို့အတွက် Anti-Aging သို့မဟုတ် Functional Medicine Specialist နှင့် တိုင်ပင်ပါ။
๐ Nutrients သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေးအပင် သုံးစွဲတိုင်း သူတစ်ယောက်နှင့်တစ်ယောက် မတူသဖြင့် သက်တောင့်သက်သာဆုံးခန့်မှန်းအနုန်းကို ဆေးဝါးမှတ်တမ်း၊ လူနာလက္ခဏာနှင့် ကျန်းမာရေးစမ်းသပ်ချက်ပြောင်းလဲမှုတွေနှင့် ကိုက်ညီအောင် စိတ်တိုင်းကျ ပြင်ဆင်သင့်သည်။

 

၈။ ကော်ဖီအကြံပေးချက်
๐ စစ်တမ်းအရ စစ်ရှင်းသောက်သော မဆီ၊ သကြား၊ creamer၊ မီးဖိုချောင်၊ သစ်စေ့မပါသော ကော်ဖီ (black coffee) ကို တစ်နေ့ ၁-၂ ခွက် (မနက်အချိန်၊ ၂:၀၀ နာရီမတိုင်ခင်) သောက်သုံးပါက ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက် ကျဆင်းမှု အန္တရာယ်ကို လျှော့နိုင်သည်။

 

 

ရင်းမြစ် : MEDTOPIA CLINIC

**ဘာသာပြန်ပြီး တင်ဆက်ခဲ့သည်- ArokaGO Content Team