တိမ်စွဲရောဂါ (Cataracts)

မျက်ကပ်မှန် (lens) သည် မဲမှောင်လာသောအခါ အလင်းသည် မှန်ကန်စွာ ဖြတ်သန်းနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံစူးစိုက်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ပါ။ ထို့ကြောင့် မြင်ကွင်းသည် မှုန်ဝါး၊ မိုးမှုန်ကဲ့သို့ သို့မဟုတ် မြူထူနေသကဲ့သို့ ဖြစ်နိုင်သည်။ Cataract သည် အများအားဖြင့် အသက်အရွယ်ကြီးရင့်လာခြင်း၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းအဖြစ် ဖြစ်ပေါ်ပြီး မျက်ကပ်မှန်အတွင်း ပြောင်းလဲမှုများသည် မကြာခဏ အလယ်အသက်အရွယ်မှ စတင်လာတတ်သည်။

မျက်စိ၏ သဘာဝမျက်ကပ်မှန် ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း?

သဘာဝမျက်ကပ်မှန်သည် iris ၏ နောက်ဘက်တွင် တည်ရှိသော ကြည်လင်ပြီး အကွေးပုံသဏ္ဌာန်ရှိသည့် ဖွဲ့စည်းပုံတစ်ခု ဖြစ်သည်။

၎င်းသည် cornea နှင့်အတူ ပူးပေါင်းကာ ဝင်လာသော အလင်းကို ကွေးညွှတ်စေပြီး retina ပေါ်သို့ အာရုံစူးစိုက်စေသဖြင့် မြင်နိုင်စွမ်းကို ဖြစ်စေသည်။ မျက်ကပ်မှန်သည် မတူညီသော အကွာအဝေးရှိ အရာဝတ္ထုများကို မြင်နိုင်ရန် ၎င်း၏ အာရုံစူးစိုက်နိုင်စွမ်းကိုလည်း ချိန်ညှိနိုင်သည်။

၎င်း၏ အရေးကြီးသော လုပ်ဆောင်ချက်ကြောင့် မျက်ကပ်မှန်သည် မျက်စိ၏ အလယ်ဗဟိုအနီးတွင် တည်ရှိပြီး ပြင်ပဒဏ်ရာများမှ အတော်လေး ကာကွယ်မှုရရှိထားသည်။

Cataract ဖွံ့ဖြိုးမှုကို မြန်ဆန်စေနိုင်သော အချက်များ

အသက်ကြီးရင့်လာခြင်းသည် အများဆုံးတွေ့ရသော အကြောင်းရင်းဖြစ်သော်လည်း အောက်ပါအချက်များကြောင့် cataract သည် ပိုမိုစောစီးစွာ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်-

๐ corticosteroid ဆေးဝါးများကို ရေရှည်အသုံးပြုခြင်း

๐ ဆီးချိုရောဂါ

๐ မျက်စိဒဏ်ရာများ

๐ အချို့သော မျက်စိရောဂါများ

๐ သင့်လျော်သော မျက်စိကာကွယ်မှုမရှိဘဲ ultraviolet radiation ကို ကြာရှည်ထိတွေ့ခြင်း

๐ မွေးရာပါ မူမမှန်မှုများ

๐ ကိုယ်ဝန်ဆောင်စဉ် မိခင်၏ ရောဂါကူးစက်မှုများ၊ ဥပမာ rubella

Cataract ၏ လက္ခဏာများ

Cataract သည် များသောအားဖြင့် လများ သို့မဟုတ် နှစ်များအတွင်း တဖြည်းဖြည်း ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် မျက်စိနာခြင်း သို့မဟုတ် မျက်စိနီခြင်း မဖြစ်စေပါ။

တဖြည်းဖြည်း မှုန်ဝါးလာသော မြင်ကွင်း

လူနာများသည် မြင်ကွင်းပိုမိုမှုန်ဝါးလာနေကြောင်း သတိပြုမိနိုင်ပြီး မြူဖုံးထားသော မှန်ကြားမှ ကြည့်နေသကဲ့သို့ ဖြစ်နိုင်သည်။

အစောပိုင်းအဆင့်တွင် အချို့သူများသည် တောက်ပသော အလင်းထက် မလင်းမမှိန်သော အခြေအနေတွင် ပိုကောင်းစွာ မြင်နိုင်ကြောင်း တွေ့ရနိုင်သည်။ ဤသည်မှာ မဲမှောင်မှုသည် မျက်ကပ်မှန်၏ အလယ်ပိုင်းတွင် စုစည်းနေသောအခါ ဖြစ်နိုင်သည်။

အလင်းနည်းသောအခါ pupil သည် ပိုကြီးလာပြီး မျက်ကပ်မှန်၏ ပိုကြည်လင်သော အပြင်ပိုင်းမှ အလင်းဖြတ်သန်းနိုင်စေသည်။ တောက်ပသောအလင်းတွင် pupil သည် ပိုသေးငယ်လာပြီး မဲမှောင်နေသော အလယ်ပိုင်းမှတစ်ဆင့် အလင်းပိုမိုဖြတ်သန်းစေကာ မြင်ကွင်း ပိုဆိုးသကဲ့သို့ ထင်ရစေသည်။

အလင်းထက်လွန်မှုနှင့် အလင်းအာရုံခံနိုင်စွမ်း

အများအားဖြင့် တွေ့ရသော လက္ခဏာများမှာ-

๐ တောက်ပသော အလင်းကို ကြည့်ရခက်ခြင်း

๐ နေရောင် သို့မဟုတ် ယာဉ်မီးခေါင်းမီးများမှ အလင်းထက်လွန်မှု

๐ မီးများအနားရှိ ဝိုင်းဝန်းအလင်းများ (halos)

๐ ညအချိန် ကားမောင်းရခက်ခြင်း

๐ အရာဝတ္ထုများနှင့် ၎င်းတို့၏ ပတ်ဝန်းကျင်ကြား ကွာခြားချက် လျော့နည်းခြင်း

နှစ်ထပ် သို့မဟုတ် များထပ် မြင်ကွင်းများ

အချို့လူနာများသည် မျက်စိတစ်ဖက်တည်းဖြင့် ကြည့်နေသော်လည်း ပုံရိပ် နှစ်ပုံ သို့မဟုတ် ထို့ထက်ပို၍ မြင်နိုင်သည်။

၎င်းသည် မဲမှောင်နေသော မျက်ကပ်မှန်က အလင်းကို မညီမညာ ကွေးညွှတ်စေပြီး retina ပေါ်ရှိ တစ်ခုတည်းသော အမှတ်တွင် အာရုံမစူးစိုက်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

အရောင်အမြင် ပြောင်းလဲမှုများ

အရောင်များသည် အောက်ပါအတိုင်း ထင်ရနိုင်သည်-

๐ မိန်းမောသွားသကဲ့သို့ အရောင်ဖျော့ခြင်း

๐ ပိုမတောက်ပခြင်း

๐ ပုံမှန်ထက် ပိုပြီး အဝါရောင် သို့မဟုတ် အညိုရောင်ဖြစ်ခြင်း

မျက်မှန်ကို မကြာခဏ ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်ခြင်း

Cataract သည် မျက်ကပ်မှန်၏ အာရုံစူးစိုက်နိုင်စွမ်းကို ပြောင်းလဲစေသဖြင့် လူနာများသည် မျက်မှန် prescription ကို ပိုမိုမကြာခဏ ပြောင်းလဲရန် လိုအပ်နိုင်သည်။

အနီးမြင်ကွင်းတွင် ယာယီတိုးတက်လာခြင်း

အသက်ကြီးသူအချို့သည် ၎င်းတို့၏ ပုံမှန်စာဖတ်မျက်မှန်မပါဘဲ စာဖတ်နိုင်ကြောင်း ရုတ်တရက် တွေ့ရှိနိုင်သည်။

၎င်းသည် ၎င်းတို့၏ အမြင်အာရုံ တကယ်တမ်း တိုးတက်လာခြင်းဟု မဆိုလိုပါ။ တစ်ခါတစ်ရံ ယာယီ “second sight” ဟု ဖော်ပြကြသည့် cataract ကြောင့် မျက်ကပ်မှန်အတွင်း ဖြစ်ပေါ်လာသော ပြောင်းလဲမှုများ၏ အစောပိုင်းလက္ခဏာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။

Cataract သည် မျက်စိနှစ်ဖက်လုံးကို သက်ရောက်သလား?

အသက်အရွယ်နှင့်ဆိုင်သော cataract များသည် မျက်စိနှစ်ဖက်လုံးတွင် မကြာခဏ ဖွံ့ဖြိုးလာသော်လည်း ဖွံ့ဖြိုးနှုန်းသည် တူညီမည်မဟုတ်ပါ။

မျက်စိတစ်ဖက်သည် အခြားတစ်ဖက်ထက် ပိုမိုမဲမှောင်လာနိုင်ပြီး မျက်စိနှစ်ဖက်ကြား အမြင်ကွာခြားမှု ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။

မျက်ကပ်မှန်သည် လုံးဝ မဲမှောင်သွားပါက အမြင်အာရုံ အလွန်ထိခိုက်နိုင်သည်။ ဖွံ့ဖြိုးနှုန်းသည် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ကွာခြားသည်။

Cataract ကုသမှု

Cataract အတွက် အတည်ပြုကုသမှုမှာ ခွဲစိတ်ကုသမှု ဖြစ်သည်။

Cataract ခွဲစိတ်မှုအတွင်း ophthalmologist သည် မဲမှောင်နေသော သဘာဝမျက်ကပ်မှန်ကို ဖယ်ရှားပြီး artificial intraocular lens ဖြင့် အစားထိုးပေးသည်။

Cataract သည် အောက်ပါကဲ့သို့ နေ့စဉ်လုပ်ငန်းများကို ထိခိုက်လာသောအခါ ခွဲစိတ်ကုသမှုကို ယေဘုယျအားဖြင့် စဉ်းစားသည်-

๐ စာဖတ်ခြင်း

๐ ကားမောင်းခြင်း

๐ အလုပ်လုပ်ခြင်း

๐ ရုပ်မြင်သံကြားကြည့်ခြင်း

๐ လုံခြုံစွာ လမ်းလျှောက်ခြင်း

๐ မျက်နှာများကို မှတ်မိခြင်း

Cataract ခွဲစိတ်ကုသမှု နည်းလမ်းများ

Phacoemulsification

Phacoemulsification သည် cataract ခွဲစိတ်နည်းများအနက် အများဆုံးအသုံးပြုသော နည်းလမ်း ဖြစ်သည်။

ဤလုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွင် အများအားဖြင့် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

๐ ထုံဆေး မျက်စဉ်းချခြင်း သို့မဟုတ် local anaesthetic ထိုးဆေးပေးခြင်း

๐ cornea ၏ အနားသတ်အနီးတွင် ခန့်မှန်းအားဖြင့် ၂–၃ မီလီမီတာအရွယ် သေးငယ်သော incision တစ်ခု ပြုလုပ်ခြင်း

๐ မျက်စိအတွင်းသို့ သေးငယ်သော ultrasound ကိရိယာ တစ်ခု ထည့်သွင်းခြင်း

๐ မဲမှောင်နေသော မျက်ကပ်မှန်ကို အလွန်သေးငယ်သော အစိတ်အပိုင်းများအဖြစ် ခွဲခြင်း

๐ ထိုအစိတ်အပိုင်းများကို မျက်စိမှ suction ဖြင့် ဖယ်ရှားခြင်း

๐ ကျန်ရှိနေသော lens capsule အတွင်း artificial intraocular lens တစ်ခု ထည့်သွင်းခြင်း

Incision သည် သေးငယ်သောကြောင့် ချုပ်ရိုးများ မလိုအပ်သည့်အခါများ မကြာခဏ ရှိသည်။

Extracapsular Cataract Extraction

cataract သည် အလွန်ထူထပ်လွန်းခြင်း သို့မဟုတ် phacoemulsification အတွက် မသင့်လျော်သောအခါ Extracapsular cataract extraction ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။

ဤလုပ်ထုံးလုပ်နည်းတွင် မဲမှောင်နေသော မျက်ကပ်မှန်ကို ဖယ်ရှားပြီး lens capsule ၏ နောက်ပိုင်းအပိုင်းကို artificial lens ကို ထောက်ပံ့ရန် ထိန်းသိမ်းထားသည်။

ဤနည်းလမ်းသည် ပိုမိုကြီးမားသော incision လိုအပ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် ချုပ်ရိုးများ ပါဝင်သည်။

Cataract ခွဲစိတ်မှုအတွက် ထုံဆေး

ခွဲစိတ်နည်းနှင့် လူနာ၏ အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ မတူညီသော ထုံဆေးအမျိုးအစားများကို အသုံးပြုနိုင်သည်။

ထုံဆေး မျက်စဉ်း

Phacoemulsification အတွက် မျက်စဉ်းထုံဆေးကို အများအားဖြင့် အသုံးပြုသည်။

လူနာသည် သတိရှိနေမည်ဖြစ်သော်လည်း ခွဲစိတ်နေစဉ်အတွင်း သိသာထင်ရှားသော နာကျင်မှု မခံစားသင့်ပါ။

Local Anaesthetic ထိုးဆေး

မျက်စိပတ်လည်သို့ ထုံဆေးထိုးခြင်းကို အောက်ပါတို့အတွက် အသုံးပြုနိုင်သည်-

๐ Extracapsular cataract extraction

๐ ရွေးချယ်ထားသော phacoemulsification အမှုများ

๐ ခွဲစိတ်နေစဉ် မျက်စိလှုပ်ရှားမှုကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ ထိန်းချုပ်ရန် လိုအပ်သော လူနာများ

General Anaesthesia

လူနာသည် local anaesthesia ဖြင့် ခွဲစိတ်မှုကို လုံခြုံစွာ သို့မဟုတ် သက်သောင့်သက်သာ လက်ခံနိုင်ခြင်း မရှိသောအခါ general anaesthesia ကို စဉ်းစားနိုင်သည်။

Ophthalmologist နှင့် anaesthetist တို့သည် အကောင်းဆုံး သင့်လျော်သော နည်းလမ်းကို ရွေးချယ်မည်ဖြစ်သည်။

Artificial Intraocular Lenses

မဲမှောင်နေသော သဘာဝမျက်ကပ်မှန်ကို ဖယ်ရှားပြီးနောက် ophthalmologist သည် မျက်စိ၏ အာရုံစူးစိုက်နိုင်စွမ်း ပြန်လည်ရရှိစေရန် artificial intraocular lens တစ်ခု ထည့်သွင်းပေးသည်။

Intraocular lens အမျိုးအစားများစွာ ရရှိနိုင်သည်။

ရွေးချယ်မှုသည် အောက်ပါတို့အပေါ် မူတည်သည်-

๐ လူနာ၏ နေ့စဉ် မြင်ကွင်းလိုအပ်ချက်များ

๐ မျက်စိကျန်းမာရေး

๐ Cornea အခြေအနေ

๐ Retina အခြေအနေ

๐ astigmatism ရှိခြင်း

๐ လူနာ၏ မျှော်လင့်ချက်များ

๐ lens အမျိုးအစား တစ်ခုချင်းစီ၏ အားသာချက်များနှင့် ကန့်သတ်ချက်များ

ခွဲစိတ်မှုမပြုမီ ophthalmologist နှင့် လူနာသည် ရရှိနိုင်သော ရွေးချယ်စရာများကို ဆွေးနွေးသင့်သည်။

Cataract ခွဲစိတ်ပြီးနောက် စောင့်ရှောက်မှု

ခွဲစိတ်ပြီး ချက်ချင်း

ခွဲစိတ်ထားသော မျက်စိကို ပုံမှန်အားဖြင့် ကာကွယ်ရေး shield သို့မဟုတ် dressing ဖြင့် ဖုံးအုပ်ထားသည်။

နောက်တစ်နေ့တွင် လူနာသည် အောက်ပါတို့အတွက် ပြန်လည်လာရောက်နိုင်သည်-

๐ မျက်စိဖုံးအုပ်မှု ဖယ်ရှားခြင်း

๐ အမြင်အာရုံ စစ်ဆေးခြင်း

๐ Ophthalmologist ၏ စစ်ဆေးခြင်း

๐ မျက်စိသန့်ရှင်းရေးဆိုင်ရာ ညွှန်ကြားချက်များ

๐ သတ်မှတ်ထားသော မျက်စဉ်းများ အသုံးပြုနည်းဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်ချက်များ

ဆေးဝါးများ

๐ သတ်မှတ်ထားသည့်အတိုင်း မျက်စဉ်းများနှင့် ဆေးဝါးအားလုံးကို အတိအကျ အသုံးပြုပါ။

๐ Ophthalmologist မှ ညွှန်ကြားခြင်းမရှိလျှင် ခွဲစိတ်မတိုင်မီ သုံးသော မျက်စဉ်းများကို ခွဲစိတ်ပြီးနောက် မသုံးပါနှင့်။

๐ ခွဲစိတ်မတိုင်မီ ရပ်ထားခဲ့သော ဆေးဝါးများကို ဆရာဝန်က ခွင့်ပြုသည့်အခါမှသာ ပြန်လည်သောက်သုံးပါ။

နောက်ဆက်တွဲ လာရောက်စစ်ဆေးမှုများ

နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆေးမှုများကို ခန့်မှန်းအားဖြင့် အောက်ပါအချိန်များတွင် စီစဉ်နိုင်သည်-

๐ ခွဲစိတ်ပြီး တစ်ပတ်အကြာ

๐ ခွဲစိတ်ပြီး တစ်လအကြာ

๐ ခွဲစိတ်ပြီး သုံးလအကြာ

လူနာ၏ ပြန်လည်သက်သာမှုနှင့် မျက်စိအခြေအနေပေါ် မူတည်၍ အချိန်ဇယားသည် ပြောင်းလဲနိုင်သည်။

ပထမလအတွင်း မျက်စိကို ကာကွယ်ခြင်း

ခွဲစိတ်ပြီး ပထမလအတွင်း-

๐ ခွဲစိတ်ထားသော မျက်စိထဲသို့ ရေမဝင်အောင် ကာကွယ်ပါ။

๐ မျက်နှာပေါ် ရေပြန်ဖျန်းခြင်းအစား ညင်သာစွာ သုတ်ပါ။

๐ အခြားတစ်ဦးကို ဆံပင်လျှော်ရာတွင် ကူညီခိုင်းပါ သို့မဟုတ် eye shield ဝတ်ထားစဉ် ဆံပင်လျှော်ပါ။

๐ ဖုန်မှုန့်၊ လေပြင်း၊ မီးခိုးနှင့် အခြား မျက်စိယားယံစေသော အရာများကို ရှောင်ပါ။

๐ မျက်စိကို မပွတ်ပါနှင့်၊ မဖိပါနှင့်။

๐ မတော်တဆ ထိခိုက်မှုမှ မျက်စိကို ကာကွယ်ပါ။

๐ ညွှန်ကြားထားပါက အိပ်နေစဉ် eye shield ဝတ်ဆင်ပါ။

๐ အလေးအပင် မကြွပါနှင့်။

๐ ပြင်းထန်သော လေ့ကျင့်ခန်းများနှင့် ကိုယ်လက်အားစိုက်ထုတ်မှု များသော လုပ်ဆောင်ချက်များကို ရှောင်ပါ။

မျက်စိပတ်လည် သန့်ရှင်းရေး

Ophthalmologist ၏ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း သို့မဟုတ် ခန့်မှန်းအားဖြင့် ၂ မှ ၄ ပတ်အတွင်း ခွဲစိတ်ထားသော မျက်စိပတ်လည်ကို တစ်နေ့လျှင် အနည်းဆုံး တစ်ကြိမ် သန့်ရှင်းပေးပါ။

သန့်ရှင်းသော ပစ္စည်းများကို အသုံးပြုပြီး မျက်စိကို တိုက်ရိုက် မထိပါနှင့်။

ခွဲစိတ်ပြီးနောက် မျက်စိအသုံးပြုခြင်း

လူနာများသည် စာဖတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရုပ်မြင်သံကြားကြည့်ခြင်းကဲ့သို့ ပုံမှန်လုပ်ဆောင်ချက်များအတွက် မျက်စိကို ယေဘုယျအားဖြင့် အသုံးပြုနိုင်သည်။

သို့သော် အောက်ပါတို့ ခံစားရပါက အနားယူသင့်သည်-

๐ မျက်စိပင်ပန်းခြင်း

๐ ပူလောင်ခြင်း

๐ ခြောက်သွေ့ခြင်း

๐ မသက်မသာဖြစ်ခြင်း

Cataract ခွဲစိတ်ပြီးနောက် သတိပေးလက္ခဏာများ

အောက်ပါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်ပါက လူနာသည် ၎င်းတို့၏ ophthalmologist ကို ချက်ချင်း ဆက်သွယ်သင့်သည်-

๐ မျက်စိနာခြင်း ပိုမိုဆိုးလာခြင်း

๐ ရုတ်တရက် သို့မဟုတ် ပိုဆိုးလာသော မှုန်ဝါးမြင်ကွင်း

๐ မျက်ခွံနီခြင်း သို့မဟုတ် ဖူးရောင်ခြင်း

๐ သိသာထင်ရှားသော မျက်စိနီခြင်း

๐ ပုံမှန်မဟုတ်သော မျက်စိထွက်ရည်

๐ အလင်းတောက်ပချက်များ သို့မဟုတ် floaters ရုတ်တရက် များလာခြင်း

๐ မြင်ကွင်းအတွင်း အမည်းရောင် ကန့်လန့်ကာ သို့မဟုတ် အရိပ်တစ်ခု

ဤလက္ခဏာများသည် ကူးစက်ရောဂါ၊ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ retina ပြဿနာ သို့မဟုတ် ခွဲစိတ်ပြီးန