ဆဲလ်ကုထုံး။

ဆဲလ်ကုထုံး (Cell therapy) သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ကိုယ်ပိုင်ဆဲလ်များကို ပြန်လည်မွမ်းမံရေး၊ ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေးနှင့် ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ရေးကို အားပေးရန် ဆဲလ်များ သို့မဟုတ် ဆဲလ်ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းများကို အသုံးပြုခြင်းဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် rejuvenation ကို ထောက်ပံ့ပေးပြီး အလုံးစုံကျန်းမာရေးကို မြှင့်တင်ကာ ခန္ဓာကိုယ်အား ပြန်လည်ငယ်ရွယ်မှုနှင့် ကျန်းမာသာယာမှုကို ခံစားရစေသည်။

ဆဲလ်ကုထုံး၏ အစောပိုင်းကာလများတွင် တိရစ္ဆာန်များမှ ကိုယ်အင်္ဂါများကို ကြိတ်ချေ၍ ကုသရာတွင် အသုံးပြုခဲ့သည်။ နောက်ပိုင်းတွင် လုပ်ငန်းစဉ်သည် တိကျသော ဆဲလ်များ သို့မဟုတ် ဆဲလ်ဆိုင်ရာအစိတ်အပိုင်းများကို ထုတ်ယူသည့်အဆင့်သို့ တိုးတက်ပြောင်းလဲလာခဲ့သည်။ ယနေ့တွင် နည်းပညာတိုးတက်မှုကြောင့် ဆဲလ်များကို မွေးမြူနိုင်ပြီး အားအကောင်းဆုံး stem cells များကိုသာ ရွေးချယ်နိုင်လာသည်။ သို့သော် လူအများစုသည် stem cells များ၏ အရည်အသွေး ကွာခြားမှုအလွန်ကြီးမားသည်ကို မသိကြသေးပါ—ဈေးနှုန်းအားဖြင့် ဘတ်တစ်သောင်းအနည်းငယ်သာ ကျသင့်သော ရွေးချယ်မှုများမှ စ၍ မီလျံနှင့်ချီသော ဘတ်တန်ဖိုးရှိ premium-grade stem cells များအထိ ရှိသည်။ ဈေးနှုန်းမြင့်လေလေ အရည်အသွေးကောင်းလေလေဖြစ်ပြီး—ဆဲလ်သိုလှောင်မှု လုပ်ငန်းစဉ်၊ မွေးမြူမှုစံနှုန်းများနှင့် ထိပ်တန်းစွမ်းဆောင်ရည်ရှိသော ဆဲလ်များကို တိကျစွာ ရွေးချယ်မှုတို့တွင် ထင်ဟပ်ကာ လုံခြုံမှုနှင့် အကောင်းဆုံး ထိရောက်မှုကို အတူတကွ အာမခံပေးသည်။

အရည်အသွေးမြင့် stem cells ထုတ်လုပ်မှုအတွက် အဓိကစံနှုန်း ၅ ခုရှိသည်။

1 GTP (Good Tissue Practice) – မွေးမြူရန် အသုံးပြုသည့် မူရင်းတစ်ရှူးသည် အရည်အသွေးမြင့်ပြီး အညစ်အကြေးမရှိကြောင်း အာမခံသည်။

2 ATMP (Advanced Therapy Medicinal Products) သို့မဟုတ် US-FDA – ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အသုံးပြုရန် stem cells ထုတ်လုပ်မှုကို ထိန်းညှိသည်။

3 ISCT (International Society for Cell & Gene Therapy) – stem cells များ၏ အပြည့်အစုံမှုနှင့် သင့်လျော်မှုကို အသိအမှတ်ပြု အတည်ပြုသည်။

4 ISO Certification – လုပ်ငန်းစဉ်အဆင့်တိုင်းတွင် လုံခြုံမှုနှင့် တိကျမှန်ကန်မှုကို အာမခံသည်။

5 GMP (Good Manufacturing Practice) – ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်အားလုံးတွင် တစ်သမတ်တည်းဖြစ်မှုနှင့် မြင့်မားသောစံနှုန်းများကို အာမခံသည်။

လက်ရှိတွင် ဆဲလ်ကုထုံးကို ရောဂါအမျိုးမျိုးကို ကုသရန် သို့မဟုတ် လက္ခဏာများကို သက်သာစေရန် အသုံးပြုနေကြသည်—အထူးသဖြင့် နာတာရှည်ရောင်ရမ်းမှု ပါဝင်သော ရောဂါများတွင် ဖြစ်သည်။ ယင်းတို့တွင် ဓာတ်မတည့်မှုများ, autoimmune diseases, အသည်းရောဂါ, type 2 diabetes, cardiovascular diseases, dementia, Parkinson’s disease, အရွတ် သို့မဟုတ် ကြွက်သားရောင်ရမ်းမှု, ဟော်မုန်းမညီမျှမှု နှင့် အသားအရေ အိုမင်းရင့်ရော်မှု၊ ဆံပင်ကျွတ်ခြင်း ကဲ့သို့သော အခြေအနေများလည်း ပါဝင်သည်။

အရေပြားအတွင်း၊ အထူးသဖြင့် ဆံပင်အမြစ်များ အနီးတွင် “stem cell bulge” ဟု ခေါ်သော stem cells များ စုပေါင်းတည်ရှိသည့် ဧရိယာတစ်ခုရှိသည်။ ဤဆဲလ်များသည် အရေပြားကို ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းပြီး ခိုင်မာစေရာတွင် တာဝန်ရှိပြီး ကျန်းမာ၊ တောက်ပသော အသားအရေကို အထောက်အကူပြုသည်။ သို့သော် အသက်အရွယ် ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ stem cells များ၏ အရေအတွက် သာမက လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း လည်း အားနည်းလာသည်။ ထို့ကြောင့် အသားအရေ မျက်နှာပျက်ခြင်း၊ နူးညံ့သိမ်မွေ့မှု လျော့နည်းခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

ဆဲလ်ကုထုံးဖြင့် stem cells များကို လှုံ့ဆော်ခြင်း သည် အောက်ပါတို့ကို ကူညီနိုင်သည်-

- အရေပြားရှိ stem cells အရေအတွက်ကို တိုးစေခြင်း။

- ၎င်းတို့၏ လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို မြှင့်တင်ခြင်း။

- နေ့စဉ်အသက်တာတွင် ကြုံတွေ့ရသော လေထုညစ်ညမ်းမှု၊ အဆိပ်အတောက်များနှင့် ပြင်းထန်သော အလှကုန်ပစ္စည်းများကြောင့် ဖြစ်သော အရေပြားပျက်စီးမှုကို ပြုပြင်ပေးခြင်း။

ဤနည်းလမ်းသည် အတွင်းပိုင်းကျန်းမာရေးအခြေအနေများနှင့် အပြင်ပိုင်း အိုမင်းရင့်ရော်မှု လက္ခဏာများ နှစ်မျိုးလုံးအတွက် ပြန်လည်ဖြစ်ပေါ်ရေးဆိုင်ရာ ဖြေရှင်းချက်ကို ပေးသည်။

Growth factor

Growth factor သည် ဆဲလ်အမျိုးမျိုးကို ကြီးထွားရန်၊ မိမိကိုယ်ကို ပြုပြင်ရန်၊ လိုအပ်သော ပစ္စည်းများ ထုတ်လုပ်ရန် သို့မဟုတ် သီးသန့်ဆဲလ်အမျိုးအစားများအဖြစ် ဖွံ့ဖြိုးရန် လှုံ့ဆော်သည့် ပရိုတိန်းဖြစ်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် အရေပြားဆဲလ်များကို collagen နှင့် elastin ထုတ်လုပ်ရန် လှုံ့ဆော်ကာ အသားအရေကို လှပခိုင်မာစေသည်။ ထို့အပြင် ဆဲလ်များကို ခွဲတမ်းကွဲပြားစေပြီး အနာများကို အနာကျက်စေရန် ကူညီသည်၊ ဒူးအဆစ်ရှိ cartilage ဖွဲ့စည်းမှုကို အားပေးသည်၊ နှင့် ဆံပင်အမြစ်များကို ပိုထူ၊ ပိုခိုင်ပြီး ပိုများသော ဆံပင်များ ထုတ်လုပ်ရန် လှုံ့ဆော်ပေးသည်။

Growth factors များကို ထုတ်ယူရန် အလွယ်ကူဆုံးနှင့် အရည်အသွေးအမြင့်ဆုံး ရင်းမြစ်မှာ သွေးဖြစ်ပြီး၊ ကိုယ့်သွေး သို့မဟုတ် အခြားသူ၏ သွေးမှ ရနိုင်သည်။ ကိုယ့်သွေးကို အသုံးပြုခြင်းသည် autologous ဖြစ်သောကြောင့် လုံခြုံမှုခံစားမှု ပိုရှိစေသော်လည်း အားနည်းချက်မှာ growth factors များ၏ အမျိုးအစားနှင့် အ浓度ကို တိကျစွာ ထိန်းချုပ်မရနိုင်သဖြင့် ကုသမှုထိရောက်မှု လျော့နည်းနိုင်သည်။

အခြားတစ်ဖက်တွင် donor blood မှ growth factors ကို ထုတ်ယူပါက အရည်အသွေး၊ အမျိုးအစားနှင့် အ浓度 ကို လိုအပ်ချက်အလိုက် သေချာစွာ စမ်းသပ်၍ ကိုက်ညီအောင် ပြုပြင်နိုင်သည်။ သို့သော် အညစ်အကြေး သို့မဟုတ် ရောဂါပိုးများဖြင့် ညစ်ညမ်းနိုင်သည့် အန္တရာယ်ရှိသဖြင့် donor blood မှ growth factors ထုတ်လုပ်ရာတွင် အမြင့်ဆုံး လုံခြုံမှုရရှိစေရန် တင်းကြပ်သော စံနှုန်းများနှင့် စေ့စပ်သေချာသော စစ်ဆေးမှုများကို လိုက်နာရမည်။ ထို့ကြောင့် donor blood မှ ဆင်းသက်သော growth factors များ၏ ကုန်ကျစရိတ်သည် ကိုယ့်သွေးမှ ရရှိသောအရာများထက် မြင့်မားသော်လည်း အရည်အသွေးနှင့် ထိရောက်မှုလည်း ပိုကောင်းသည်။

Growth Factor (cell repair stimulator) သို့မဟုတ် PRP (Platelet-Rich Plasma)

သွေးသည် အဓိကအားဖြင့် အစိတ်အပိုင်း ၄ မျိုးဖြင့် ဖွဲ့စည်းထားသည်—plasma, red blood cells, white blood cells, နှင့် platelets။ Platelets အတွင်းတွင် ဆဲလ်ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းမှုကို လှုံ့ဆော်သည့် ပစ္စည်းများ ပါဝင်သည်။ ဒူးအဆစ်ထဲသို့ platelets ကို ထိုးသွင်းခြင်းသည် ထိုဆဲလ်ပြုပြင်လှုံ့ဆော်ပစ္စည်းများကို တိုက်ရိုက်ဒူးထဲသို့ ထည့်သွင်းပေးခြင်းဖြစ်ပြီး ဒူးဆဲလ်များကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ ပြန်လည်ကောင်းမွန်လာစေကာ ရောင်ရမ်းမှုကို ထိရောက်စွာ လျော့ချပေးသည်။ ထို့ကြောင့် ဒူးအတွင်း ပြုပြင်မှု လုပ်ငန်းစဉ်သည် ပုံမှန်ထက် ပိုမိုမြန်ဆန်လာသည်။ ၎င်းသည် ထိရောက်မှုရှိပြီး လုံခြုံကာ စွမ်းဆောင်ရည်မြင့်မားပြီး ဘေးထွက်ဆိုးကျိုး နည်းပါးသော နည်းလမ်းဖြစ်သည်။

သို့သော် ကိုယ့်သွေးမှ ရရှိသော platelet-rich plasma ကို အသုံးပြုသည့်အခါ Growth Factor ပမာဏ အတိအကျကို တခါတရံ ထိန်းချုပ်မရနိုင်ပါ။ အချို့လူများတွင် platelets အတွင်းရှိ Growth Factor သည် ဖျော့လျော့နေတတ်သဖြင့် ကိုယ့်platelets ကို ထိုးသွင်းလျှင် ရလဒ် မထင်ရှားနိုင်ပါ။ ယခုအခါ Growth Factors များကို platelets မှ ထုတ်ယူ၍ အသုံးပြုရန် အသင့်ဖြစ်သော ဖော်မြူလာအဖြစ် ပြင်ဆင်နိုင်ပြီး ၎င်းတွင် Growth Factor အ浓度 ပိုမြင့်မားသည်။ ထို့ကြောင့် အမျိုးအစားနှင့် ပမာဏကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်ပြီး အဆစ်ယိုယွင်းမှုရှိသူများအတွက် ပိုမိုသင့်တော်လာသည်။

ထို့ကြောင့် အသင့်ပြင်ဆင်ထားသော Growth Factor ထုတ်ကုန်များဖြင့် ထိုးသွင်းခြင်းသည် ကိုယ့်သွေးကို အသုံးပြုခြင်းထက် ပိုမိုထိရောက်ပြီး ရလဒ်ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ ပြသနိုင်သည်။ ၎င်းသည် mild to moderate osteoarthritis ရှိသော လူနာများအတွက် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။ moderate osteoarthritis ရှိသူများအတွက် ရလဒ်ရှင်းလင်းစွာ ပေါ်ထွက်ရန် ဆက်တိုက် ထိုးသွင်းမှု သုံးကြိမ်ခန့် လိုအပ်နိုင်သည်။ ထိုးသွင်းပြီးနောက် အနည်းငယ်နာကျင်ခြင်းနှင့် ဖောရောင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် သုံးရက်ထက် မကျော်လွန်တတ်ပါ။

MSCs (Mesenchymal Stomal/Stem cells)

ကလေးများနှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများအနက် မည်သူတွင် ပိုမိုအသက်ဓာတ်ရှိသနည်း?

Stem cells များလည်း အလားတူပင်ဖြစ်သည်။ မွေးကင်းစကလေးများမှ stem cells များသည် သက်ကြီးသူများထက် အများအားဖြင့် စွမ်းအင်နှင့် ထိရောက်မှု ပိုမြင့်မားသည်။ နှစ်ပေါင်းများစွာ အေးခဲသိမ်းဆည်းထားသော ကလေးများမှ stem cells များပင် ထိရောက်မှု လျော့နည်းနိုင်သည်။ ယနေ့တွင် stem cells များကို amniotic fluid, umbilical cord tissue, cord blood, သို့မဟုတ် placenta ကဲ့သို့သော မွေးကင်းစအရင်းအမြစ်များမှ ထုတ်ယူကြပြီး ၎င်းတို့သည် နုပျိုသော၊ စွမ်းအားမြင့်မားသော stem cells များဖြစ်ကာ ရောင်ရမ်းမှုလျှော့ချရန်နှင့် ခန္ဓာကိုယ်ကို ပြုပြင်ရန် အလွန်ကောင်းမွန်သော စွမ်းရည်ရှိသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

သို့သော် လူအများစုသည် stem cells ကိုယ်တိုင်လည်း အရည်အသွေး မျိုးစုံရှိပြီး ဈေးနှုန်းမှာ ဘတ်တစ်သောင်းအနည်းငယ်မှ ဘတ်သန်းပေါင်းများစွာအထိ ကွာခြားနိုင်သည်ကို သတိမထားမိကြပါ။ ထို့အပြင် မူလရင်းမြစ်အလိုက် stem cells များ၏ စွမ်းဆောင်နိုင်စွမ်းလည်း ကွာခြားသည်။ ဈေးနှုန်းမြင့်လေလေ အရည်အသွေးကောင်းလေလေဖြစ်ပြီး—ဆဲလ်များကို စုဆောင်းခြင်း၊ မွေးမြူခြင်းနှင့် ရွေးချယ်ခြင်းတို့၏ နည်းလမ်းများတွင်လည်း လုံခြုံမှုနှင့် အမြင့်ဆုံး ထိရောက်မှုကို သေချာစေရန် ထိုကွာခြားမှုများ ထင်ဟပ်သည်။

အရည်အသွေးမြင့် stem cells ထုတ်လုပ်မှုသည် အဓိကစံနှုန်း ၅ ခုကို လိုက်နာသည်-

1 GTP စံနှုန်းသည် ဆဲလ်မွေးမြူရန် တစ်ရှူးအရင်းအမြစ်ကို သေချာစွာ ရွေးချယ်စေပြီး အညစ်အကြေးမရှိသော အရည်အသွေးမြင့် တစ်ရှူးကို အာမခံသည်။

2 ATMP သို့မဟုတ် US-FDA စံနှုန်းသည် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အသုံးပြုရန် ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်အတွက် သက်ဆိုင်သည်။

3 ISCT စံနှုန်းသည် အပြည့်အစုံနှင့် သင့်လျော်သော stem cells များ၏ အရည်အသွေးကို စစ်ဆေးရာတွင် အသုံးပြုသည်။

4 ISO စံနှုန်းသည် ထုတ်လုပ်မှုအဆင့်တိုင်းတွင် တိကျမှန်ကန်မှုနှင့် လုံခြုံမှုကို အသိအမှတ်ပြုသည်။

5 GMP စံနှုန်းသည် ထုတ်လုပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်အားလုံးတွင် အရည်အသွေး တည်ငြိမ်မှုကို ထိန်းသိမ်းစေသည်။

Stem cells များသည် အရည်အသွေးမြင့်ပြီး ထိရောက်မှုကောင်းသည်ဟု အသိအမှတ်ပြုခံရသော်လည်း ရောဂါ သို့မဟုတ် အခြေအနေအားလုံးကို stem cells ဖြင့် ကုသနိုင်သည်မဟုတ်ပါ။ တခါတရံတွင် ဆဲလ်များမှ ထုတ်ယူထားသော extract များကို အသုံးပြုခြင်းက အရွယ်အစား ပိုသေးငယ်သဖြင့် ထိခိုက်ထားသော တစ်ရှူးသို့ ပိုမိုလွယ်ကူစွာ ရောက်ရှိနိုင်ပြီး whole cells ထက် လက္ခဏာများကို ပိုမိုထိရောက်စွာ တိုးတက်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် သင့်လျော်သောနှင့် ကိုက်ညီသော cell therapy အမျိုးအစားကို ရွေးချယ်ခြင်းသည်လည်း အလွန်အရေးကြီးသည်။

 

 

Reference :

Medtopia Integrative Medical Center Cell Therapy

ArokaGo Providers Medtopia Integrative Medical Center