ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း၊ ရင်ဘတ်တင်းကျပ်ခြင်း - နှလုံးရောဂါလား၊ အက်စစ်ပြန်တက်ခြင်းလား?

ဤအခြေအနေ၏ ကြောက်မက်ဖွယ်အချက်မှာ လူနာများသည် ရှည်လျားသောကာလတစ်လျှောက် သတိမထားမိဘဲ လက္ခဏာများ စုပုံလာနိုင်ပြီး၊ myocardial ischemia ကဲ့သို့သော လှုံ့ဆော်အချက်တစ်ခုကြောင့် နှလုံးကြွက်သားတွင် ရုတ်တရက် ထိခိုက်မှု ဖြစ်ပေါ်ကာ acute heart failure ဖြစ်လာနိုင်ခြင်းဖြစ်သည် - အသက်အန္တရာယ်ရှိနိုင်သော အရေးကြီးကာလတစ်ခုဖြစ်သည်။ လက္ခဏာများ၏ ကွာခြားချက်များကို နားလည်ပြီး သတိပေးလက္ခဏာများကို ခွဲခြားသိရှိခြင်းက မိမိကိုယ်ကိုနှင့် ချစ်ခင်ရသူများကို အချိန်မီ ကာကွယ်နိုင်ရန် ကူညီပေးပါသည်။

Heart failure ဆိုတာဘာလဲ?

Heart failure (Heart Failure) သည် နှလုံး၏ ဖွဲ့စည်းတည်ဆောက်ပုံ သို့မဟုတ် လုပ်ဆောင်မှု ချို့ယွင်းချက်များကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော syndrome ဖြစ်ပြီး၊ ခန္ဓာကိုယ်၏ လိုအပ်ချက်များကို ဖြည့်ဆည်းရန် အမျိုးမျိုးသော အင်္ဂါများသို့ လုံလောက်သော သွေးကို နှလုံးမှ မပို့နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် သင့်လျော်သော သွေးလည်ပတ်မှုကို ထိန်းသိမ်းရန် နှလုံးအတွင်း ဖိအား အလွန်မြင့်မားစွာ လိုအပ်ခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။

ဤအခြေအနေသည် နှလုံးကောင်းစွာ မညှစ်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သလို၊ နှလုံးသည် ပုံမှန်မဟုတ်စွာ မာကျောလာပြီး သွေးနှင့် ပြည့်စုံစွာ မဖြည့်နိုင်၍ နှလုံးနှင့် သွေးကြောများအတွင်း သွေး ပြန်လည်တက်နေစေသည့်အတွက်လည်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် လွယ်ကူစွာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ အသက်ရှူကျပ်ခြင်း၊ လဲလျောင်းမအိပ်နိုင်ခြင်း၊ ခြေထောက်များ၊ ခြေချင်းဝတ်များ သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်တွင် ရောင်ရမ်းခြင်း စသည့် လက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်လာနိုင်သည်။

Heart failure သည် အဖြစ်များသော နာတာရှည်ရောဂါ ဖြစ်သော်လည်း ယခုအခါတွင် လက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်ရန်၊ ဆေးရုံတက်ရမှုများကို လျှော့ချရန်၊ နှင့် လူနာများ၏ ဘဝအရည်အသွေးနှင့် သက်တမ်းကို သိသိသာသာ တိုးတက်စေနိုင်သော ဆေးဝါးများနှင့် ကုသမှုနည်းပညာများ ရှိပါသည် - အစောပိုင်းအဆင့်တွင် မှန်ကန်စွာ ရောဂါရှာဖွေ၍ ကုသပါက ဖြစ်ပါသည်။

Heart failure အမျိုးအစား ဘယ်နှစ်မျိုးရှိပါသလဲ?

Heart failure ကို ရောဂါ၏ လမ်းကြောင်း၊ ထိခိုက်သည့် နှလုံးဘက်ခြမ်း၊ နှင့် နှလုံး၏ pumping efficiency အလိုက် နည်းလမ်းအမျိုးမျိုးဖြင့် ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။

ရောဂါလမ်းကြောင်းအလိုက် ခွဲခြားခြင်း

- Chronic heart failure (Chronic Heart Failure)
လက္ခဏာများသည် တဖြည်းဖြည်း ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ရှည်လျားသောကာလအတွင်း စုပုံလာသည်။ ဥပမာ - လွယ်ကူစွာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ အသက်ရှူကျပ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ခြေထောက်ရောင်ခြင်း။ အစောပိုင်းအဆင့်တွင် လက္ခဏာများ မထင်ရှားနိုင်ပါ။

- Acute heart failure (Acute Heart Failure)
လက္ခဏာများသည် လျင်မြန်ပြင်းထန်စွာ ပေါ်ပေါက်လာသည်။ ဥပမာ - ရုတ်တရက် ပြင်းထန်သော အသက်ရှူကျပ်ခြင်း၊ pulmonary edema, သို့မဟုတ် သွေးဖိအားနိမ့်ခြင်း။ မကြာခဏ acute myocardial ischemia, ပြင်းထန်သော arrhythmias, သို့မဟုတ် chronic heart disease ပိုဆိုးလာခြင်းတို့ရှိသည့် လူနာများတွင် တွေ့ရတတ်သည်။

နှလုံး၏ ထိခိုက်သည့် ဘက်ခြမ်းအလိုက် ခွဲခြားခြင်း

- Left-sided heart failure (Left-sided Heart Failure)
Left ventricle ကောင်းစွာ မညှစ်နိုင်သဖြင့် သွေးသည် အဆုတ်အတွင်းသို့ ပြန်တက်လာပြီး အသက်ရှူကျပ်ခြင်း၊ လဲလျောင်းမအိပ်နိုင်ခြင်း၊ နှင့် pulmonary edema ဖြစ်နိုင်သည်။

- Right-sided heart failure (Right-sided Heart Failure)
Right ventricle သည် ခန္ဓာကိုယ်မှ ပြန်လာသော သွေးကို လုံလောက်စွာ မလက်ခံနိုင်၍ မညှစ်နိုင်သဖြင့် venous congestion ဖြစ်ပေါ်ပြီး ခြေထောက်၊ ခြေဖဝါး၊ ဝမ်းဗိုက် ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် အသည်းကြီးခြင်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။

Cardiac pumping efficiency (Ejection Fraction: EF) အလိုက် ခွဲခြားခြင်း

- HFrEF: Heart failure with reduced ejection fraction
နှလုံး၏ pumping ability သည် သိသိသာသာ လျော့နည်းနေပြီး EF များစွာအရ 40% အောက်တွင် ရှိတတ်သည်။ ဤအုပ်စုတွင် ကုသမှုနည်းလမ်းများ ရှင်းလင်းပြီး ဆေးအုပ်စုအချို့ကို ကောင်းစွာ တုံ့ပြန်လေ့ရှိသည်။

- HFpEF: Heart failure with preserved or near-normal EF
EF ပုံမှန်အကွာအဝေးအတွင်း ရှိနေသော်လည်း နှလုံးသည် လျော့ပျော့ပြေလျော့စွာ မလုပ်ဆောင်နိုင်ဘဲ သွေးဖြည့်မှု မကောင်းပါ။ သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ အမျိုးသမီးများ၊ နှင့် hypertension, diabetes, obesity ရှိသော လူနာများတွင် မကြာခဏ တွေ့ရသည်။

- HFmrEF: Heart failure with mildly reduced EF
ဤအုပ်စုတွင် EF သည် HFrEF နှင့် HFpEF အလယ်အလတ်အဆင့်တွင် ရှိပြီး အုပ်စုနှစ်ခုလုံး၏ လက္ခဏာများ ရောနှောနေသည်။

မှတ်ချက် - လူနာအချို့တွင် chronic heart failure နှင့် left-sided heart failure ကဲ့သို့ heart failure ပုံစံတစ်ခုထက်ပို၍ တစ်ပြိုင်နက်တည်း ရှိနိုင်ပါသည်။ ထို့ကြောင့် သင့်လျော်သော ကုသမှုအစီအစဉ်ချမှတ်ရန် အထူးကုဆရာဝန်၏ ရောဂါရှာဖွေမှုသည် အရေးကြီးပါသည်။

သတိပေးလက္ခဏာများကို စစ်ဆေးပါ: မည်သည့်လက္ခဏာများက စိုးရိမ်ဖွယ်ဖြစ်ပြီး acute episode အတွက် သတိထားရန် လိုအပ်ပါသနည်း?

လက္ခဏာများသည် အဆင့်နှင့် ပြင်းထန်မှုအလိုက် ကွဲပြားပါသည်။ အောက်ပါအတိုင်း မူမမှန်မှုများကို တွေ့ရှိနိုင်ပါသည်:

Heart failure ၏ လက္ခဏာများ (နာတာရှည်၊ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်လာသော)

- လွယ်ကူစွာ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ အားနည်းခြင်း၊ သို့မဟုတ် ယခင်က အဆင်ပြေစွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ခဲ့သော လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပုံမှန်ထက် ပိုမို အသက်ရှူကျပ်ခြင်း

- လဲလျောင်းချိန်တွင် အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း၊ ခေါင်းအုံးများစွာ လိုအပ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် လေမလောက်သလို ခံစားရ၍ ညအလယ်တွင် နိုးလာခြင်း

- ခြေဖဝါး၊ ခြေချင်းဝတ်၊ ခြေသလုံး သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက် ရောင်ရမ်းခြင်း

- ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ကိုယ်အလေးချိန် လျင်မြန်စွာ တက်လာခြင်း၊ ဥပမာ - 3 ရက်အတွင်း 2 ကီလိုဂရမ်ထက် ပိုတက်ခြင်း သို့မဟုတ် 1 ပတ်အတွင်း 2–3 ကီလိုဂရမ်ထက် ပိုတက်ခြင်း၊ အရည်စုဆောင်းခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်

- ညအချိန် ဆီးမကြာခဏ သွားခြင်း

- အစာစားချင်စိတ် လျော့နည်းခြင်း၊ အစာမဝသလို ခံစားရခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဝမ်းဗိုက်ပြည့်တင်းခြင်း

acute heart failure လက္ခဏာများ၏ အန္တရာယ်လက္ခဏာများ

ဤလက္ခဏာများ ရှိပါက လူနာကို အရေးပေါ်ဌာနသို့ ချက်ချင်း ခေါ်ဆောင်သွားသင့်ပြီး သို့မဟုတ် 1669 သို့ ချက်ချင်း ဖုန်းခေါ်သင့်ပါသည်၊ အကြောင်းမှာ ၎င်းတို့သည် ပြင်းထန်သော heart failure ပိုဆိုးလာခြင်း သို့မဟုတ် နှလုံးနှင့် သွေးကြောဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေ၏ လက္ခဏာများ ဖြစ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

- ထိုင်လျက် အနားယူနေစဉ်ပင် ပြင်းထန်စွာ အသက်ရှူကျပ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် အသက်မဝသလို ခံစားရခြင်း

- လဲလျောင်း၍ မအိပ်နိုင်ခြင်း၊ အသက်ရှူရန် ထိုင်လိုက်ရခြင်း၊ သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော အသက်ရှူကျပ်ခြင်းကြောင့် ညအချိန် နိုးလာခြင်း

- ရင်ဘတ် တင်းကျပ်မှု/နာကျင်မှု၊ အထူးသဖြင့် myocardial ischemia ကို သံသယရှိပါက

- မူးဝေခြင်း၊ ခေါင်းမူးခြင်း၊ သို့မဟုတ် မေ့လဲခြင်း

- ပုံမှန်မဟုတ်စွာ နှလုံးခုန်နှုန်း မြန်ခြင်း၊ နှလုံးတုန်လှုပ်ခြင်း ပြင်းထန်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် နှလုံးခုန်မမှန်ခြင်း

- ပန်းရောင် သို့မဟုတ် အမြှုပ်ပါသော ချောင်းဆိုးရည်နှင့် ပြင်းထန်သော ချောင်းဆိုးခြင်း၊ ၎င်းသည် pulmonary edema ၏ လက္ခဏာဖြစ်နိုင်သည်

Heart failure ၏ အကြောင်းရင်းများနှင့် အန္တရာယ်အချက်များ

Heart failure သည် များသောအားဖြင့် ရုတ်တရက် မဖြစ်ပေါ်ပါ။ အများစုတွင် နှလုံးကို ထိခိုက်စေသော ရောဂါများ သို့မဟုတ် ကာလရှည်ကြာ ဆက်တိုက် ပိုမိုအလုပ်လုပ်စေသော အခြေအနေများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ အဖြစ်များသော အကြောင်းရင်းများနှင့် အန္တရာယ်အချက်များမှာ -

- Coronary artery disease and myocardial ischemia
နှလုံးကြွက်သားသို့ သွေးစီးဆင်းမှု မလုံလောက်ခြင်း သို့မဟုတ် heart attack ဖြစ်ခဲ့ခြင်းကြောင့် pumping efficiency လျော့နည်းသွားသဖြင့် heart failure ၏ အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

- Hypertension
ရေရှည် သွေးဖိအားမြင့်နေခြင်းကြောင့် နှလုံးသည် ပိုမိုအလုပ်လုပ်ရပြီး နှလုံးကြွက်သား ထူထဲမာကျောလာကာ နောင်တွင် heart failure ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်စေသည်။

- Diabetes, obesity, and chronic kidney disease
ဤအုပ်စုသုံးခုကို ယခုအခါ Cardiovascular-Kidney-Metabolic Syndrome (CKM Syndrome) ၏ အရေးကြီးသော အချက်များအဖြစ် လက်ခံထားပြီး heart failure ဖြစ်နိုင်ခြေကို သိသိသာသာ မြင့်တက်စေသည်။

- Valvular heart disease
Valve stenosis သို့မဟုတ် regurgitation ကြောင့် သွေးစီးဆင်းမှု ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ရေရှည်တွင် နှလုံး၏ အလုပ်တာဝန်ကို တိုးစေသည်။

- Cardiomyopathy
မျိုးရိုးဗီဇ၊ ကူးစက်ရောဂါ၊ ရောင်ရမ်းမှု၊ သို့မဟုတ် အခြားအကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပြီး နှလုံးကြွက်သား အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်စွာ မာကျောလာခြင်းကို ဖြစ်စေသည်။

- Arrhythmias
အထူးသဖြင့် atrial fibrillation သို့မဟုတ် ဆက်တိုက် tachycardia သည် နှလုံး၏ လုပ်ဆောင်မှုကို လျော့ကျစေနိုင်သည်။

- Obstructive sleep apnea (Obstructive Sleep Apnea)
အဖြစ်များသော်လည်း မကြာခဏ မထင်ရှားစွာ ကျော်လွှားသွားတတ်သော အန္တရာယ်အချက်တစ်ခုဖြစ်ပြီး သွေးဖိအားကို မြှင့်တင်ကာ နှလုံး၏ အလုပ်တာဝန်ကို တိုးစေနိုင်သည်။

- အပြုအမူများနှင့် လူနေမှုပုံစံအချက်များ
ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ အရက်အလွန်အကျွံ သောက်သုံးခြင်း၊ လေ့ကျင့်ခန်းမလုပ်ခြင်း၊ နှင့် ကိုယ်အလေးချိန် မသင့်လျော်စွာ ထိန်းချုပ်ခြင်းတို့သည် heart failure ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေသည်။

ရောဂါပြင်းထန်မှု အကဲဖြတ်ခြင်း

Heart failure ၏ ပြင်းထန်မှုသည် လူတစ်ဦးချင်းစီအလိုက် ကွဲပြားပါသည်။ ဆရာဝန်များသည် နေ့စဉ်ဘဝအပေါ် သက်ရောက်မှုကို တိုင်းတာပြီး ကုသမှုအစီအစဉ် ချမှတ်ရန် NYHA (New York Heart Association Classification) ကို မကြာခဏ အသုံးပြုကြသည်။

- NYHA Class I: နှလုံးရောဂါ သို့မဟုတ် heart failure ရှိသော်လည်း လူနာသည် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းများကို ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ အသက်ရှူကျပ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်းမရှိဘဲ ပုံမှန်လုပ်ဆောင်နိုင်သည်။

- NYHA Class II: သာမန်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်နိုင်သော်လည်း ပုံမှန်ထက် ပို၍ အားထုတ်ရသောအခါ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ အသက်ရှူကျပ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်း စတင်ခံစားရသည်။

- NYHA Class III: လှုပ်ရှားမှု ကန့်သတ်မှု သိသိသာသာ ရှိသည်။ အကွာအဝေးတိုတောင်းစွာ လမ်းလျှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် အိမ်မှုကိစ္စများ လုပ်ခြင်းကဲ့သို့ ပေါ့ပါးသော လုပ်ငန်းများပင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှူကျပ်ခြင်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။

- NYHA Class IV: အနားယူနေစဉ်ပင် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ အသက်ရှူကျပ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်း လက္ခဏာများ ရှိပြီး၊ လူနာသည် လက္ခဏာမဖြစ်ပေါ်ဘဲ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု မလုပ်နိုင်သကဲ့သို့ ဖြစ်တတ်သည်။

လက္ခဏာအကဲဖြတ်ခြင်းအပြင် ဆရာဝန်များသည် ယခုအခါ ACC/AHA staging system (Stages A–D) ကိုလည်း အသုံးပြုကြပြီး၊ လက္ခဏာမပေါ်မီပင် heart failure ဖြစ်နိုင်ခြေရှိသူများကို ခွဲခြားသိရှိနိုင်စေကာ အောက်ပါအတိုင်း ကာကွယ်မှုနှင့် အစောပိုင်းကုသမှုကို ဆောင်ရွက်နိုင်စေပါသည်:

• Stage A: diabetes, hypertension, သို့မဟုတ် obesity ကဲ့သို့ အန္တရာယ်အချက်များ ရှိသော်လည်း နှလုံးရောဂါ မရှိသေးပါ
• Stage B: ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ နှလုံးမူမမှန်မှု ရှိသော်လည်း လက္ခဏာ မရှိသေးပါ
• Stage C: ဖွဲ့စည်းပုံဆိုင်ရာ နှလုံးမူမမှန်မှု ရှိပြီး heart failure လက္ခဏာများ စတင်ပေါ်ပေါက်လာသည်
• Stage D: အဆင့်မြင့် heart failure ဖြစ်ပြီး အထူး/အဆင့်မြင့်ကုသမှုများ လိုအပ်သည်

Heart failure ကို ဘယ်လို ရောဂါရှာဖွေပါသလဲ?

သံသယဖြစ်ဖွယ် လက္ခဏာများနှင့် လူနာ ဆရာဝန်ထံ လာရောက်သည့်အခါ ဆရာဝန်သည် ရောဂါရာဇဝင်မေးမြန်းခြင်းနှင့် ပထမအဆင့် ကိုယ်စစ်ဆေးခြင်း ပြုလုပ်ပြီး၊ ရောဂါအတည်ပြုရန်၊ အကြောင်းရင်း ရှာဖွေရန်၊ နှင့် ရောဂါပြင်းထန်မှု အကဲဖြတ်ရန် အောက်ပါ ထပ်ဆောင်း ဓာတ်ခွဲစမ်းသပ်မှုများကို ဆောင်ရွက်ပါမည် -

- Blood tests:  ကျောက်ကပ်၊ အသည်း၊ သွေးဆဲလ်များ၊ နှင့် thyroid ကဲ့သို့ နှလုံးကို သက်ရောက်နိုင်သော အင်္ဂါများ၏ လုပ်ဆောင်မှုကို အကဲဖြတ်ရန် ကူညီပေးသည်။ ထို့အပြင် နှလုံးအလုပ်တာဝန် တိုးလာသည့်အခါ နှလုံးမှ ထုတ်လွှတ်သော NT-proBNP ကို တိုင်းတာပါသည်။ ပုံမှန်ထက် မြင့်မားနေခြင်းသည် heart failure ကို ညွှန်ပြနိုင်သည်။

- Electrocardiogram (Electrocardiogram): နှလုံးခုန်နှုန်းကို အကဲဖြတ်ရန်၊ arrhythmias ကို ရှာဖွေရန်၊ သို့မဟုတ် coronary artery disease နှင့် cardiomyopathy ၏ လက္ခဏာများကို ဖော်ထုတ်ရန် အသုံးပြုသည်။

- Chest X-ray: နှလုံးအရွယ်အစားကို အကဲဖြတ်ရန်နှင့် pulmonary congestion သို့မဟုတ် pleural effusion ကို ရှာဖွေရန် ကူညီပေးသည်။

- Echocardiogram (Echocardiogram): Heart failure ရောဂါရှာဖွေရာတွင် အဓိကစမ်းသပ်မှုတစ်ခုဖြစ်ပြီး နှလုံးညှစ်အားနှင့် လျော့ပျော့ပြေလျော့နိုင်မှု၊ Ejection Fraction (EF)၊ အခန်းအရွယ်အစား၊ နှင့် valvular abnormalities များကို အကဲဖြတ်ရန် ကူညီပေးသည် 

- Coronary artery evaluation: Coronary artery disease သံသယရှိသော လူနာများတွင် CT Coronary Angiography သို့မဟုတ် Coronary Angiography ကဲ့သို့ ထပ်ဆောင်းစမ်းသပ်မှုများကို ဆရာဝန်က စဉ်းစားနိုင်သည်။

Heart failure ကို ဘယ်လို ကုသပါသလဲ?

ကုသမှု၏ ရည်ရွယ်ချက်မှာ လက္ခဏာများ လျှော့ချရန်၊ နှလုံး၏ အလုပ်တာဝန်ကို လျှော့ချရန်၊ နှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ကာကွယ်ရန် ဖြစ်ပြီး အောက်ပါနည်းလမ်းများ ပါဝင်သည်:

1. လူနေမှုပုံစံ ပြင်ဆင်ခြင်းနှင့် ဆေးဝါးများ

ကိုယ်တိုင်စောင့်ရှောက်မှုသည် ကုသမှု၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ လူနာများသည် sodium စားသုံးမှုကို ထိန်းချုပ်ရန်၊ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ရန်၊ ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းရန်၊ ဆေးလိပ်ဖြတ်ရန်၊ နှင့် အရက်သောက်သုံးမှုကို ကန့်သတ်ရန် လိုအပ်သည်။

ဆေးဝါးများနှင့် ပတ်သက်၍ လက္ခဏာများ လျှော့ချရန်၊ ဆေးရုံတက်ရမှု လျှော့ချရန်၊ နှင့် အသက်ရှင်နှုန်း တိုးစေရန် ကူညီသော ဆေးအုပ်စုများ ယခုအခါ ရှိပါသည်။ ဥပမာ - SGLT2 inhibitors, ACE inhibitors, ARBs သို့မဟုတ် ARNI, beta-blockers, mineralocorticoid receptor antagonists (MRAs), နှင့် edema နှင့် အရည်စုဆောင်းမှု လျှော့ချရန် diuretics တို့ဖြစ်သည်။

ဆရာဝန်သည် လူနာတစ်ဦးချင်းစီအတွက် သင့်လျော်အောင် ဆေးအမျိုးအစားနှင့် ပမာဏကို ရွေးချယ်၍ ပြင်ဆင်ပေးမည်ဖြစ်သည်။ လူနာများအနေဖြင့် ဆရာဝန်အကြံမပါဘဲ ကိုယ်တိုင် ဆေးမရပ်သင့်ပါ။

2. ဆေးဘက်ဆိုင်ရာကိရိယာများဖြင့် ကုသခြင်း

Electrical conduction abnormalities ရှိသော လူနာအချို့ သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော arrhythmias အန္တရာယ်ရှိသူများတွင် အထူးကိရိယာများဖြင့် ကုသနိုင်ပြီး ဥပမာအားဖြင့် -

- Implantable Cardioverter-Defibrillator (Implantable Cardioverter-Defibrillator): ပြင်းထန်သော arrhythmia တွေ့ရှိပါက စောင့်ကြည့်ပြီး လျှပ်စစ်ရှော့ခ် ပေးနိုင်ကာ သေဆုံးမှုကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးသည် 

- Cardiac resynchronization therapy device  (Cardiac Resynchronization Therapy): လက်ဝဲနှင့် ညာ ventricle များသည် ညှိနှိုင်းတစ်ပြေးညီ ထိရောက်စွာ ညှစ်နိုင်စေရန် လျှပ်စစ်အချက်ပြများ ပို့ဆောင်ပေးပြီး နှလုံး၏ pumping efficiency ကို တိုးတက်စေသည်။

3. နှလုံးခွဲစိတ်ကုသမှုနှင့် အခြားလုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ

Heart failure သည် ကုသနိုင်သော နှလုံးအခြေအနေတစ်ခုကြောင့် ဖြစ်ပါက ဆရာဝန်များသည် အခြေခံအကြောင်းရင်းကို ကုသရန် စဉ်းစားနိုင်သည်။ ဥပမာ -

- Balloon angioplasty or Coronary Artery Bypass Grafting (Coronary Artery Bypass Grafting; CABG) : coronary artery ကျဉ်းမြောင်းမှုကို ပြင်ဆင်ရန်

- Heart valve repair or replacement : မူမမှန်သည့် valve လုပ်ဆောင်မှုကို ပြင်ဆင်ရန်

- Cardiac ablation (Ablation) : arrhythmias ကို ကုသရန်

စံကုသမှုကို မတုံ့ပြန်သော အဆင့်မြင့် heart failure လူနာများအတွက် အဆင့်မြင့်ကုသမှုများကို စဉ်းစားနိုင်သည်။ ဥပမာ -

 - Left Ventricular Assist Device (Left Ventricular Assist Device; LVAD) : ခွဲစိတ်ကုသမှု စောင့်ဆိုင်းနေသော လူနာများတွင် နှလုံးက သွေးညှစ်ပေးရန် ကူညီရန်

- Heart transplantation (Heart Transplantation): အခြားကုသမှုများ မတုံ့ပြန်သော ပြင်းထန်လက္ခဏာရှိ လူနာများအတွက် ရွေးချယ်နိုင်သော နည်းလမ်းတစ်ခုဖြစ်ပြီး donor heart လိုအပ်သည်

Heart failure ကို ဘယ်လို ကာကွယ်ပြီး လူနာများ မိမိကိုယ်ကို ဘယ်လို စောင့်ရှောက်သင့်ပါသလဲ?

Heart failure သည် နာတာရှည်ရောဂါဖြစ်သော်လည်း သင့်လျော်သော ကိုယ်တိုင်စောင့်ရှောက်မှုဖြင့် လက္ခဏာများ လျှော့ချရန်၊ ဆေးရုံတက်ရမှု လျှော့ချရန်၊ နှင့် ရောဂါတိုးတက်မှု နှေးကွေးစေရန် ကူညီနိုင်သည်။ အဓိက အကြံပြုချက်များမှာ -

      ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသည့်အတိုင်း ဆေးများကို မှန်ကန်စွာ ဆက်တိုက် သောက်ပါ
ဆရာဝန်နှင့် မတိုင်ပင်ဘဲ ဆေးရပ်ခြင်း၊ ပမာဏပြောင်းခြင်း၊ သို့မဟုတ် ကိုယ်တိုင်ဆေးသောက်ခြင်း မပြုလုပ်ပါနှင့်။

      ကိုယ်အလေးချိန်နှင့် မူမမှန်လက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်ပါ
နေ့စဉ် တစ်ချိန်တည်းတွင် ကိုယ်အလေးချိန်ချိန်ပါ။ 3 ရက်အတွင်း 2 ကီလိုဂရမ်ထက် ပိုတက်လာပါက၊ သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းခြင်းနှင့် အသက်ရှူကျပ်ခြင်း ပိုဆိုးလာပါက ဆရာဝန်နှင့် အမြန်တိုင်ပင်ပါ။

      အစားအသောက်ကို ထိန်းချုပ်ပြီး sodium လျှော့ချပါ
အလွန်ငန်သော အစားအစာများ၊ ပြင်ဆင်ပြီး အစားအစာများ၊ နှင့် sodium မြင့်မားသော အစားအစာများကို ရှောင်ပါ၊ အရည်စုဆောင်းမှု လျှော့ချရန်ဖြစ်သည်။

      အခြေခံရောဂါများကို ဆက်လက် ထိန်းချုပ်ပါ
သွေးဖိအား၊ သွေးချို၊ သွေးအဆီ၊ နှင့် ကျောက်ကပ်ရောဂါတို့ကို သင့်လျော်စွာ ထိန်းချုပ်ထားပါ။

      သင့်တော်သလို လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ
လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ စက်ဘီးစီးခြင်း သို့မဟုတ် အလားတူ လှုပ်ရှားမှုများကဲ့သို့ ပေါ့ပါးမှ အလတ်စား aerobic exercise များကို ပုံမှန်လုပ်ခြင်းက ကိုယ်စွမ်းအားနှင့် ဘဝအရည်အသွေးကို တိုးတက်စေနိုင်သည်။ လေ့ကျင့်ခန်းအစီအစဉ် မစတင်မီ ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ။

      ဆေးလိပ်ဖြတ်ပြီး အရက်အလွန်အကျွံ သောက်သုံးခြင်းကို ရှောင်ပါ
ဤအချက်များသည် နှလုံးယိုယွင်းမှုကို အရှိန်မြှင့်စေပြီး နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ အန္တရာယ်ကို မြင့်တက်စေနိုင်သည်။

      လုံလောက်စွာ အိပ်စက်ပြီး sleep apnea ကို ကိုင်တွယ်ပါ
ကျယ်လောင်စွာ ဟောက်ခြင်း၊ နေ့ဘက်တွင် ပုံမှန်မဟုတ်စွာ အိပ်ငိုက်ခြင်း ခံစားရခြင်း၊ သို့မဟုတ် sleep apnea သံသယရှိပါက ထပ်မံစစ်ဆေးရန် ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ။

      အကြံပြုထားသည့်အတိုင်း ကာကွယ်ဆေးများ ထိုးနှံပါ
အထူးသဖြင့် influenza နှင့် respiratory infection ကာကွယ်ဆေးများသည် heart failure ပိုဆိုးလာခြင်း အန္တရာယ်ကို လျှော့ချနိုင်သည်။

သင်၏ လက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ ပုံမှန် follow-up လာရောက်ခြင်း၊ နှင့် အခြေခံအကြောင်းရင်းများကို ဆက်တိုက် ကုသနေခြင်းသည် heart failure နှင့် ကောင်းမွန်စွာ နေထိုင်နိုင်ရန် အဓိကအချက်များဖြစ်သည်။

Heart failure ကုသရာတွင် အထူးပြုဆရာဝန်များ

Dr. Kriengkrai Hengrussamee, Bangkok Heart Hospital ၏ Director

သင်ကိုယ်တိုင် appointment ပြုလုပ်ရန် ဤနေရာကို နှိပ်နိုင်ပါသည်။

Dr. Wasupol Manomaiphan, Internist, Bangkok Heart Hospital

သင်ကိုယ်တိုင် appointment ပြုလုပ်ရန် ဤနေရာကို နှိပ်နိုင်ပါသည်။ 

Heart failure ကုသရာတွင် အထူးပြုဆေးရုံများ

နှလုံးရောဂါသည် စောင့်မနေနိုင်ပါ - အထူးသဖြင့် မူမမှန်မှုများသည် အသက်အန္တရာယ်ရှိလာသောအခါတွင်ဖြစ်သည်။ လုံလောက်သော အဆင်သင့်ရှိသည့် ကျန်းမာရေးဌာနကို ရွေးချယ်ခြင်းက ဆုံးရှုံးနိုင်ခြေကို လျှော့ချပေးနိုင်သည်။ Bangkok Heart Hospital ၏ Cardiology Internal Medicine Clinic တွင် Bangkok Heart Hospital ၏ Director ဖြစ်သူ Dr. Kriengkrai Hengrussamee ဦးဆောင်သော နှလုံးရောဂါအထူးကုအဖွဲ့နှင့် အဆင့်မြင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာနည်းပညာများ ရှိပါသည်။

ကျွန်ုပ်တို့သည် အမှန်တကယ်အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေပြီး တစ်ဦးချင်းစီအလိုက် ကုသမှုအစီအစဉ် ဖန်တီးရန် ရောဂါရှာဖွေရေးကို အဓိကထားဆောင်ရွက်ပြီး၊ ဆေးဝါးများ၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများ၊ နှင့် ခွဲစိတ်ကုသမှုများ ပါဝင်ကာ အရေးကြီးအခြေအနေရှိ လူနာများအတွက် အချိန်မီ ကူညီနိုင်ရန်၊ ထို့အပြင် ဘဝအရည်အသွေး ပြန်လည်ကောင်းမွန်စေရန်နှင့် နှလုံးကျန်းမာရေးကို ခိုင်မာစွာ ပြန်လည်ရရှိစေရန် ဆက်လက်စောင့်ရှောက်မှုပေးပါသည်။

ဆောင်းပါးအနှစ်ချုပ်

Heart failure သည် နှလုံး အလုပ်မလုပ်တော့သည့် အခြေအနေမဟုတ်ဘဲ နှလုံးပင်ပန်းနေပြီး အရေးပေါ်ဂရုပြုစောင့်ရှောက်မှု လိုအပ်ကြောင်း သတိပေးသော လက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်သည် - အထူးသဖြင့် myocardial ischemia နှင့် ဆက်နွယ်သော အန္တရာယ်အချက်များရှိသူများတွင်ဖြစ်သည်။ ကိုယ်ခန္ဓာမူမမှန်မှုများကို နီးကပ်စွာ စောင့်ကြည့်ခြင်းသည် အရေးကြီးပါသည်။ acute heart failure symptoms ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ပြင်းထန်သော အသက်ရှူကျပ်ခြင်း၊ လဲလျောင်းမအိပ်နိုင်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် မူးဝေခြင်းတို့ ဖြစ်ပါက အထူးကုဆရာဝန်ထံ ချက်ချင်း သွားရောက်သင့်သည်။ အစောပိုင်းတွင် ရှာဖွေ၍ ကုသခြင်းနှင့် လူနေမှုပုံစံ ပြင်ဆင်ခြင်းတို့က နှလုံးလုပ်ဆောင်မှုကို ကြာရှည်ထိန်းထားနိုင်ပြီး လူနာများအတွက် ရေရှည်ဘဝအရည်အသွေး ပိုကောင်းစေနိုင်သည်။

Heart failure နှင့်ပတ်သက်သော မကြာခဏမေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ (FAQ)

1. Heart failure ကို လုံးဝ ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်ပါသလား? 

Heart failure အများစုသည် နာတာရှည်ဖြစ်ပြီး 100% မပျောက်ကင်းနိုင်ပါ။ သို့သော် ဆေးညွှန်ကြားချက်အတိုင်း ဆက်တိုက်သောက်ခြင်း၊ အခြေခံအကြောင်းရင်းကို ကုသခြင်း၊ နှင့် သင့်လျော်သော ကိုယ်တိုင်စောင့်ရှောက်မှု ပြုလုပ်ခြင်းတို့က လက္ခဏာများကို ထိန်းချုပ်ရန်၊ ပိုဆိုးလာခြင်းကို ကာကွယ်ရန်၊ နှင့် နေ့စဉ်ဘဝကို ပုံမှန်အတိုင်း ဆောင်ရွက်နိုင်ရန် ကူညီပေးနိုင်သည်။

2. acute heart failure symptoms သည် heart attack နှင့် ဘယ်လို ကွာခြားပါသလဲ? 

Heart attack (Heart Attack or acute myocardial infarction) သည် coronary artery တစ်ခု ရုတ်တရက် ပိတ်ဆို့သွားသဖြင့် နှလုံးကြွက်သားသို့ သွေးမရောက်နိုင်ခြင်း ဖြစ်သည်။ လူနာများတွင် များသောအားဖြင့် ပြင်းထန်သော ရင်ဘတ် တင်းကျပ်မှု/နာကျင်မှု ရှိတတ်သည်။

ထိုနှင့် မတူဘဲ acute heart failure symptoms သည် နှလုံးက သွေးကို လုံလောက်စွာ မညှစ်နိုင်သော အခြေအနေကို ဆိုလိုပြီး pulmonary edema နှင့် ပြင်းထန်သော အသက်ရှူကျပ်ခြင်းတို့ ဖြစ်စေသည်။ Heart attack သည် acute heart failure symptoms သို့ ဦးတည်စေသော အဓိကအကြောင်းရင်းတစ်ခု မကြာခဏ ဖြစ်တတ်သည်။

3. Heart failure ရှိသော လူနာများ လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နိုင်ပါသလား? 

ဟုတ်ကဲ့၊ လုပ်သင့်ပါသည်။ သို့သော် လက်မောင်းလှုပ်ရှား၍ လမ်းလျှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် stationary cycling ကဲ့သို့ ပေါ့ပါးမှ အလတ်စား လေ့ကျင့်ခန်းဖြစ်သင့်ပြီး နှလုံးခုန်နှုန်း အလွန်မြန်စေသော resistance activities သို့မဟုတ် competitive sports များကို ရှောင်သင့်သည်။ လေ့ကျင့်ခန်းမစတင်မီ အချိန်တိုင်း နှလုံးလုပ်ဆောင်မှုကို အကဲဖြတ်ရန် ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပါ။

4. Heart failure ရှိသော လူနာများ ခြေထောက် သို့မဟုတ် ခြေဖဝါး ရောင်ရမ်းတတ်ခြင်း ဘာကြောင့် ဖြစ်ပါသလဲ? 

Right ventricle သည် သွေးကို နှလုံးသို့ ပြန်ပို့ရာတွင် ထိရောက်စွာ မညှစ်နိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် သွေးသည် ခန္ဓာကိုယ်အောက်ပိုင်းရှိ ခြေထောက်၊ ခြေချင်းဝတ်၊ နှင့် ခြေဖဝါးတို့၏ veins အတွင်း စုပုံပြန်တက်ကာ အရည်ရောင်ရမ်းမှု ဖြစ်စေသည်။

5. Pulmonary edema မဖြစ်အောင် တစ်နေ့လျှင် ဘယ်လောက် ရေသောက်သင့်ပါသလဲ? 

Heart failure ရှိသော လူနာများသည် soup နှင့် milk ကဲ့သို့ အခြားအရည်များအပါအဝင် နေ့စဉ် အရည်သောက်သုံးမှုကို ကန့်သတ်ရန် လိုအပ်နိုင်သည်၊ ထို့ကြောင့် နှလုံး၏ pumping work ပေါ် ဝန်မတင်စေရန်နှင့် pulmonary edema အန္တရာယ်ကို လျှော့ချရန် ဖြစ်သည်။ သင့်လျော်သော ပမာဏသည် ဆရာဝန်က အကဲဖြတ်သည့်အတိုင်း တစ်ဦးချင်းစီအလိုက် ကွဲပြားသောကြောင့် လူနာများသည် ဆရာဝန်၏ အကြံပြုချက်ကို တိတိကျကျ လိုက်နာသင့်သည်။

 

 

ကိုးကားချက် :

Bangkok Hospital Get to Know Heart Failure: The Cause of Acute Heart Failure Symptoms

ArokaGO Providers Bangkok Hospital