ကလေးများနှင့်သွားအာရုံပြဿနာများ

ကလေးများနှင့် သွားအာနာေ်ာင်များ ကလေးတွေမှာ အရေးကြီးတဲ့ သွားအာနာေ်ာင်တစ်ခုကတော့ သွားပုပ်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။ သွားပုပ်ခြင်းရဲ့ အကြောင်းရင်းများ သွားပုပ်ခြင်းဆိုတာ သွားပေါ်မှာရှိတဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေဟာ မွှေးကြိတ် စားသုံးပြီး ပြန်ကြားတဲ့ အချိုမှုန့်နဲ့ တုံ့ပြန်မှုဖြစ်ပေါ်တဲ့အခါ အက်စစ်ထွက်ရှိလာရပါတယ်။ ဒီအက်စစ်ဟာ သွားမျက်နှာပြင်ကို ထိခိုက်စေနိုင်အောင် တစ်ရာမှာတင် တောင့်တင်းလာနိုင်တယ်။ နောက်ဆုံးတော့ သွားပုပ်ခြင်း ဖြစ်စေပါတယ်။

ကလေးများအတွက် အရေးကြီးတဲ့ သွားအာနာေ်ာင်တစ်ခုမှာ သွားပုပ်ခြင်း ဖြစ်ပါတယ်။

သွားပုပ်ခြင်းရဲ့ အကြောင်းရင်းများ

     သွားပုပ်ခြင်း ဆိုတာ သွားပေါ်မှာ ဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ ဘက်တီးရီးယားတွေက မွှေးကြိတ်ထဲက အချိုမှုန့်နဲ့ တုံ့ပြန်မှုပြုလုပ်ပြီး အက်စစ်ထုတ်လွှတ်တာကြောင့် သွားမျက်နှာပြင်ကို ထိခိုက်စေနိုင်တယ်။ သန့်ရှင်းတဲ့ သွားတွေမှာ အသည်းသန့်နေပြီး ချွေးကြိတ်မကျန်ခဲ့လျှင် မျိုရည်ဟာ အနည်းငယ်t alkaline ဖြစ်ပြီး အက်စစ်-အယ်လ်ကာလိုင်း ညီတူညီမျှမှုကို သိမ်းဆည်းပေးပါတယ်။ ဒါပေမယ့် ချွေးကြိတ်ကျန်နေခဲ့လျှင် နှုတ်ခမ်းအတွင်းမှာ Streptococcus mutans ဘက်တီးရီးယားက enzyme တွေ ထုတ်လွှတ်ပြီး sucrose ကို ချိုးဖျက်၊ နှုတ်ခမ်းအတွင်းမှာ အက်စစ်ထုတ်လွှတ်ပါတယ်။ အက်စစ်အတိုးအကျယ်ပြုလုပ်ပြီး မျိုရည်ရဲ့ pH လည်း ၄.၅ ထက်နိမ့်သွားလျှင် သွားမျက်နှာပြင် ပြိုကွဲလာတယ်။ အက်စစ်က enamel နဲ့ dentin ထဲမှာရှိတဲ့ calcium နဲ့ phosphate တို့ကို ချေရုပ်ဘစ်နေလို့ သွားမျက်နှာပြင် ယုတ်ညံ့၊ ပျော့ပိုင်းသွားပြီး အပေါက်များ ဖြစ်လာနိုင်တယ်။ ပြုပြင်မထားဘူးဆိုရင် အပေါက်က ပိုနက်နက်ကြီးလာမယ်၊ dental pulp ဆီအနီးကပ်လာနိုင်ပြီး သွားနာတာ သို့မဟုတ် သွားရွွတ်တာ ဖြစ်နိုင်တယ်။

ကလေးများတွင် သွားပုပ်ခြင်းတိုးတက်မှုအဆင့်များနှင့် ကုသမှု

၁။ အစပိုင်း သွားပုပ်ခြင်း
     ဒီအဆင့်မှာ enamel ပေါ်လေးလေးပေါက်နေတယ်။ အပေါက်တွေဟာ နိမ့်တဲ့ ပျက်စီးမှုအဖြစ် သွားမျက်နှာပြင်ပေါ်မှာ ဂိုးညိုရောင် သို့မဟုတ် ခရမ်းရောင်စက်အနေနဲ့ ပါလာတတ်တယ်။ ဒီတုန်းက တော်တော်များများ သွားနာတာ၊ သိသာတဲ့ခံစားမှု မရှိသေးပါဘူး။
ကုသမှု - Dental sealant သို့မဟုတ် filling ပြုလုပ်သည်။

၂။ Denting အထိပေါက်နေတဲ့ သွားပုပ်ခြင်း
     ဒီအဆင့်မှာ ပုပ်မှုဟာ dentin ထိ မျက်နှာပြင်ထက်နက်နက်ပိုနက်လာတယ်။ သွားတွေအအေးအအေးရေနပ်တဲ့အခါ သွားရွွတ်သလား သတိထားရတတ်တယ်။ ကုသမှု - Filling ပြုလုပ်ခြင်း၊ ပုံမှန်အဆင့်ထက် ခက်ခက်ခဲခဲလုပ်ရတတ်တယ်။ တချို့က local anesthesia ထိုးကာ ခံစားမဖြစ်ပါစေနှင့် filling ပြုလုပ်တတ်တယ်။

တားဆီးခြင်း

 - အစာသောက်ပြီးတိုင်း သွားတွေကို fluoride ပါတဲ့ သွားတိုက်ဆပ်ပြာနဲ့ သေချာ၊ သစ်တောင့်တိုက်ပေးပါ။ ချွေးကြိတ်နှုတ်ခမ်းအတွင်းမှာ မကျန်အောင် သန့်ရှင်းထားပါ။
 - ၆ လတိုင်း သွားဆရာဝန်ကို သွားစစ်အပ်ပါ။
 - ပိုနက်နက်ကြွားကြွားရှိတဲ့ molar တွေက ချွေးကြိတ်လွယ်ပြီး သန့်ရှင်းရခက်တတ်လို့ အပေါက်တွေ ဖြစ်လွယ်တယ်။ သွားပုပ်ခြင်းကာကွယ်ဖို့ သွားဆရာဝန်က dental sealant လူးပေးသင့်ပါတယ်။
 - ကလေးတွေကို အာဟာရပြည့်ဝတဲ့အစားအစာတွေ၊ ဥပမာ အသား၊ နို့၊ ဥ၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက် နဲ့ သစ်သီးစသဖြင့် ရွေးချယ်ပေးပါ။ ချိုတဲ့၊ ကပ်တဲ့အစာတွေရှောင်ပါ။

၃။ Pulp အထိသွားပုပ်ခြင်း
     ဒီအဆင့်မှာ သွားပြင်းပြင်းရင်ပန်းနာနေရပါတယ်။ ကုသမှု - Pulp အပေါ်ပိုင်းပျက်စီးနေတဲ့အစိတ်အပိုင်းကို ဖြုတ်ပြီး ကျန်ရစ်တဲ့ကျန်းမာတဲ့ pulp ကိုသင့်တော်အောင်ဆေးပေးခြင်း (pulpotomy) ပြီးတော့ filling ပြုလုပ်ပေးတယ်။ Filling နဲ့ ပြုပြင်နိုင်ဖို့ မလုံလောက်လျှင် stainless steel crown တပ်ပေးတတ်တယ်။ ဒီ crown ဟာ သွားအလဲချိန် ဒီသွားကျပြီး အမြဲတမ်းသွားလာလာတဲ့အခါ အလိုအလျောက် ထွက်သွားပါတယ်။

၄။ သွားအမြစ်သန်းကျည်ပတ်၀န်းကျင်အူပိုး/ရောင်ရမ်းခြင်း
     ဒီအဆင့်မှာ ဖာလှုပ်ခြင်းဖြစ်နိုင်တယ်။ လက္ခဏာတွေဟာ ယခင်အဆင့်တွေအပေါ်ထက် ပြင်းသားသွားပြီး သွားနာဒဏ်ခံရတာ တစ်ဖက်သစ်အောင် ရှိတတ်တယ်။ တချို့ကလေးတွေမှာ ပါးပါးချွတ်တာ၊ မေးခြံသွားတာ၊ မျက်စိငယ်သားထိ ဖိတ်လာတတ်တယ်။
ကုသမှု - သွားကိုကယ်နိုင်ရင် root canal treatment နဲ့ crown တပ်ပေးတတ်တယ်။ တစ်ချို့မကယ်နိုင်လျှင် သွားပြတ်ထုတ်ရပြီး၊ permanent tooth ထွက်လာမှာအခန်းလွတ်မှာမဖြစ်အောင် space maintainer ထားပေးတယ်။

ရင်းမြစ် : 

Vibhavadi ဆေးရုံ