နာကျင်မှုမရှိဘဲ ဒူးများတွင် ခေါက်သံ/ပေါက်သံများ ထွက်နေခြင်းသည် အသက် ၄၅ နှစ်အထက်များအတွက် လျစ်လျူရှုမထားသင့်သော အရွယ်မတိုင်မီ ဒူးအဆစ်အရိုးပွခြင်း (osteoarthritis) ၏ လက္ခဏာတစ်ရပ်ဖြစ်သည်။

အလုပ်လုပ်နိုင်သေးသော အသက်အရွယ်အဆုံးပိုင်းတွင် သို့မဟုတ် ၄၀ ကျော် ဝင်ရောက်လာချိန်တွင် လူအများစုသည် ထိုင်ရာမှ ထရာ၊ မတ်တပ်ရပ်ရာ သို့မဟုတ် လှေကားတက်ဆင်းရာတွင် ဒူးမှ ပေါက်သံ၊ ကျိုးသံကဲ့သို့သော အသံများကို မကြာခဏ ကြုံတွေ့ရတတ်သည်။ အဆစ်နာကျင်မှု မရှိသေးသော်လည်း၊ ဤအသံများသည် သင့်ခန္ဓာကိုယ်မှ “သတိပေးအချက်ပြမှုများ” ဖြစ်ပြီး သင့်ဒူးအဆစ်များ စတင်ပျက်စီးလာနေကြောင်းကို ပြသနေသည်ကို သင်သိပါသလား။

ဒူးက ဘာကြောင့် ပေါက်သံထွက်သလဲ? (အသက် ၄၅ နှစ်အထက် လူများတွင် တွေ့ရများသော အကြောင်းရင်းများ)

ဆေးပညာအရ အဆစ်အသံများ (Crepitus) သည် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် ဖြစ်နိုင်သော်လည်း အသက် ၄၀-၅၀ အတွင်း ဖြစ်ပါက အတွေ့ရများဆုံး အကြောင်းရင်းများမှာ -

- အဆစ်အဖုံးအရိုးနု (articular cartilage) စတင် ကြမ်းတမ်းလာခြင်း: အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ယခင်က ချောမွေ့နေသော အရိုးနုသည် အသုံးပြုမှုကြောင့် တဖြည်းဖြည်း ပါးလာပြီး ပွတ်တိုက်မှုနှင့် အသံကို ဖြစ်စေသည်။

- ဒူးအဆစ် အဆီချောဆီ လျော့နည်းလာခြင်း: အင်ဂျင်ဆီ ခမ်းသွားသကဲ့သို့ ဒူးလှုပ်ရှားမှုများကို ယခင်ကထက် မချောမွေ့စေတော့ပါ။

- အဆစ်အတွင်း လေဖောင်းများ: အဆစ်ရည်အတွင်း ဖိအားပြောင်းလဲမှုကြောင့် ဓာတ်ငွေ့ဖောင်းများ ဖြစ်ပေါ်ကာ ပေါက်ကွဲခြင်းဖြစ်ပြီး အမြန်မတ်တပ်ရပ်သည့်အခါ မကြာခဏ ဖြစ်တတ်သည်။

သတိပြုရန်: အဆစ်အသံများသည် ပုံမှန်လို ထင်ရနိုင်သော်လည်း အဆစ်တုန်ခါခြင်း သို့မဟုတ် ဒူးမတည်ငြိမ်သကဲ့သို့ ခံစားရပါက ယင်းသည် ဒူးအတွင်းပိုင်းဖွဲ့စည်းပုံ စတင်ပြောင်းလဲနေကြောင်း အချက်ပြမှုဖြစ်ပြီး စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်သည်။

လူအများ လျစ်လျူရှုတတ်သော “ဒူးအရိုးနုယိုယွင်းခြင်း” ၏ သတိပေးလက္ခဏာ ၅ ချက်

ဒူးအသံထွက်ပြီး အောက်ပါလက္ခဏာများထဲမှ တစ်ခုခု စတင်ခံစားရပါက အထူးကုဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်း တိုင်ပင်သင့်သည်:

၁. မနက်အိပ်ရာထပြီးနောက် တင်းကြပ်မှုရှိခြင်း: လမ်းလျှောက်ရလွယ်ကူမီ အနည်းငယ် လှုပ်ရှားပေးရန် လိုအပ်သော ဒူးတင်းကြပ်မှုကို ခံစားရခြင်း။

၂. လှေကားတက်ဆင်းရာတွင် နာကျင်ခြင်း: ဒူးခေါင်းအနီးတွင် နက်ရှိုင်းသော နာကျင်မှု စတင်ပေါ်ပေါက်လာခြင်း။

၃. အချိန်ကြာကြာ ထိုင်ပြီးနောက် မတ်တပ်ရပ်ရန် ခက်ခဲခြင်း: မတ်တပ်ရပ်ရာတွင် ခြေထောက်တင်းကြပ်နေသကဲ့သို့ ခံစားရခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ခုခုကို ကိုင်ထားရန် လိုအပ်ခြင်း။

၄. ဒူးဖောင်းရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် နွေးထွေးလာခြင်း: အသုံးပြုမှုများခြင်းကြောင့် အတွင်းပိုင်းရောင်ရမ်းမှု ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း။

၅. အသံပိုမိုမကြာခဏ ထွက်လာခြင်း: တခါတလေ ထွက်သောအသံမှ လှုပ်ရှားတိုင်း ထွက်လာသောအသံအဖြစ် ပြောင်းလဲလာခြင်း။

ဒူးအဆစ် ပျက်စီးမှုကို စောင့်ရှောက်ပြီး နှေးကွေးစေမည့် နည်းလမ်းများ

အသံစတင်ကြားရသည့်နေ့မှစ၍ ဂရုစိုက်ခြင်းက နောင်အနာဂတ်တွင် ခွဲစိတ်ကုသမှုကို ရှောင်ရှားနိုင်ရန် ကူညီပေးနိုင်သည်:

- အရိုးအားဖြည့် အစားအစာများ အရိုးပေါက်ခြင်း (osteoporosis) ကို ကာကွယ်ရန် ကယ်လ်စီယမ်နှင့် ဗီတာမင် D ကို အဓိကထား စားသုံးပြီး type 2 collagen (UC-II) ဖြင့် ဖြည့်စွက်ပါ။

- ဒူးနှင့်သင့်တော်သော လေ့ကျင့်ခန်းများ ပေါင်ကြွက်သားများ (Quadriceps) ကို အားကောင်းစေရန် ဦးတည်ပြီး ရေထဲလမ်းလျှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် stationary cycling ကဲ့သို့သော လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်ကာ ဒူးအဆစ်အစား ကြွက်သားများက အလေးချိန်ကို ထမ်းဆောင်နိုင်စေရန် လုပ်ဆောင်ပါ။

- ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းချုပ်ခြင်း ခန္ဓာကိုယ်အလေးချိန် ၁ ကီလိုဂရမ် တိုးလာတိုင်း လမ်းလျှောက်ရာတွင် ဒူးပေါ်ဖိအားသည် ၃-၄ ဆ တိုးလာသည်။

 

FAQ: ဒူးအသံများအကြောင်း မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ

Q: နာကျင်မှုမရှိဘဲ ဒူးပေါက်သံထွက်ခြင်းကို ဘာကြောင့် ဖြစ်တာလဲ?
A: အဆစ်ရည်အတွင်း ဓာတ်ငွေ့ဖောင်း ပေါက်ကွဲခြင်း သို့မဟုတ် အသက်အရွယ်ကြောင့် ကြမ်းတမ်းလာစပြုနေသော အရိုးနု၏ ပွတ်တိုက်မှုကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် မကြာခဏအားဖြင့် ဒူးအရိုးနုယိုယွင်းခြင်း အစပိုင်း၏ လက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်သည်။

Q: အဆစ်အသံများသည် အရိုးနုယိုယွင်းခြင်း၏ လက္ခဏာလား?
A: ဟုတ်သည်။ အသက် ၄၀ ကျော် လူများတွင် အသံများ မကြာခဏ ဖြစ်ပေါ်ပါက များသောအားဖြင့် အရိုးနုပြားလာခြင်း သို့မဟုတ် အဆစ်ရည် လျော့နည်းလာခြင်းကို ညွှန်ပြသည်။ နာကျင်မှု မရှိသေးသော်လည်း ပျက်စီးမှုနှေးကွေးစေရန် စောင့်ရှောက်မှု စတင်သင့်သည်။

Q: အရိုးအားကောင်းစေပြီး အဆစ်ပျက်စီးမှုကို နှေးကွေးစေမည့် အစားအစာများက ဘာတွေလဲ?
A: ကယ်လ်စီယမ်၊ omega-3 (ရောင်ရမ်းမှု လျော့ချရန်) နှင့် သုတေသနများအရ အရိုးနုကို တိုက်ရိုက် အာဟာရပေးနိုင်သည်ဟု ထောက်ခံထားသော Undenatured Type II collagen (UC-II) ပါဝင်သော အစားအစာများကို အဓိကထားပါ။

Q: ဒူးအဆစ်ရည် ထိုးသွင်းကုသမှုက ဒူးအသံကို တကယ်လျော့ချနိုင်လား?
A: Hyaluronic acid ထိုးသွင်းကုသမှုသည် အဆစ်အဆီချောဆီကို တိုးစေပြီး ပွတ်တိုက်မှုကို လျော့ချပေးကာ အစောပိုင်းမှ အလယ်အလတ် လက္ခဏာရှိသော လူနာများတွင် ပေါက်သံကို ထိရောက်စွာ လျော့ချပေးနိုင်သည်။

Q: ဒူးကို ကာကွယ်ရန် အကောင်းဆုံး လေ့ကျင့်ခန်းအမျိုးအစားက ဘာလဲ?
A: ရေကူးခြင်းနှင့် စက်ဘီးစီးခြင်းတို့သည် ဒူးအနီးရှိ ကြွက်သားများကို အားကောင်းစေပြီး ထိခိုက်မှုကို 거의 ၁၀၀% လျော့ချပေးနိုင်သောကြောင့် အကောင်းဆုံးဖြစ်သည်။

ဒူးပေါက်သံများသည် အစောပိုင်း သတိပေးအချက်ပြမှုများ ဖြစ်သည်။ နာကျင်လာမှ သို့မဟုတ် လမ်းလျှောက်ရခက်ခဲလာမှ မစောင့်ပါနှင့်၊ အကြောင်းမှာ ကာယကုထုံး သို့မဟုတ် လက္ခဏာသက်သာစေသော ဆေးဝါးများကဲ့သို့ အစောပိုင်းကုသမှုများ လုပ်ဆောင်နိုင်သေးသည်။

Orthopedic Surgery Center, Phyathai Sriracha Hospital တွင် ဒူးနှင့် အရိုးပြဿနာများအကြောင်း တိုင်ပင်ပါ

 

 

Reference :

Phyathai Sriracha Hospital ဒူးတွင် နာကျင်မှုမရှိဘဲ ကျိုးသံ သို့မဟုတ် ပေါက်သံထွက်ခြင်း