မျက်လုံးနှင့် ကျောက်ကပ်- ဆီးချိုရောဂါ၏ လျှို့ဝှက်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ

ပုံမှန် စစ်ဆေးခြင်း၊ ကာကွယ်ခြင်းနှင့် စောစီးစွာ ကုသခြင်းတို့သည် ရောဂါတိုးတက်မှုကို နှေးကွေးစေရန်နှင့် ကိုယ်တွင်းအင်္ဂါများကို အမြဲတမ်း ထိခိုက်ပျက်စီးခြင်းအန္တရာယ်ကို လျှော့ချရန် အလွန်အရေးကြီးပါသည်။

ဆီးချိုရောဂါဆိုင်ရာ မျက်မြင်လွှာရောဂါ (Diabetic Retinopathy)

သွေးတွင်း ဂလူးကို့စ် ပမာဏ မြင့်မားနေခြင်းကြာရှည်ပါက မျက်စိနောက်ဘက်ရှိ အလင်းခံနိုင်သော တစ်ရှူးဖြစ်သည့် retina အတွင်းရှိ သေးငယ်သော သွေးကြောများကို ထိခိုက်စေသောအခါ Diabetic retinopathy ဖြစ်ပွားသည်။

ရောဂါ၏ အစောပိုင်းအဆင့်များတွင် ထင်ရှားသည့် လက္ခဏာများ မရှိဘဲ တဖြည်းဖြည်း တိုးတက်လာနိုင်သည်။

Non-Proliferative Diabetic Retinopathy

Non-proliferative diabetic retinopathy (NPDR) သည် ရောဂါ၏ အစောပိုင်းအဆင့် ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြားနိုင်သည်။

๐ ပေါ့ပါးသော အဆင့်

๐ အလယ်အလတ် အဆင့်

๐ ပြင်းထန်သော အဆင့်

ဤအဆင့်တွင် retina ၏ သွေးကြောများ အားနည်းလာနိုင်ပြီး အရည်ယိုစိမ့်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးထွက်သည့် သေးငယ်သော နေရာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

Proliferative Diabetic Retinopathy

Proliferative diabetic retinopathy (PDR) သည် ရောဂါ၏ ပိုမိုတိုးတက်လာသော ပုံစံ ဖြစ်သည်။

ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးကြောအသစ်များသည် retina ပေါ်တွင် ပေါက်ဖွားလာသည်။ ဤသွေးကြောများသည် အားနည်းလွယ်ပြီး အောက်ပါတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

๐ မျက်စိအတွင်းရှိ vitreous gel ထဲသို့ သွေးယိုခြင်း

๐ retina ၏ ရှေ့ဘက်တွင် သွေးထွက်ခြင်း

๐ အမာရွတ်တစ်ရှူး ဖွဲ့စည်းခြင်း

๐ retina detachment

๐ ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် အမြဲတမ်း အမြင်ဆုံးရှုံးခြင်း

အကြံပြုထားသော Retina စစ်ဆေးခြင်း

Type 1 Diabetes ရှိသူများ

Type 1 diabetes ရှိသူများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် ရောဂါသတ်မှတ်ပြီး ၅ နှစ်အတွင်း ပြည့်စုံသော retina စစ်ဆေးမှုကို ခံယူသင့်သည်။

ထပ်မံ စစ်ဆေးမှုများကို မျက်စိအထူးကုဆရာဝန်၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း သို့မဟုတ် အနည်းဆုံး တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ပြုလုပ်သင့်သည်။

Type 2 Diabetes ရှိသူများ

Type 2 diabetes ရှိသူများသည် diabetes ကို စတင်သိရှိပြီးနောက်တွင် သွေးတွင်း ဂလူးကို့စ် မြင့်မားနေမှုသည် အချိန်အတော်ကြာ ရှိနေခဲ့နိုင်သောကြောင့် ချက်ချင်း retina စစ်ဆေးမှု ခံယူသင့်သည်။

နောက်ဆက်တွဲ စစ်ဆေးမှုများကို ဆရာဝန်၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း သို့မဟုတ် အနည်းဆုံး နှစ်စဉ် ပြုလုပ်သင့်သည်။

ကိုယ်ဝန်ဆောင် Diabetes ရှိ အမျိုးသမီးများ

ယခင်ကတည်းက diabetes ရှိပြီး ကိုယ်ဝန်ဆောင်လာသော အမျိုးသမီးများသည် retina စစ်ဆေးမှုကို အောက်ပါအချိန်များတွင် ခံယူသင့်သည်။

๐ ကိုယ်ဝန်ရှိကြောင်း အတည်ပြုပြီးသည်နှင့်တပြိုင်နက်

๐ ကိုယ်ဝန်၏ ပထမ ၃ လအတွင်း

๐ မျက်စိအထူးကုဆရာဝန် အကြံပြုသည့် ထပ်ဆောင်း အချိန်ကာလများတွင်

ကိုယ်ဝန်သည် အချို့လူနာများတွင် diabetic retinopathy ကို အရှိန်မြှင့်နိုင်သဖြင့် နီးကပ်စွာ စောင့်ကြည့်ရန် အထူးအရေးကြီးသည်။

Diabetic မျက်စိရောဂါကို ကာကွယ်ခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်း

သွေးတွင်း ဂလူးကို့စ် ထိန်းချုပ်ခြင်း

တစ်ဦးချင်းအတွက် သတ်မှတ်ထားသော ပစ်မှတ်အကွာအဝေးအနီးတွင် သွေးတွင်း ဂလူးကို့စ်ကို ဘေးကင်းသမျှ ထိန်းထားခြင်းသည် retinopathy ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို လျှော့ချပြီး ၎င်း၏ တိုးတက်မှုကို နှေးကွေးစေနိုင်သည်။

ယေဘုယျ ပစ်မှတ်များတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။

๐ အစာမစားမီ သွေးတွင်း ဂလူးကို့စ် 130 mg/dL ခန့်အောက်

๐ အစာစားပြီးနောက် သွေးတွင်း ဂလူးကို့စ် 180 mg/dL ခန့်အောက်

အသက်အရွယ်၊ ကျန်းမာရေးအခြေအနေများ၊ ကိုယ်ဝန်၊ ဆေးဝါးများနှင့် hypoglycaemia အန္တရာယ်တို့အပေါ် မူတည်၍ ပစ်မှတ်များကို ကိုယ်ပိုင်အလိုက် သတ်မှတ်သင့်သည်။

သွေးပေါင်ချိန် ထိန်းချုပ်ခြင်း

သွေးပေါင်ချိန်ကို ပုံမှန် တိုင်းတာပြီး ဆရာဝန် အကြံပြုထားသော ပစ်မှတ်အတွင်း ထိန်းထားသင့်သည်။

အသုံးများသော ပစ်မှတ်မှာ 130/80 mmHg အောက်ခန့် ဖြစ်သော်လည်း အကောင်းဆုံး ရည်မှန်းချက်သည် လူနာတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး ကွာခြားနိုင်သည်။

သွေးလည်ပတ်အဆီများ (Blood Lipids) ကို စီမံခန့်ခွဲခြင်း

ပုံမှန်မဟုတ်သော cholesterol အဆင့်များသည် သွေးကြောထိခိုက်မှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

အများအားဖြင့် ကိုးကားသည့် LDL cholesterol ပစ်မှတ်မှာ 100 mg/dL အောက်ဖြစ်သော်လည်း cardiovascular disease ရှိသူများ သို့မဟုတ် အလွန်မြင့်မားသော အန္တရာယ်ရှိသူများသည် ပိုမိုနိမ့်သော တစ်ဦးချင်း ပစ်မှတ် လိုအပ်နိုင်သည်။

သင့်တော်သော အချိန်တွင် ကုသမှု ခံယူခြင်း

diabetic retinopathy ၏ အဆင့်ပေါ် မူတည်၍ ကုသမှုတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။

๐ Laser therapy

๐ မျက်စိအတွင်း ထိုးသွင်းသည့် ဆေးဝါး

๐ ပြင်းထန်သော သွေးထွက်ခြင်း သို့မဟုတ် retina detachment အတွက် ခွဲစိတ်ကုသမှု

သင့်တော်သော အဆင့်တွင် ကုသမှုခံယူခြင်းသည် အမြင်ဆုံးရှုံးခြင်းကို ကာကွယ်ရန် သို့မဟုတ် လျှော့ချရန် အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။

ဆေးကုသမှု လိုအပ်သော သတိပေး လက္ခဏာများ

Diabetes ရှိသူများသည် အောက်ပါလက္ခဏာများ ကြုံတွေ့ပါက မျက်စိဆရာဝန်ကို ချက်ချင်း ဆက်သွယ်သင့်သည်။

๐ အမြင်ဝါးခြင်း သို့မဟုတ် အမြင်လျော့နည်းခြင်း

๐ ရုတ်တရက် အမြင်ပြောင်းလဲခြင်း

๐ အမြင်ကွင်းအတွင်း မဲနက်သော အစက်များ သို့မဟုတ် မျောလှုပ်နေသည့် အရာများ

๐ အလင်းတောက်ပမှုများ မြင်ရခြင်း

๐ အမြင်၏ အချို့အပိုင်းကို ဖုံးကွယ်ထားသည့် မဲမှောင်သော ကန့်လန့်ကာ သို့မဟုတ် အရိပ်

๐ ရုတ်တရက် အမြင်ဆုံးရှုံးခြင်း

Diabetic retinopathy သည် အဆင့်မြင့်လာသည်အထိ လက္ခဏာမပြဘဲ ရှိနေနိုင်သဖြင့် ပုံမှန်အမြင်ရှိခြင်းက စစ်ဆေးမှုမလိုအပ်တော့ဟု မဆိုလိုပါ။

Diabetic ကျောက်ကပ်ရောဂါ

သွေးတွင်း ဂလူးကို့စ် မြင့်မားနေခြင်းကြောင့် ကျောက်ကပ်အတွင်းရှိ သေးငယ်သော သွေးကြောများနှင့် စစ်ထုတ်ဖွဲ့စည်းပုံများကို တဖြည်းဖြည်း ထိခိုက်စေသောအခါ diabetic kidney disease ဖြစ်ပွားသည်။

၎င်း၏ ဖြစ်ပေါ်တိုးတက်မှုနှင့် ဆက်စပ်နေသော အချက်များမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

๐ သွေးတွင်း ဂလူးကို့စ် ထိန်းချုပ်မှု မကောင်းခြင်း

๐ သွေးပေါင်ချိန် မြင့်မားခြင်း

๐ မျိုးရိုးဗီဇ အချက်များ

๐ Diabetes ကြာချိန်

๐ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း

๐ ပုံမှန်မဟုတ်သော cholesterol အဆင့်များ

အစောပိုင်းအဆင့်များတွင် diabetic kidney disease သည် ထင်ရှားသည့် လက္ခဏာများ မဖြစ်စေနိုင်ပါ။

Diabetic ကျောက်ကပ်ရောဂါကို ရှာဖွေသတ်မှတ်ခြင်း

အစောဆုံး လက္ခဏာများထဲမှ တစ်ခုမှာ ဆီးထဲတွင် albumin ဟုခေါ်သော ပရိုတင်း အမျိုးအစား ပုံမှန်မဟုတ်သော ပမာဏတွေ့ရှိခြင်း ဖြစ်သည်။ ဤအခြေအနေကို albuminuria ဟု ခေါ်သည်။

ကျောက်ကပ် စစ်ဆေးမှုတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။

๐ ဆီး albumin စစ်ဆေးမှု

๐ ဆီး albumin-to-creatinine ratio

๐ သွေး creatinine စစ်ဆေးမှု

๐ Estimated glomerular filtration rate (eGFR)

ဤစစ်ဆေးမှုများကို ပေါင်းစပ်အသုံးပြုပြီး ကျောက်ကပ်မှ ပရိုတင်းယိုစိမ့်နေခြင်း ရှိမရှိနှင့် သွေးကို မည်မျှထိရောက်စွာ စစ်ထုတ်နေသည်ကို အကဲဖြတ်နိုင်သည်။

အကြံပြုထားသော ကျောက်ကပ် စစ်ဆေးခြင်း

Diabetes ရှိသူများသည် ဆရာဝန်၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း သို့မဟုတ် အနည်းဆုံး တစ်နှစ်လျှင် တစ်ကြိမ် ကျောက်ကပ် စစ်ဆေးမှု ခံယူသင့်သည်။

ယခုပင် အောက်ပါတို့ ရှိနှင့်ပြီးသော လူနာများတွင် ပိုမိုမကြာခဏ စောင့်ကြည့်ရန် လိုအပ်နိုင်သည်။

๐ ဆီးထဲတွင် albumin ရှိခြင်း

๐ ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း လျော့နည်းခြင်း

๐ သွေးပေါင်ချိန် မြင့်မားခြင်း

๐ Cardiovascular disease

๐ ကျောက်ကပ် စစ်ဆေးမှုရလဒ်များ ရုတ်တရက် ပြောင်းလဲခြင်း

Diabetic ကျောက်ကပ်ရောဂါကို ကာကွယ်ခြင်းနှင့် စီမံခန့်ခွဲခြင်း

ဆီးထဲတွင် ပရိုတင်း မတွေ့ရှိမီ

Albumin မတွေ့ရှိသည့်အခါ အဓိက ရည်မှန်းချက်မှာ သွေးတွင်း ဂလူးကို့စ်ကို ပစ်မှတ်အကွာအဝေးအနီးတွင် ဘေးကင်းသမျှ ထိန်းထားရန် ဖြစ်သည်။

အခြား အရေးကြီးသော အစီအမံများမှာ အောက်ပါတို့ ဖြစ်သည်။

๐ သွေးပေါင်ချိန် ထိန်းချုပ်ခြင်း

๐ Cholesterol စီမံခန့်ခွဲခြင်း

๐ ဆေးလိပ်ရှောင်ခြင်း

๐ ကျန်းမာသော ကိုယ်အလေးချိန် ထိန်းသိမ်းခြင်း

๐ ပုံမှန် ကျောက်ကပ် စစ်ဆေးမှု ခံယူခြင်း

ဆီးထဲတွင် ပရိုတင်း တွေ့ရှိသည့်အခါ

Albuminuria ရှိလာပါက သွေးတွင်း ဂလူးကို့စ်နှင့် သွေးပေါင်ချိန် နှစ်ခုလုံးကို သေချာစွာ ထိန်းချုပ်ခြင်းသည် အထူးအရေးကြီးလာသည်။

လူနာ၏ အလုံးစုံ အခြေအနေပေါ် မူတည်၍ အချို့လူနာများအတွက် 130/80 mmHg အောက်ခန့် သွေးပေါင်ချိန်ပစ်မှတ်ကို အကြံပြုနိုင်သည်။

ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအရ သင့်လျော်ပါက ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်မှုကို ကာကွယ်ရန်နှင့် ပရိုတင်းယိုစိမ့်မှု လျှော့ချရန် ဆရာဝန်က ဆေးဝါးများလည်း ညွှန်ကြားနိုင်သည်။

Bangkok Hospital Phuket တွင် စစ်ဆေးတွေ့ရှိမှုများ

Bangkok Hospital Phuket တွင် စောင့်ရှောက်မှုခံယူနေသော diabetes ရှိ လူနာများအတွက် ပေးထားသော screening စာရင်းဇယားအရ-

๐ 27.74% တွင် မျက်စိဆိုင်ရာ ပုံမှန်မဟုတ်မှုများ တွေ့ရှိခဲ့သည်။

๐ 21.74% တွင် ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ ပုံမှန်မဟုတ်မှုများ တွေ့ရှိခဲ့သည်။

ဤတွေ့ရှိချက်များသည် လူနာများက ထင်ရှားသည့် လက္ခဏာများ မသိရသေးသော်လည်း screening အတွင်း diabetic complications များ မကြာခဏ တွေ့ရှိနိုင်ကြောင်း ဖော်ပြနေသည်။

မျက်စိနှင့် ကျောက်ကပ်များကို ကာကွယ်ခြင်း

Diabetic မျက်စိနှင့် ကျောက်ကပ်ရောဂါများသည် သတိပေးလက္ခဏာ မထင်ရှားဘဲ တိုးတက်နိုင်သဖြင့် “silent complications” ဟု မကြာခဏ ဖော်ပြကြသည်။

Diabetes ရှိသူများသည်-

๐ သွေးတွင်း ဂလူးကို့စ် ထိန်းချုပ်မှု ကောင်းမွန်စေရန် ထိန်းသိမ်းပါ။

๐ သွေးပေါင်ချိန်နှင့် cholesterol ကို စောင့်ကြည့်ပါ။

๐ အကြံပြုထားသော အချိန်ကာလများအတိုင်း retina စစ်ဆေးမှု ခံယူပါ။

๐ ဆီးနှင့် ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက် စစ်ဆေးမှုများကို ပုံမှန် ပြုလုပ်ပါ။

๐ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။

๐ ညွှန်ကြားထားသော ဆေးဝါးများကို ပုံမှန် သောက်ပါ။

๐ အမြင် သို့မဟုတ် ဆီးလက္ခဏာများ ပြောင်းလဲလာပါက ချက်ချင်း ဆေးကုသမှု ခံယူပါ။

စောစီးစွာ စစ်ဆေးခြင်းနှင့် သင့်တော်သော ကုသမှုတို့သည် အ