ခေါင်းမူးပြီး စောင်းလှည့်လိုက်တိုင်း ဖြစ်နေပါသလား? မလျစ်လျူရှုပါနဲ့! ဒါက သင်မသိသေးတဲ့ လေဖြတ်နိုင်ခြေ (Stroke) ရှိနိုင်တဲ့ သတိပေးလက္ခဏာဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

အခါအားလျော်စွာသာ ဖြစ်ပေါ်တတ်သော လက္ခဏာများ၊ ဥပမာ ကိုယ်ကိုငုံ့လိုက်ပြီးနောက် မူးဝေခြင်းကဲ့သို့သော လက္ခဏာများသည် ပုံမှန်လို ထင်ရနိုင်ပြီး အများအားဖြင့် ကိုယ်တိုင်ပျောက်သွားတတ်သည်။ သို့သော် အသက်ကြီးသူအချို့တွင် ဤလက္ခဏာများသည် ပိုမိုပြင်းထန်သော ရောဂါအခြေအနေ၏ သတိပေးအချက်အလက် ဖြစ်နိုင်သည်။

ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုများတွင် ဦးနှောက်သို့ သွေးပေးပို့သော အဓိက သွေးလွှတ်ကြောများတွင် ပြင်းထန်စွာ ကျဉ်းမြောင်းနေခြင်းကို တွေ့ရှိနိုင်သည်။ ကုသမှုမခံယူပါက ဤသွေးလွှတ်ကြောများသည် နောက်ဆုံးတွင် လုံးဝပိတ်ဆို့သွားနိုင်သည်။ ပြင်းထန်သော သွေးလွှတ်ကြောကျဉ်းမြောင်းမှုကို ကုသမှုမခံယူပါက လက်ခြေမလှုပ်နိုင်ခြင်း (paralysis) နှင့် စကားပြောနိုင်စွမ်းဆုံးရှုံးခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

 

သွေးလွှတ်ကြောများသည် တဖြည်းဖြည်း ကျဉ်းမြောင်းလာခြင်း

လူအများစုက Stroke သည် ရုတ်တရက် ဖြစ်ပွားတတ်သည် သို့မဟုတ် သွေးကြောတစ်ကြောသည် တစ်ခဏအတွင်း ပိတ်ဆို့သွားတတ်သည်ဟု ထင်ကြနိုင်သည်။

အမှန်တွင် သွေးလွှတ်ကြောကျဉ်းမြောင်းမှုသည် တဖြည်းဖြည်း ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး ထင်ရှားသော လက္ခဏာများမရှိဘဲ နှစ်ပေါင်းများစွာ စုဆောင်းလာတတ်သည်။

အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ဦးနှောက်သို့ သွေးပေးပို့သော သွေးလွှတ်ကြောများသည် plaque စုပုံလာခြင်းကြောင့် တဖြည်းဖြည်း ပိုကျဉ်းလာသည်။

ဤတဖြည်းဖြည်းကျဉ်းမြောင်းလာမှုသည် သွေးလွှတ်ကြော တစ်စိတ်တစ်ပိုင်း သို့မဟုတ် လုံးဝပိတ်ဆို့သည့်အထိ ဆက်လက်ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် Stroke ဖြစ်စေနိုင်သည်။
 

သွေးလွှတ်ကြောများ ကျဉ်းမြောင်းလာစေသော အကြောင်းရင်းများမှာ အဘယ်နည်း?

- သွေးလွှတ်ကြောကျဉ်းမြောင်းမှုသည် အောက်ပါ အန္တရာယ်အချက်များနှင့် ဆက်နွယ်နေသည်–

- ကိုယ်အလေးချိန် များနေခြင်း

- ကုသမှုမခံယူထားသော သွေးတွင်း ကိုလက်စထရောမြင့်ခြင်း

- သွေးဖိအားမြင့်ခြင်း

- ဟောက်ခြင်း

- Sleep apnea

ဤအချက်များသည် သွေးကြောများ၏ ကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ၎င်းတို့ကြောင့် သွေးကြောနံရံများ ထူထဲလာပြီး သွေးကြောအတွင်း plaque များ တဖြည်းဖြည်း စုပုံလာနိုင်သည်။ ကံမကောင်းစွာဖြင့် အသက်ကြီးသူအများအပြားသည် သွေးစီးဆင်းမှု သိသိသာသာ လျော့နည်းသွားလောက်အောင် ကျဉ်းမြောင်းလာသည်အထိ သတိပေးလက္ခဏာများ မရှိကြပါ။

 

ဦးနှောက်သို့ သွေးပေးပို့သော သွေးလွှတ်ကြော ပိတ်ဆို့သွားပါက ဘာတွေ ဖြစ်မလဲ?

ဦးနှောက်သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ ဆန့်ကျင်ဘက်ဘက်ရှိ လှုပ်ရှားမှုနှင့် လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ထိန်းချုပ်သည်။ ဦးနှောက်၏ ဘက်တစ်ဘက်သို့ သွေးပေးပို့သော သွေးလွှတ်ကြော ပိတ်ဆို့သွားပါက လူနာတွင် အောက်ပါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်–

- ကိုယ်ခန္ဓာ၏ တစ်ဖက်ဘက် အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် လက်ခြေမလှုပ်နိုင်ခြင်း

- ထုံကျင်ခြင်း

- စကားပြောရန် ခက်ခဲခြင်း

- ဆက်သွယ်ပြောဆိုနိုင်စွမ်း မရှိခြင်း

- နေ့စဉ်လုပ်ငန်းများကို လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်း ဆုံးရှုံးခြင်း

ဤလက္ခဏာများ၏ ပြင်းထန်မှုသည် ပိတ်ဆို့သွားသော သွေးလွှတ်ကြော၏ တည်နေရာ၊ ဦးနှောက်သို့ သွေးစီးဆင်းမှု မရရှိဘဲ ရပ်တန့်နေသည့် အချိန်အကြာအမြင့်နှင့် ကုသမှုကို မည်မျှ မြန်မြန်ရရှိသလဲ ဆိုသည့်အပေါ် မူတည်သည်။

 

ပြင်းထန်စွာ ကျဉ်းမြောင်းနေသော သွေးကြောများကို ဘယ်လို ကုသမလဲ?

ကုသမှုလမ်းညွှန်ချက်များသည် ပြင်းထန်မှု၊ သွေးကြောတည်နေရာနှင့် အထူးကု၏ အကဲဖြတ်မှုအပေါ် မူတည်သည်။

လူနာအချို့တွင် ဆရာဝန်များသည် antiplatelet drugs နှင့် lipid-lowering drugs အပါအဝင် အန္တရာယ်အချက်များကို ထိန်းချုပ်ရန် ဆေးဝါးများအသုံးပြုခြင်းနှင့် ပြင်းထန်သော အကျင့်အလေ့ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများကို စဉ်းစားနိုင်သည်။

သွေးကြောများ ပြင်းထန်စွာ ကျဉ်းမြောင်းနေပါက လူနာတစ်ဦးချင်းစီအတွက် သင့်တော်သည့်အတိုင်း balloon angioplasty နှင့် stenting ကဲ့သို့သော သွေးကြောဖွင့်လှစ်ရန် ကူညီပေးသည့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းများဖြင့် ကုသမှုကို ဆရာဝန်များ စဉ်းစားနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် ပိတ်ဆို့မှု မဖြစ်မီ မူမမှန်မှုများကို တွေ့ရှိခြင်းသည် အရေးကြီးသည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် ဆရာဝန်များအား သင့်လျော်စွာ အကဲဖြတ်ပြီး ကုသမှုအစီအစဉ် ချမှတ်ရန် ကူညီပေးသောကြောင့် ဖြစ်သည်။

 

 ဦးနှောက်သွေးကြောကျဉ်းမြောင်းမှုကို ကာကွယ်ရန် ဘယ်လို ဂရုစိုက်မလဲ?

ဆရာဝန်၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း ကုသမှုခံယူခြင်းအပြင် အန္တရာယ်အချက်များကို ထိန်းချုပ်ခြင်းနှင့် လူနေမှုပုံစံအကျင့်များကို ပြုပြင်ခြင်းတို့သည် အရေးကြီးသည်။

သင့်ကျန်းမာရေးကို အောက်ပါအတိုင်း ဂရုစိုက်သင့်သည်–

- ကိုယ်အလေးချိန်ကို သင့်တော်သော အတိုင်းအတာအတွင်း ထိန်းထားခြင်း
- သွေးတွင်းအဆီဓာတ်ကို စစ်ဆေး၍ ထိန်းချုပ်ခြင်း
- သွေးဖိအားကို ထိန်းချုပ်ခြင်း
- ဟောက်ခြင်းဆိုင်ရာ မူမမှန်လက္ခဏာများရှိပါက Sleep apnea စစ်ဆေးခြင်း
- လုံလောက်သော ရေသောက်ခြင်း
- Cardio လေ့ကျင့်ခန်းကို သင့်တင့်လျောက်ပတ်စွာနှင့် ပုံမှန် ပြုလုပ်ခြင်း
- ဆေးဝါးများကို သောက်သုံး၍ ဆရာဝန်၏ အကြံပြုချက်ကို တိတိကျကျ လိုက်နာခြင်း

 

“ရုတ်တရက် ဘာမှမထင်မှတ်ဘဲ ဖြစ်သွားတာ” ဆိုတာ သင်ထင်သလို မဟုတ်နိုင်ပါ

Stroke ဖြစ်ပွားသည့်အခါ လူအများစုက မကြာခဏ “မိမိသည် အရင်က ကျန်းမာနေခဲ့ပြီး မူမမှန်လက္ခဏာ တစ်စုံတစ်ရာလည်း မရှိခဲ့ပါ၊ ဒါဆို ဘာကြောင့် Stroke ရုတ်တရက် ဖြစ်လာတာလဲ?” ဟု ပြောတတ်ကြသည်။

အမှန်တရားမှာ သွေးကြောများသည် တစ်နေ့တည်းအတွင်း ကျဉ်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် ပိတ်ဆို့သွားခြင်း မဟုတ်ဘဲ၊ ကိုယ်ခန္ဓာအတွင်း၌ သွေးကြောများသည် တဖြည်းဖြည်း ပြောင်းလဲပြီး ပို၍ ပို၍ ကျဉ်းလာနေသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့က “မမြင်ခဲ့” ကြခြင်းသာ ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် မူးဝေခြင်း၊ ခေါင်းမူးခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ခန္ဓာတွင် ပေါ်ပေါက်သော မူမမှန်လက္ခဏာအသေးများကို လျစ်လျူမရှုသင့်ပါ၊ အထူးသဖြင့် Stroke ဖြစ်နိုင်ခြေအန္တရာယ်အချက်များ ရှိသူများအတွက် ပိုမိုအရေးကြီးသည်။

 

စောစီးစွာ သိရှိ၍ လက်ခြေမလှုပ်နိုင်ခြင်းကို ကာကွယ်ပါ

ဤအဖြစ်အပျက်သည် ပြင်းထန်သော အဖြစ်အပျက်တစ်ခု မဖြစ်မီ မူမမှန်မှုများကို တွေ့ရှိနိုင်ကြောင်း ပြသသော နောက်ထပ်ဥပမာတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်နိုင်သည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် သွေးကြောများ လုံးဝပိတ်ဆို့သွားပါက အကျိုးဆက်အနေဖြင့် လက်ခြေမလှုပ်နိုင်ခြင်း၊ စကားပြောနိုင်စွမ်း ဆုံးရှုံးခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်ပြီး လူနာနှင့် မိသားစု၏ ဘဝကိုပါ ထိခိုက်စေနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

ထို့ကြောင့် ပြင်းထန်သော လက္ခဏာများ မရှိသေးသည့် အချိန်တွင် ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးခြင်းနှင့် အန္တရာယ်အကဲဖြတ်ခြင်းတို့သည် ကျန်းမာရေးစောင့်ရှောက်မှုတွင် အရေးကြီးသော ရွေးချယ်စရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။

Stroke သည် “ရုတ်တရက် ဘာမှမထင်မှတ်ဘဲ” မဖြစ်ပွားသောကြောင့် သွေးကြောပိတ်ဆို့သည့်နေ့ မရောက်မချင်း သွေးကြောများ တဖြည်းဖြည်း ကျဉ်းမြောင်းလာနေသည်ကို ကျွန်ုပ်တို့ မသိရှိခဲ့နိုင်ခြင်းသာ ဖြစ်နိုင်သည်။
လက်ခြေမလှုပ်နိုင်ခြင်း မဖြစ်မ