သွားပင်ပန်းနေမှုမှ သွားပျောက်ဆုံးခြင်းသို့။ ပြဿနာကိုကာကွယ်ရန်နှင့်ထိရောက်စွာပျက်စေးရန် နည်းလမ်းများ။

သွားပုပ်ခြင်းမှ သွားပျောက်သွားခြင်းအထိ။   ထိရောက်စွာ ကာကွယ်နှင့်ကုသနိုင်သည်။

     သွားပုပ်ခြင်းသည် အများအပြားတွေ့ရသောပြဿနာတစ်ခုဖြစ်ပြီး သေးငယ်သောပေါက်ဖောက်မှုတစ်ခုလိုက်ပဲထင်ပြီးလွယ်လွယ်နက်နက်ယူဆယုတ်၍ မဖြစ်သင့်ပါ။ အမှန်တမ်းမှာ သွားပုပ်ခြင်းသည် သွားဖွဲ့စည်းပုံကို နံနက်နံနက်ပျက်စီးအောင်လုပ်စေသော တဆုပ်ဖြစ်စဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် သွားပြင်ကာပုံစံသွပ်ခွံအပြင်လွှာမှစ၍ သွားထဲ မျက်မှောက်ကျောလေးအထိဖြန့်မယ်။ မကုသဘဲထားလျှင် သွားအုတ်ဖြုတ်ခြင်း သို့မဟုတ် သွားမြဲမြဲပျောက်ဆုံးသွားခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။

      သွားပျောက်စေရန်အထိဖြစ်လာသောအခြေအနေအများစုသည် မကုသထားတဲ့သွားပုပ်ခြင်းမှစ၍ မသိသာစွာတိုးတက်လာခြင်း သို့မဟုတ် မတွေ့ရှုဘဲ အနားလျစ်ထားခြင်းကြောင့်ဖြစ်သည်။ သွားပုပ်ခြင်းကိုကုသခြင်းသည် ပျက်စီးမှုကိုသာပြုပြင်ခြင်းမက၊ ယနေ့ဓလေ့နဲ့ တိုက်ဖျှတ်ခြင်းအလေ့အထများ၊ နောက်ထပ်ပျက်စီးမှုမဖြစ်အောင်ကာကွယ်ရေးအရေးယူမှုများပါဝင်သည်။ ဤနည်းလမ်းသည် သွားခိုင်မာမှုနှင့် စုစုပေါင်းကျန်းမာရေးကို ထိရှောင်စွာထိန်းသိမ်းရရှိစေသည်။

 

သွားပုပ်ခြင်း란ဘာလဲ၊ လက်ရှိဘဝမှာလူများရဲ့အန္တရာယ်အခြေအနေဘာလဲ?

 

      သွားပုပ်ခြင်း (Dental Caries) ဆိုသည်မှာ သွားပေါ်ရှိဘက်တီးရီးယားများက ပစ္စည်းဆေးဖြစ်သော သံသရာများထုတ်လုပ်ခြင်းကြောင့် သွားဖွဲ့စည်းပုံပျက်စီးမှုဖြစ်ပေါ်သော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤဘက်တီးရီးယားများသည် အစားအစာမှ သကြားနှင့် မုန့်ဖတ်တို့ကို စွမ်းအင်အရင်းအမြစ်အဖြစ်သုံးလေ့ရှိသည်။ ထိုအခြေအနေကြောင့် သွပ်ခွံကို ပျောက်ကွယ်စေသည့် အက်ဆစ်များထုတ်လွှတ်သည်။ သွပ်ခွံသည် သွား၏ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကာကွယ်လွှာဖြစ်သည်။

     ဤဖြစ်စဉ်သည် လွယ်ကူသကဲ့သို့ထင်ရသော်လည်း ယနေ့ခေတ်ဘောင်သက်တမ်းအတိုင်း အန္တရာယ်တိုးလာစေသည်။ ယနေ့မြန်မြန်ဆန်ဆန်ဘဝလှုပ်ရှားမှုအနေနှင့် သကြားပါသောအချိုပွဲများ၊ အလုပ်လိုအပ်သည့် အစားအစာနှင့် အဆင်ပြေမှုအခန်းကဏ္ဍအစာများမှအကြိမ်ကြိမ်စားသုံးတဲ့အလေ့အထ နှင့် လုံလောက်သော သွားသန့်ရှင်းရေးအလေ့အထမရှိခြင်းတို့ပေါင်းစပ်မှုကြောင့် သွားပုပ်ခြင်းအန္တရာယ် မြန်မြန်အလျှင်မြင့်တက်လာစေသည်။ ထို့အပြင် ပျက်စီးမှုအထိမသိသာလာသေးသည့်စတင်နောက်ပိုင်းအဆင့်များတွင်လည်း တိတ်တိတ်လေးဖြစ်ဖွယ်ရှိသည်။ ထို့ကြောင့် သွားပုပ်ခြင်းသည် ယခင်ကထက်ပင် ပိုင်းများစွာတွင်တွေ့ရပြီး မြန်မာ့လူထုကျန်းမာရေးတွင် ဖြစ်ပွားမှုတိုးလာနေသော ပြဿနာတစ်ခုဖြစ်လာသည်။

 

သွားပုပ်ခြင်း၏အကြောင်းရင်းများ၊ သတိထားသင့်သည့် အန္တရာယ်ရှိသည့်အပြုအမူများ။

 

သွားပုပ်ခြင်းကို ဖြစ်စေသောအကြောင်းအရင်းများအား အဓိကအလိုက် အောက်ပါအချက်များအဖြစ်ခွဲခြားနိုင်သည်-

 - ပလက်ဘိုင်အုပ်စုတည်တံ့မှု
   သွားပေါ်တွင် စည်းကပ်တည်မြဲစွာဖန်တီးသော ပလက်กล่าวသည်မှာ အက်ဆစ်ထုတ်လွှတ်နိုင်သော ဘက်တီးရီးယားများအုပ်စုစနစ်ဖြစ်သည်။

  - သကြားနှင့် ကာဗိုဟိုဒရိတ်များ အကြိမ်ကြိမ်စားသုံးခြင်း
    ချိုရည်၊ မုန့်၊ မုန့်ကလား၊ အားအင်အချိုရည်စသည့်များထဲတွင် တွေ့ရသော စုပေါင်းသြဇာသကြားသည် ပါဝင်သောအက်ဆစ်ထုတ်လုပ်မှု တိုးမြှင့်တက်စေသည်။

  - မမှန်ကန်သော သို့မဟုတ် မမြဲတမ်းသွားတိုက်ခြင်း
    မလုံလောက်စွာ သွားတိုက်ခြင်းသည် ပလက်နှင့် ဘက်တီးရီးယားများသည် သွားမြှစ်ကြားတွင် တည်နေစေသည်။

  - လိုက်လျောနည်းသောအပြင် မျက်နှာရေရှည်ရှိခြင်း
    မျက်နှာရည်သည် အက်ဆစ်ကို တုံ့ပြန်နိုင်စွမ်းရှိသောနှင့် သွပ်ခွံအား နောက်ထပ်စွမ်းအားပြန်အပ်မှုလုပ်ငန်းတာဝန်ရှိသည်။ မျက်နှာရေတွက်နည်းလာလျှင် သွားပုပ်ခြင်းအန္တရာယ်ဖြစ်လာနိုင်သည်။

  - ဘဝတန်ဖိုးအလေ့အထ
    သောက်ဆေးသောက်ခြင်းနှင့် အရက်သောက်မှုအလွန်အကျွံသည် ပုလဲလက်နက်ရေးနှင့် ပန်းကန်ကျန်းမာရေးတွင် တိုက်ရိုက်ထိခိုက်မှုရှိနိုင်သည်။

 

သွားပုပ်ခြင်းကုသရေး ခက်ခဲသလား? လုပ်ဆောင်နိုင်သောကုသမှုများဘာတွေလဲ?

သွားပုပ်ခြင်းကုသမှု၏အကြီးအကျယ်ခက်ခဲမှုသည် အခြေအနေဘယ်အဆင့်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်ဆိုသည်ကို မူတည်သည်။ နောက်တစ်ဆင့်မတိုးခင် ပျက်စီးမှုအစမှစောစော တွေ့ရှိနိုင်လျှင် ဖလိုရီဒ်ကုသမှုနှင့် အပြုအမူပြောင်းလဲမှုအရ သွပ်ခွံအနည်းငယ်ပျက်မီတားဆီးနိုင်သည်။ သို့သော် ပျက်စီးမှုသည် သွားအတွင်းကျောလေး (dentin) သို့ကူးသွားပါက သို့မဟုတ် သွားရဲ့ကြွက်အတွင်းတွင်ရှိသော ဗဟိုနို့ပြား (မျက်မှောက်ကျောလေး)ထိနေပါက ပိုမိုရှုပ်ထွေးသောကုသမှုလိုအပ်လာသည်။

    သွားပုပ်ခြင်းရဲ့အနုတ်လက္ခဏာကြီးခြင်းနှင့်အတူပြုလုပ်နိုင်သောကုသနည်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

     - ဖလိုရီဒ်ကုထုံး (Fluoride Therapy): မကြာသေးမီရောဂါအစွဲအလွန်တွင် ဆရာဝန်ထံမှ ဖလိုရီဒ်ဖြူးခြင်းသည် သွပ်ခွံအားပြန်လည်တည်ဆောက်စေပြီး အစောပိုင်းပြသနာများပြန်ဖြေရှင်းနိုင်သည်။

     - သွားအပေါက်ဖောက်မဲ့နုတ်ထားဖျက်ခြင်း (Dental Fillings): ပျက်စီးမှုပိုမိုကူးပြောင်းလာပါက ပျက်သောအစိတ်အပိုင်းကို ဖယ်ရှားပြီး၊ composite resin သို့မဟုတ် amalgam ဖြင့် ပြန်လည်ဖြည့်ခြင်း လိုအပ်သည်။

    - သွားအမြှစ်မှ အနာကြောကုသခြင်း (Root Canal Treatment): သွားပုပ်ခြင်းသည် မျက်မှောက်ကျောလေးပြားထိလာပြီး ပိုးများကြောင့် ရောင်ရမ်းပြီးပါက root canal procedure ဖြင့် အတွင်းအရောင်အနာကိုဖယ်ရှား၍ သွားကို သက်တမ်းအလွန်အမြဲထိန်းသိမ်းနိုင်သည်။

    - သွားအုတ်ဖြုတ်ခြင်းနှင့် အစားထိုးခြင်း (Tooth Extraction and Replacement): တစ်ခါတစ်ရံ သွားကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းလို့မရလျှင် သွားအုတ်ဖြုတ်ခြင်းနှင့် dental implants, bridges သို့မဟုတ် dentures ကဲ့သို့သောအစားထိုးနည်းများနောက်ထပ်ဆောင်ရွက်ရမည်။

သွားပုပ်ခြင်းကို မကုသဘဲထားရင်း ဘာတွေဖြစ်လာနိုင်သလဲ?

     မကုသဘဲထားသော သွားပုပ်ခြင်းသည် မျက်မြင်ပေါက်ဖောက်မှုရဲ့ကျယ်ပြန့်မှုထက် နှာတစ်ဖက်လုံး သွားညှင်းယံမှုကို ရောက်ရှိစေပြီး၊ ရေရှည်အသက်အန္တရာယ်အဖြစ်ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

     - စတင်ခဲ့သည့်အချိန်အခါတွင်၊ သွားပုပ်ခြင်းသည် သွားနာခြင်းသို့မဟုတ် အနည်းငယ် ပြင်းထန်သောကိုက်နာမှုဖြစ်နိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် အစားအသောက်စားသောအခါ၊ အငွေ့သောက်သောအခါ၊ အပူ၊ အအေးနဲ့တွေ့သောအခါတွင် ပိုမိုသိသာတတ်သည်။

     - ပျက်စီးမှုသည် နောက်ထပ်အတွင်းသို့တိုးလာပြီး မျက်မှောက်ကျောလေး (သွားတွင်းနို့ကြွက်)ထိလျှင် နာကျင်မှု များသောက်တတ်ပြီး အိပ်ခက်ခြင်းနှင့် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းများကိုတားမြစ်နိုင်သည်။

     - ရေရှည်အချိန်ကာလမကုသဘဲထားလျှင် ပိုးပါးမအားပြီး သွားအမြစ်နှင့် ญှံရိုးအနီးကျောလေးထိပါက dental abscess နှင့် sinus infection များစွာဖြစ်စေနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့်အပေါ်သွားတွင် အန္တရာယ်ပိုမိုမြန်တတ်သည်။

၎င်းအပြင် မကုသဘဲထားသောသွားပုပ်ခြင်းကြောင့် နီးအိမ်သွားများသည် ရွှေ့ဝင်တိုက်ရိုက်သွားခြင်း သို့မဟုတ် တုတ်သွားအတန်းပြောင်းလဲမှုဖြစ်စေနိုင်ပြီး temporomandibular joint (TMJ) disorder ကိုလည်း ရှိလာစေနိုင်သည်။

 

သွားပုပ်ခြင်းကို ဘယ်လိုကာကွယ်နိုင်မလဲ?

 

 

   သွားပုပ်ခြင်းသည် ယနေ့ခေတ်ဘောင်မှာ မတားဆီးနိုင်မှာမျှထင်ရပေမယ့်၊ ကာကွယ်မှုစနစ်သည် ခေတ်ပြိုင်သွားဆေးပညာရဲ့ အခြေခံအချက်ပါ။ တစဉ်တစဉ် သန့်ရှင်းသည့်ဂရုစိုက်မှုနှင့် နားလည်မှုဖြင့် မိမိနေ့စဉ်ဘဝထဲမှာ လွယ်လွယ်ကူကူ သွားပုပ်ခြင်းကာကွယ်နိုင်ပါသည်-

1. သွားတိုက်ခြင်းကို မှန်မှန်ကန်ကန်၊ နေ့စဉ်ပြုလုပ်ပါ
ပိုးမွှားရိတ်တံပိုးတံအမျိုးအစားကိုသုံး၍ ဖလိုရီဒ်ပါသောသွားတိုက်ဆေးနဲ့ တစ်နေ့လျှင်အနည်းဆုံးနှစ်ကြိမ်၊ တစ်ကြိမ်ကိုနှစ်မိနစ်တိုက်ခြင်းလေ့လာပါ။ သွားကြားသန့်ရှင်းရေးလည်းမမေ့ပါနဲ့၊ အလိုဆုံးသွားကြားပေါက်များမှာပေါက်ဖောက်မှု ပိုများသောနေရာဖြစ်ပါတယ်။

2. သွားပုပ်ခြင်းဖြစ်စေသော အစားအစာနှင့် အချိုရည်များ ကျဉ်းမြောင်းစွာစားပါ
သကြားပါသော အချိုပြုလုပ်ထားသည့် အစားအသောက်များ (caramel, candies, အချိုရည်) မစားနိုင်အောင်ကြိုးစားပါ။ ဒါ့အပြင် မုန့်ကလားအအေး၊ ချဥ်ဖျကျော်ရည်၊ သစ်သီးစေ့အရသာပါသောစသောအရာများသည်လည်း သူပျောက်တိုက်စက်ရောဂါဖြစ်စေနိုင်လည်၊ သွပ်ခွံပျက်စီးစေတာကြောင့် ဖြစ်ပါတယ်။

3. သွားပုပ်မမှုဖြစ်စေနိုင်သည့်အလေ့အထများရှောင်ကြဉ်ပါ
စီးကြွေတာမသောက်ပါနှင့်၊ ညတိုက်ဖျှတ်တာမလွတ်ပါနဲ့၊ သွားဆေးဆရာမှာတွေ့တာမပျက်ပါနဲ့။ အခါအားလျော်စွာ မှားသောအလေ့အထကြောင့် ဘက်တီးရီးယားများသည်တိုးပွားသွားပြီး သွားပုပ်ခြင်းအန္တရာယ် လျင်မြန်စေရန်ဖြစ်လာသည်။

 

သွားပုပ်ခြင်းသည် မိမိအလှပမာန်သာမက၊ ရေရှည်ကျန်းမာရေးအတွက်လည်း အရေးကြီးသောအခန်းကဏ္ဍပါဝင်သည်

     ပါးစပ်ကျန်းမာရေးသည် မိမိအစာအိမ်တွင်ဝင်ရောက်သောအတွေ့အကြုံတိုင်း၏ပထမဆုံးတံခါးဖြစ်သည်။ သွားပုပ်ခြင်းအမြဲတမ်းရှိနေလျှင် နာကျင်မှုနဲ့ မြစ်မြစ်စွာလာသောကျန်းမာရေးပြဿနာများသာမက ဒယက်တာ၊ နှလုံးရောဂါ၊ ကိုယ်အစိတ်အပိုင်းတစ်လွှားအသားအစားရောင်ရမ်းမှုကဲ့သို့သော နောက်ထပ်ရောဂါနဲ့တိုင်ပတ်မှုရှိသည်။

     ထို့ကြောင့် သွားထိန်းသိမ်းခြင်းသည် လွယ်ကူသောအပြုံးမျက်နှာတစ်ခုထက်ပို၍၊ မိမိရေရှည်ကျန်းမာရေးထိရောက်စွာကာကွယ်ပေးသော မဖြစ်မနေလုပ်ထုံးလုပ်နည်းဖြစ်သည်။
 

 

ရင်းမြစ် :Pasookdental Clinic