အာရုံကြောပြားလျှပ်ခြင်း (Herniated Discs)

Herniated Disc ကို သိရှိခြင်း

Herniated disc သည် degenerative disease အမျိုးအစားတစ်ခုဖြစ်သည်။ Disc သည် vertebra တစ်ခုနှင့်တစ်ခုကြားတွင် shock absorber ကဲ့သို့ လုပ်ဆောင်ပြီး walking သို့မဟုတ် jumping ကဲ့သို့ spinal movements များမှ ဖြစ်ပေါ်လာသော force ကို ခံနိုင်ရန် flexibility ရှိသည်။ Disc ၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုမှာ fluid ဖြစ်သည်။ ငယ်ရွယ်စဉ်တွင် disc အတွင်း fluid အလွန်များစွာ ရှိသည်။ သို့သော် အသက်အရွယ်ရလာသည်နှင့်အမျှ အရာအားလုံး degenerative ဖြစ်လာပြီး fluid ပမာဏ လျော့နည်းလာသည်။ နှိုင်းယှဉ်ကြည့်လျှင် လူငယ်များတွင် disc သည် pencil eraser ကဲ့သို့ နူးညံ့သည်။ အသက်အရွယ်ရလာသည့်အခါတွင် pen eraser သို့မဟုတ် cushion ပျောက်ဆုံးသွားသော “flat tire” ကဲ့သို့ ပိုမိုမာကျောလာသည်။ Disc သည် နေရာမှ slip out ဖြစ်သွားပါက ထို nerve တစ်လျှောက် pain ဖြစ်စေနိုင်သည်

Herniated Disc အများဆုံး ထိခိုက်သည့် နေရာ

Statistically အရ herniated disc အများဆုံး ထိခိုက်သည့် area သည် lower back ဖြစ်ပြီး၊ ထို့နောက် strenuous work ကြောင့် neck သို့မဟုတ် cervical area ဖြစ်သည်။ Disc degenerative ဖြစ်ပြီး deflate ဖြစ်လာသော်လည်း nerve တစ်ခုခုကို မထိခိုက်ပါက လူနာများသည် pain လုံးဝ မခံစားရနိုင်ပါ။ ထို့အတူ disc သည် degenerative မဖြစ်သေးသော်လည်း မတော်တဆ nerve ပေါ် ဖိမိသွားပါက လူနာများ pain ခံစားရနိုင်သည်။

Herniated Disc ၏ Pain မည်သို့ ကွာခြားသနည်း?

Back pain ရှိသော လူနာများ၏ 80 - 90% ကျော်တွင် heavy lifting, exercise သို့မဟုတ် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထိုင်နေခြင်းကြောင့် mid to lower back ရှိ back muscles များ ပါဝင်သည်။ Fatigue ကြောင့် muscles တစ်လျှောက် ဖိကြည့်ပါက လူနာများ pain ခံစားရမည်။ သို့သော် herniated disc pain သည် ပို၍ deep pain ကဲ့သို့ ခံစားရသည်။ Muscles ပေါ် ဖိကြည့်သော်လည်း မနာပါ၊ သို့သော် back ကို ထောက်ပံ့ပေးသော nerves ပေါ် ဖိမိပါက နာပြီး အပြင်သို့ radiate ဖြစ်သွားမည်။ အများစုတွင် legs အောက်သို့ radiated pain ဖြစ်ခြင်းနှင့်အတူ numbness သို့မဟုတ် muscle weakness ပါ တွေ့ရပြီး၊ ၎င်းသည် လူနာများအတွက် morbid ဖြစ်စေနိုင်သည်။ Irritated area နှင့် nerves တစ်လျှောက် pain အပြင်၊ နောက်ထပ် ထင်ရှားသည့် symptom တစ်ခုမှာ coughing, sneezing သို့မဟုတ် straining လုပ်ချိန်တွင် pain ဖြစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ ဤလုပ်ဆောင်မှုများသည် spine ပေါ်ရှိ force ကို တိုးစေပြီး herniated disc ၏ indication ဖြစ်နိုင်သည်။

မည်သည့် အသက်အုပ်စုများ အများဆုံး ထိခိုက်သနည်း?

Herniated disc သည် အဓိကအားဖြင့် အုပ်စု ၂ ခုကို ထိခိုက်စေသည်:

1. အသက် 40 နှစ်အထက် လူများ သည် အသက်အရွယ်ကြောင့် degenerative disease စတင် ဖြစ်ပေါ်လာမည်။ Physical activity လုပ်ရာတွင် သို့မဟုတ် အဆက်မပြတ် strain လုပ်ရာတွင် disc rupture ဖြစ်ပြီး acute herniated disc ဟု ခေါ်သော acute pain ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

2. High physical activities ကို နှစ်သက်သော လူငယ်လူနာများ၊ ဥပမာ heavy exercises, extreme sports သို့မဟုတ် accident history ရှိသူများတွင် herniated disc ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများသည်။ အတူတူပင်ဖြစ်သော twins နှစ်ယောက်ကို စိတ်ကူးကြည့်ပါ၊ တစ်ယောက်က bungy jumping နှင့် American football ကို နှစ်သက်ပြီး နောက်တစ်ယောက်က မနှစ်သက်ဟု ဆိုပါစို့။ အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ပထမတစ်ယောက်သည် ဒုတိယတစ်ယောက်ထက် herniated disc ဖြစ်နိုင်ခြေ ပိုများသည်။ သို့သော် inactive twin သည် posture မကောင်းဘဲ office syndrome ဖြစ်လာပါက သူလည်း herniated disc ဖြစ်နိုင်သည်။ နောက်ဆုံးတွင် လူတိုင်း၏ spine သည် အဆုံးတွင် degenerative ဖြစ်လာမည်သာဖြစ်သည်။ အချိန်ကိစ္စသာ ဖြစ်သည်။ 

Diagnosis

Physical exam အတွင်း physician တိုင်းသည် လူနာ၏ pain ကို အကဲဖြတ်မည်— pain ၏ nature နှင့် မည်သည့်အချိန်တွင် နာသည်ကို ကြည့်မည်။ လူနာတစ်ဦးသည် မနက်ပိုင်းတွင် pain ရှိပြီး နေ့လည်ပိုင်းသို့ ရောက်သော် ပျောက်သွားပါက ၎င်းသည် nighttime activities သို့မဟုတ် lumpy bed ကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ သို့သော် နေ့လယ်နောက်ပိုင်းမှ pain စတင်လာပါက posture-related သို့မဟုတ် spine ကို မှားယွင်းစွာ အသုံးပြုခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ လူနာအချို့တွင် acute pain ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ အများစုမှာ golf ကစားသူများဖြစ်ပြီး သူတို့၏ game အတွက် torque နှင့် twist လိုအပ်သည်။ လူနာအချို့တွင် numbness, tingling သို့မဟုတ် foot drop ကဲ့သို့ အခြား symptom များလည်း ဖြစ်နိုင်သည်။

အစပိုင်း pain သည် young people တွင် heavy lifting သို့မဟုတ် bending ကဲ့သို့ ရှင်းလင်းသော cause ရှိပြီး ဖြစ်ပေါ်လာပါက ၎င်းသည် muscle pain သာ ဖြစ်နိုင်သည်။ Physician က pain treatment ပေးမည်။ သို့သော် pain medications မထိရောက်ဘဲ pain သည် chronic ဖြစ်လာပြီး legs အောက်သို့ radiate ဖြစ်လာပါက herniated disc ဖြစ်နိုင်သည်။ Doctor သည် diagnosis နှင့် treatment plan အတွက် MRI သို့မဟုတ် CT scan ကဲ့သို့ radiologic examination သို့ လူနာကို ပို့မည်။

ကုသမှုနည်းပညာ တိုးတက်မှုများ

ကုသမှုနည်းပညာအသစ်များကို အဆက်မပြတ် ဖန်တီးတိုးတက်နေပြီး တစ်ခုချင်းစီတွင် ကိုယ်ပိုင် အကျိုးကျေးဇူးများနှင့် ကန့်သတ်ချက်များ ရှိသည်။ လွန်ခဲ့သော 5 - 10 နှစ်အတွင်းကို ပြန်ကြည့်လျှင် high magnification microscopic surgery နှင့် endoscopic surgery တို့ကို အသုံးပြုပြီး surgical tools နှင့် scopes များ ထည့်သွင်းကာ ruptured disc ကို ဖယ်ရှားနိုင်လာသည်။

အကျိုးကျေးဇူးမှာ minimally invasive surgery ဖြစ်ခြင်းနှင့် technology ကြောင့် surgeons များသည် nerves နှင့် affected disc ကို ပိုမိုရှင်းလင်းစွာ မြင်နိုင်ခြင်းဖြစ်သည်။ Nerves နှင့် spine ပါဝင်လာသောအခါ အမှားတစ်ခုကြောင့် paralysis ဖြစ်နိုင်သည်။

Muscles နှင့် အနီးအနား tissue များတွင် injury အနည်းငယ်သာ ဖြစ်သဖြင့် ပြန်လည်ကောင်းမွန်မှု ပိုမြန်သည်၊ လူနာများ pain နည်းသည်၊ နှင့် နေ့စဉ် routine များသို့ ပိုစောစီးစွာ ပြန်နိုင်သည်။ သို့သော် medical team သည် လူနာတစ်ဦးချင်းစီအတွက် အကောင်းဆုံး option ကို အခြေခံ၍ diagnosis ပြုလုပ်ကာ အခြေအနေကို ဖြေရှင်းပေးနိုင်မည့် အလိုက်ဖက်ဆုံး surgery အမျိုးအစားကို ရွေးချယ်မည်။

ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ပြန်လည်ကောင်းမွန်ရေးနှင့် Rehabilitation

Herniated disc surgery ပြီးနောက် လူနာသည် pain မခံစားရတော့သော်လည်း physical therapist ၏ လမ်းညွှန်မှုအောက်တွင် physical rehabilitation ကို ခံယူသင့်ပြီး back ကို မည်သို့ဂရုစိုက်ရမည်ကို မှန်ကန်စွာ အကြံပေးနိုင်သည်။ Exercise သည် back muscle strength ကို တိုးစေပြီး lower back spine ကို ထောက်ပံ့ပေးနိုင်သည်။ မှန်ကန်သော lifting technique သည် အထောက်အကူဖြစ်နိုင်ပြီး executives များသည် sitting posture ကို သတိထားသင့်သည်။ Back support ပါသော ergonomic chair ကို အသုံးပြုပါ။ ထိုကဲ့သို့ pain မဖြစ်စေရန် တူညီသော အနေအထားတွင် 2 နာရီထက် ပို၍ မထိုင်သင့်ပါ။ အမျိုးသမီးများအတွက် လေးလံသော purses နှင့် high heels တို့သည် herniated disc မဖြစ်စေနိုင်သော်လည်း accelerated degeneration ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အခြား accelerants များတွင် smoking နှင့် overweight ဖြစ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

ကျွန်ုပ်တို့၏ back သို့မဟုတ် spine ကို အစားထိုး၍ မရနိုင်သဖြင့် treatment သည် degenerative ဖြစ်နေသော အပိုင်းကိုသာ ပြုပြင်ပေးနိုင်သည်ကို သတိပြုပါ။ ထို့ကြောင့် ကျွန်ုပ်တို့အားလုံးသည် နောက်ဆုံးတွင် အသက်အရွယ်ရလာပြီး ယိုယွင်းလာမည်ဖြစ်ကြောင်း၊ ဘဝတစ်လျှောက်လုံး ကျွန်ုပ်တို့၏ နောက်ကျောတွင် ရှိနေသော အရာများနှင့်သာ နေထိုင်ရမည်ကို နားလည်ထားသင့်သည်။

 

 

Reference :

Bangkok Hospital Herniated Discs

ArokaGO Providers Bangkok Hospital