အဖုအပိန့်များ (Urticaria): အကြောင်းရင်းများ၊ ကုသမှုနှင့် ကိုယ်တိုင်ဂရုစိုက်နည်းများ

အင်ပျဉ် (Urticaria)

အင်ပျဉ် (urticaria) ဆိုတာ ဘာလဲ?

အင်ပျဉ်သည် အရွယ်အစားအမျိုးမျိုးရှိသော၊ မြင့်တက်နေသည့်၊ အနီရောင်ရှိသည့်၊ အခွံမဖုံးသော အဖုအပိမ့်များဖြင့် သတ်မှတ်ခံရသော အရေပြားရောဂါတစ်မျိုးဖြစ်ပြီး ယားယံလေ့ရှိကာ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ မည်သည့်နေရာတွင်မဆို ပေါ်လာနိုင်သည်။ ၎င်းတို့သည် မကြာခဏ ရုတ်တရက် ပေါ်လာပြီး ၂၄ နာရီအတွင်း ကိုယ်တိုင် ပျောက်ကွယ်သွားတတ်ကာ အများအားဖြင့် အမှတ်အသားမကျန်စေသော်လည်း wheals အသစ်များ ထပ်မံ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။ ဖြစ်စဉ်များ ၆ ပတ်အောက်အတွင်း လာလိုက်သွားလိုက် ဖြစ်နေပါက acute urticaria ဖြစ်သည်။ ၆ ပတ်ထက် ကျော်လွန်၍ ဆက်လက်တည်ရှိနေပါက chronic urticaria ဖြစ်သည်။

အင်ပျဉ်ကို ဘာတွေက ဖြစ်စေသလဲ?

• အစားအစာများ၊ ဥပမာ- ပင်လယ်စာ၊ အချို့သော အခွံမာသီးများ၊ preservatives၊ artificial coloring
• ဆေးဝါးအာလယ်ဂျီ၊ ဥပမာ- antibiotics၊ pain relievers
• အင်းဆက်အဆိပ်အာလယ်ဂျီ၊ ဥပမာ- ပုရွက်ဆိတ်၊ ပျား၊ လက်ထောက်ပျား (wasps)
• ထိတွေ့မှုဆိုင်ရာ allergen များ၊ ဥပမာ- latex၊ တိရစ္ဆာန်အမွှေးအမျှင် (animal dander)
• ရောဂါပိုးကူးစက်မှုများ - viral၊ bacterial၊ fungal သို့မဟုတ် parasitic - သည် အင်ပျဉ်ကို ဖြစ်ပွားစေနိုင်သည်
• endocrine disorders၊ ဥပမာ- thyroid disease
• ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ အကြောင်းရင်းများ - အပူ၊ အအေး၊ ဖိအား၊ နေရောင်ခြည် သို့မဟုတ် လေ့ကျင့်ခန်းအပေါ် ပုံမှန်မဟုတ်သော တုံ့ပြန်မှုများ • အချို့သော cancers၊ ဥပမာ- lymphoma
• autoimmune mechanisms
• idiopathic (အကြောင်းရင်းမသိ) - လူနာများစွာသည် ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းရင်းကို မသိရှိနိုင်ကြပါ

အင်ပျဉ်ကို ဘယ်လို ကုသကြသလဲ?

• ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းရင်းများကို ဖြစ်နိုင်သမျှ ဖော်ထုတ်ပြီး ရှောင်ကြဉ်ပါ
• antihistamines ကို အသုံးပြုပါ; short-acting နှင့် long-acting ရွေးချယ်စရာများ ရှိသည်။ လူနာအချို့သည် ဆေးတစ်မျိုးတည်းဖြင့် တုံ့ပြန်ကောင်းမွန်သော်လည်း အခြားသူများမှာ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားမှုအောက်တွင် combination therapy လိုအပ်နိုင်သည်။
• လက္ခဏာများ ပြင်းထန်ပြီး antihistamines များဖြင့် မသက်သာပါက အရေပြားအတွင်း inflammatory mediators များ၏ ထုတ်လွှတ်မှုကို တားဆီးသည့် အခြားဆေးဝါးများကို ဆရာဝန်များ စဉ်းစားနိုင်သည်။

acute urticaria ရှိပြီး ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းရင်းကို ဖော်ထုတ်ကာ ဖယ်ရှားနိုင်သော လူနာများသည် ပုံမှန်အားဖြင့် antihistamines ဖြင့် ၁-၂ ပတ်အတွင်း သက်သာလာကြသည်။ အကြောင်းရင်းမတွေ့ရှိလျှင် သို့မဟုတ် ဖြစ်စေသည့် အကြောင်းရင်းကို မဖယ်ရှားနိုင်လျှင် ရောဂါသည် chronic ဖြစ်လာနိုင်သည်။

အင်ပျဉ်ရှိပါက ကိုယ့်ကိုယ်ကို ဘယ်လို စောင့်ရှောက်သင့်သလဲ?

• သိရှိထားသော triggers များကို ရှောင်ကြဉ်ပါ
• antihistamine တစ်မျိုးကို ဆောင်ထားပြီး လက္ခဏာများ စတင်သည်နှင့် ချက်ချင်း အသုံးပြုပါ
• အရေပြားရောဂါပိုးဝင်နိုင်ခြေကို လျှော့ချရန် ကုတ်ခြစ်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ
• ဆေးဝါးများကို ညွှန်ကြားထားသည့်အတိုင်း တိတိကျကျ သောက်သုံးပါ; ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများကို စောင့်ကြည့်ပြီး ဖြစ်ပေါ်ပါက သင့်ဆရာဝန်ကို အသိပေးပါ
• ရင်ဘတ်တင်းကြပ်မှု၊ အသက်ရှူခက်ခဲမှု၊ ဝမ်းဗိုက်နာကျင်မှု၊ မျက်နှာ သို့မဟုတ် မျက်ခွံဖောရောင်မှုတို့နှင့်အတူ ပြင်းထန်သော အင်ပျဉ် ဖြစ်ပွားပါက အရေးပေါ် ဆေးကုသမှု ချက်ချင်းခံယူပါ

 

 

ကိုးကား :