HPV- လူသိထားရမည့် အန္တရာယ်ရှိသော ဗိုင်းရပ်စ်

HPV (Human Papillomavirus) ကူးစက်မှုအကြောင်း သိထားပါ။

HPV: Human Papillomavirus၊ ရောဂါဖြစ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်

- လိင်အင်္ဂါဧရိယာ; Cervical cancer နှင့် Vaginal cancer

- စအိုဧရိယာ; Anal cancer နှင့် Anal warts. (ရောဂါဖြစ်စေနိုင်သော HPV strain မျိုးကွဲ ခန့်မှန်းခြေ 40 မျိုးလောက် ရှိပြီး၊ အများအားဖြင့် ကူးစက်မှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသည့် မျိုးကွဲများမှာ အနည်းငယ်သာ ရှိပါသည်။)

- HPV ကြောင့်ဖြစ်ပြီး မျိုးရိုးဗီဇအရ အမွေဆက်ခံခြင်း မဟုတ်သော Cervical cancer သည် ထိုင်းအမျိုးသမီး 14 ဦးခန့်၏ အသက်ကို နေ့စဉ် ဆုံးရှုံးစေသည်ဟု အလွန်ဝမ်းနည်းဖွယ် ဖြစ်ပါသည်။ Cervical cancer သည် ကာကွယ်နိုင်သော ရောဂါဖြစ်သော်လည်း မကြာခဏ အဆင့်မြင့်သည့် အခြေအနေသို့ ရောက်သည်အထိ လက္ခဏာမပြတတ်ပါ။ သို့သော်လည်း အစောပိုင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းသည် အောင်မြင်သော ကုသမှုအတွက် အခွင့်အလမ်းကောင်းတစ်ခု ပေးစွမ်းနိုင်သဖြင့် အလွန်အရေးကြီးပြီး 98% အထိ အောင်မြင်နိုင်မှု ရှိပါသည်။

HPV: ဘယ်မှာ တွေ့ရသလဲ? မည်သို့ ကူးစက်သလဲ?

HPV ကူးစက်မှု၏ အများဆုံးဖြစ်ပေါ်သော နည်းလမ်းမှာ အရေပြားနှင့် အရေပြား ထိတွေ့ခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် လိင်ဆိုင်ရာ လှုပ်ရှားမှုများတွင် ပါဝင်ခြင်းသည် HPV ကူးစက်မှု ဖြစ်ပေါ်စေသော အရေးပါသည့် အချက်တစ်ခု ဖြစ်သည်။

- Cervix အပါအဝင် လိင်အင်္ဂါဧရိယာ

- Anus အပါအဝင် စအိုဧရိယာ

- အခြား လိင်အင်္ဂါများ

HPV: အမျိုးအစား ၂ မျိုးအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်:

- အန္တရာယ်နည်းသော strain များ: ဤ HPV မျိုးကွဲများသည် ကင်ဆာဖြစ်စေမှု အန္တရာယ်နည်းသော်လည်း genital warts ကဲ့သို့သော အခြေအနေများကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ ဥပမာ strain 6 နှင့် 11 တို့ ဖြစ်သည်။

- အန္တရာယ်မြင့်သော strain များ: ဤ strain များသည် ကင်ဆာဖြစ်စေမှု အလားအလာ ပိုမြင့်ပြီး အထူးသဖြင့် strain 16 နှင့် 18 တို့သည် မျိုးပွားစနစ်ကင်ဆာများနှင့် ဆက်စပ်နေပါသည်။

Cervical cancer ၏ အဓိက အကြောင်းရင်း မှာ HPV ဖြစ်သည်။ ကင်ဆာဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေကို အလွန်တိုးမြှင့်စေသော အန္တရာယ်မြင့် HPV strain ခန့်မှန်းခြေ 14 မျိုး ရှိပါသည်။ Strain 16 နှင့် 18 သည် cervical cancer ၏ အဓိက အကြောင်းရင်းများဖြစ်ပြီး အမှုများ၏ 70% အထိ တာဝန်ရှိသည်။ ဤ strain များဖြင့် ကူးစက်ခံရသူများသည် HPV မကူးစက်သူများနှင့် နှိုင်းယှဉ်ပါက cervical cancer ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေ 35 ဆအထိ ပိုမိုမြင့်မားပါသည်။

သို့သော် HPV ကူးစက်မှုသည် အလွယ်တကူ ရနိုင်ကြောင်း နားလည်ရန် အရေးကြီးသည်။ ပျမ်းမျှအားဖြင့် အမျိုးသမီး 80% ခန့်သည် မသိဘဲ HPV ကူးစက်မှု ရှိခဲ့ဖူးသည် သို့မဟုတ် လက်ရှိတွင် ရှိနေပါသည်။ အများစုတွင် ကိုယ်ခံအားကောင်းမွန်ပါက HPV ကူးစက်မှုသည် သဘာဝအတိုင်း ပျောက်ကင်းသွားနိုင်သည်။ သို့သော် ကိုယ်ခံအားနည်းသူများတွင် ကူးစက်မှု တိုးတက်ဆိုးရွားလာနိုင်ပြီး ကင်ဆာဆဲလ်များ ဖြစ်ပေါ်လာစေနိုင်ပါသည်။

Cervical Cancer ကို ဘယ်လို ကာကွယ်မလဲ?

Cervical cancer ကို ကာကွယ်ရန် အဓိက နည်းလမ်း ၂ ခု ရှိသည်:

- HPV ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း

- Pap test ကဲ့သို့ Cervical cancer အတွက် နှစ်စဉ် စစ်ဆေးမှုများသည် အစောပိုင်းအဆင့်တွင် Cervix ၏ မမှန်ကန်မှုများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိရန် ကူညီပေးပြီး ထိုအချိန်တွင် ကုသရန် အလွန်လွယ်ကူသည်။ အစောပိုင်း ရှာဖွေတွေ့ရှိခြင်းသည် အချိန်မီ ကုသနိုင်စေပြီး cervical cancer ကို ကာကွယ်နိုင်စေသည်။

HPV ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစား ဘယ်နှမျိုးရှိသလဲ?

လက်ရှိတွင် HPV ကာကွယ်ဆေး အမျိုးအစား ၃ မျိုး ရရှိနိုင်ပါသည်:

- 2-valent HPV vaccine: အဓိကအားဖြင့် အန္တရာယ်မြင့် HPV strain များ (16 နှင့် 18) ကြောင့် ဖြစ်သော cervical cancer ကို ကာကွယ်ရန် အာရုံစိုက်ထားသည်။

- 4-valent HPV vaccine: cervical cancer (HPV strain 16 နှင့် 18) အပြင် genital warts (HPV strain 6 နှင့် 11) ကိုပါ ကာကွယ်ရန် ဒီဇိုင်းထုတ်ထားသည်။

- 9-valent HPV vaccine: cervical cancer (HPV strain 16, 18, 31, 33, 45, 52, နှင့် 58) နှင့် genital warts (HPV strain 6 နှင့် 11) တို့ကို ကာကွယ်ပေးသည်။

 

 

Reference:

Khonkaen TLC Lab Center HPV: ကျွန်ုပ်တို့ သိထားရမည့် အန္တရာယ်ရှိသော ဗိုင်းရပ်စ်

ArokaGO Providers Khonkaen TLC Lab Center