ဒိုးယား (အိုး)

အင်ဖလူးအကြံပေး လိုအပ်သောအချက်များ

အင်ဖလူးဇာသီး (Influenza) သည် Influenza virus ကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး၊ ကိုယ်အပူချိန်မြင့်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ နှာတက်ခြင်း၊ နှာစောင်းခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာ အေးသွေးကျခြင်းနှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း စသည့် လက္ခဏာများ ဖြစ်ပွားစေပါသည်။

 

အင်ဖလူးဇာသီး ပြန့်ပွားမှု မည်သို့ ဖြစ်ပါသနည်း။

အင်ဖလူးဇာသီးသည် အရောစိန်ထွက်မှုများဖြင့် (respiratory droplets) မူမဆိုးသောသူ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ တုပ်ချက်ခြင်း သို့မဟုတ် အသက်ရှုခြင်းကြောင့် လွယ်ကူစွာ ပြန့်ပွားနိုင်သည်။

 

အင်ဖလူးဇာသီး သတိပေး လက္ခဏာများ

အင်ဖလူးဇာသီး၏ လက္ခဏာများမှာ နှင်းညှင်းနာ လက္ခဏာများနှင့် ဆင်တူသော်လည်း ပိုမိုပြင်းထန်ပြီး ဆိုးဝါးမှု ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ပုံမှန် တွေ့ရသည့် လက္ခဏာများမှာ -

  - နှာတက်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ နှာခေါင်းနာခြင်း

  - ကိုယ်အပူချိန်မြင့်ခြင်း

  - ခေါင်းကိုက်ခြင်းနှင့် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း

  - ကြွက်သားစားနာခြင်း

  - အချို့ကိစ္စများတွင်- ဗိုက်စားဘီပိခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း၊ အန်ခြင်း သို့မဟုတ် မစားချင်သည့်အခြေအနေရှိနိုင်သည်။

 

“ပိတ်ပါ၊ သန့်ရှင်းပါ၊ ရှောင်ပါ၊ ရပ်တန့်ပါ” ဆိုသည်နှင့်အင်ဖလူးဇာသီး မှ ဘေးကင်းအောင်နေရန်

  - ပိတ်ပါ: မတ်စ်တပ်၍ ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် တုပ်ချက်ခြင်းအချိန်တွင် ပါးစပ်နှင့် နှာခေါင်းကို ပိတ်ပါ။

  - သန့်ရှင်းပါ: လက်ဆေးဆပ်ပြာဖြင့် မကြာခဏလက်သန့်ရှင်းပါ။ သို့မဟုတ် ဓာတ်မြေနီ (alcohol-based hand sanitizer) အသုံးပြုပါ။

  - ရှောင်ပါ: ရောဂါပိုးရှိသူနှင့် နီးကပ်ပေါင်းသင်းမှုမှ ရှောင်ပါ။

  - ရပ်တန့်ပါ: သင့်အနေဖြင့် နာလန်ထူလျှင် ပိုမိုပြင်းထန်သော လက္ခဏာရှိသည်မဖြစ်စေ၊ အထင်ကရသောလက္ခဏာတွေနှင့်မစပ်လျှင်တောင် ကျောင်း သို့မဟုတ် အလုပ်သို့ မသွားဘဲ အပြည့်အဝ ပြန်လည်နာမကျန်းဘူးသည့်အချိန်ထိ အိမ်ထဲတွင် နားပါ။

 

အင်ဖလူးဇာသီးကို ကာကွယ်နိုင်သော ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း

အင်ဖလူးဇာသီးသည် မိုးကြိုးနှင့် ဆောင်းရာသီအတွင်း တွေ့ရနေကျဖြစ်သည်။ ကမ္ဘာ့ကျန်းမာရေးအဖွဲ့ (World Health Organization - WHO) မှကလေးသူငယ်အပါအဝင် လူကြီးများနှင့် အထူးစိုးရိမ်ရသည့်အုပ်စုများအတွက် နှစ်စဉ်အင်ဖလူးဇာသီးကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းကို အကြံပြုထားပါသည်။ အထူးစိုးရိမ်ရသူများမှာ-

  - အသက်ကြီးသူများ

  - ကိုယ်ဝန်ဆောင်မိခင်များ

  - နှလုံးရောဂါ၊ ဆီးချိုရောဂါ၊ ကိုယ်အလေးချိန်အနည်းဆုံးလူနာများ၊ နှလုံးရောဂါ၊ အသည်းရောင်ရောဂါ၊ ဆီးကျောက်ကျရောဂါ၊ တတိယမျိုးစစ်လအStrokeလူနာများ

  - ဓာတုကူထောက်စုဆေး (chemotherapy) ခံယူနေသည့် ဆီးချိုလူနာများ

  - ကိုယ်ခံအားကျဆင်းနေသောသူများ

 

ရာသီမှီ အင်ဖလူးဇာသီးကာကွယ်ဆေး (ဥပမာ-၄မျိုးစပ် အသက်မပါပဲ ပျစ်ပျစ်ထိုးသောကာကွယ်ဆေး)

ဤကာကွယ်ဆေးသည် Influenza A နှင့် B virus အပါအဝင် မရှိမဖြစ်ဖြစ်သောနူးညံ့သောမျိုးစိတ်များကို ကာကွယ်ပေးနိုင်သည်။ ဥပမာမျိုးစိတ်များမှာ-

  - A/Brisbane/02/2018 IVR-190 (H1N1)

  - A/South Australia/34/2019 IVR-197 (H3N2)

  - B/Phuket/3073/2013 (Yamagata lineage)

  - B/Washington/02/2019 (Victoria lineage)

 

မထိုးသင့်သူများ သို့မဟုတ် ခဏထိုးမိမိသေးသည့်အခြေအနေများ

  - ၇ လအောက် ချင်းကလေးများ

  - ကြက်ဥ သို့မဟုတ် ကြက်သားပရိုတိန်းများအပေါ် အလွန်ပြင်းထန်သောအစားအစာမတည့်မှုရှိသူများ

  - အင်ဖလူးဇာသီးကာကွယ်ဆေးထိုးပြီး အလွန်ပြင်းထန်စွာ allergic reaction ဖြစ်ဖူးသူများ

  - လက်ရှိ နာတာရှည်ခြောက်လှန့်နေသောရောဂါ ဖြစ်သူများ သို့မဟုတ် ကိုယ်အပူချိန်မြင့်နေလျှင် (ကာကွယ်ဆေးထိုးမှုကို နောက်ထပ်ရက်သို့ ရွှေ့ဆိုင်းသောသင့်တော်ပါသည်။)

 

 

ရင်းမြစ် : ရာဇာဝေ့ဆေးရုံချင်းမိုင်

**ဘာသာပြန်၍ စုစည်းတင်ပြသူ- ArokaGO Content Team