မန်းစတြယ်မကြားခြင်းများမှာ အမျိုးသမီးများသည် လျော့နည်းစွာ မယူသင့်ပါ

လစဉ်သွေးဆောင်ဝေဒနာ : မိန်းကလေးများအနေဖြင့် ထပ်မခံပစ်ထားသင့်သည့်အရာ မဟုတ်ပါ။ လစဉ်သွေးဆောင်ဝေဒနာသည် မိန်းကလေးများအများစုအတွက် လစဉ်သွေးဆောင်စတင်လာသည့်အချိန်တိုင်း ကြုံတွေ့ရတဲ့ ပြဿနာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ မကြာခဏ၊ သွေးဆောင်ဝေဒနာကို သဘာဝမှာပါဝင်တဲ့ အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုလို့ ထင်လေ့ရှိပြီး၊ တစ်ချို့အခါတွေမှာ ပြင်းထန်သော နာကျင်မှု၊ တစ်ချို့အခါတွေမှာတော့ အနည်းငယ်သာ မသက်တောင့်သက်သာ ဖြစ်ပြီးနားလည်ကြသည်။ သို့သော် သာမန်မဟုတ်သော သွေးဆောင်ဝေဒနာများကို မလျှော့သီးသင့်ပါ၊ ဥပမာ အခြေခံကျန်းမာရေးပြဿနာတစ်ခု၏ အချက်အလက်တစ်ခုဖြစ်နိုင်ပါသည်။ ဤဆောင်းပါးသည် သွေးဆောင်ဝေဒနာကို ပိုမိုနားလည်စေရန်အတွက် ကူညီပေးပြီး၊ မိန်းကလေးများအနေဖြင့် မိမိတို့တွင် ပေါ်ပေါက်လာသော အလားအလာများနှင့် သာမန်မဟုတ်သည့် အနေအထားများကို ပိုမိုသေချာစွာ သတိထားစေမည်ဖြစ်သည်။ ဘာအချက်အလက်အပေါ်သတိထားရမလဲ ကို နက်နက်ရှိုင်းရှိုင်း ကြည့်ကြည့်ပါစို့။

 

လစဉ်သွေးဆောင်ဝေဒနာဆိုတာ ဘာလဲ?

     လစဉ်သွေးဆောင်ဝေဒနာ (Dysmenorrhea) ဆိုသည်မှာ ပုံမှန်အားဖြင့် လစဉ်သွေးဆောင်စတင်မည့်နေ့မတိုင်း ၁-၂ရက်လောက်နှင့် သွေးဆောင်စတင်ပြီးနောက် အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း အောက်ပိုင်းဦးတည်ရာဦးရေပြတ်သွားခြင်း၊ နာကျင်မှု တစ်မျိုးတစ်စား ဖြစ်လာခြင်းတို့ဖြစ်သည်။ နာကျင်မှုသည် အနည်းငယ်မှ စ၍ ပြင်းထန်မှုအထိ ဖြစ်နိုင်ပြီး၊ မိန်းကလေးတစ်ချို့တွင် သွေးဆောင်ဝေဒနာအပြင် ပျို့လိုမှု၊ အန်ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းချုပ်ခြင်း၊ ခါးအောင့်နာခြင်း၊ ခေါင်းမူးခြင်း၊ ခေါင်းကိုက်ခြင်း စသည်တို့လည်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

 

လစဉ်သွေးဆောင်ဝေဒနာ ဖြစ်ပေါ်ရခြင်းအကြောင်းရင်းများ

လစဉ်သွေးဆောင်သည် မိန်းမ၏ ကိုယ်တွင်းသဘာဝဖြစ်စဉ်တစ်ခု ဖြစ်ပြီး မကြာခဏပုံမှန်အားဖြင့် ၂၈ရက်လောက်တစ်ကြိမ်ဖြစ်ပေါ်သည့်ဖြစ်စဉ်ဖြစ်သည်။ ကြီးသွားသောဥသည် သားဖြစ်ရန်အတွက် ယောက်ျားအမျိုးသားအနွယ်အမားအမင်တစ်စုံမှ မပေါင်းစပ်မိသည့်အခါ သားအိမ်အတွင်းသားသားအောက်ခြံပါးသည် ကျော်ယှက်ပျက်ကျသွားခြင်းကြောင့် လစဉ်သွေးဆောင်ဖြစ်ပေါ်သည်။ သွေးဆောင်နေစဉ်တွင် ဖြစ်ပေါ်လာသည့် နာကျင်မှုမှာ Prostaglandins ဟုခေါ်သော ဓာတုကြောင့်ဖြစ်ပြီး၊ ၎င်းသည် သားအိမ်ပါးတွင် ပိုမိုတည့်စေဖို့ Hormone ဆန်ဖန်လုပ်ဆောင်သောဓာတုများဖြစ်သည်။ ကိုယ်တွင်း Prostaglandins ထုတ်လုပ်မှု ပိုများလေ၊ သားအိမ်ပုဒ် contraction ပိုပြင်းထန်လေ၊ နာကျင်မှုလည်း ပိုတိုးလာမည် ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် Prostaglandins အလွန်ပြင်းထန်မှုကြောင့်လည်း လစဉ်သွေးဆောင်တုန်းက ပျို့ခြင်း၊ ဝမ်းလျှောခြင်း စသည်ဖြစ်နိုင်သည်။

 

လစဉ်သွေးဆောင်ဝေဒနာအမျိုးအစားများ

လစဉ်သွေးဆောင်ဝေဒနာကို အောက်ပါအမျိုးအစား ၂မျိုးခွဲနိုင်သည်-

၁. ပထမတန်းဘျောက် Dysmenorrhea (Primary Dysmenorrhea) - ဤသည်မှာ အများဆုံးတွေ့ရသော သွေးဆောင်ဝေဒနာအမျိုးအစားဖြစ်ပြီး၊ သားအိမ်ပါးရှိ Prostaglandins များ အလွန်အကျွံထွက်ရှိခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။ သာမန်အားဖြင့် အခြားကျန်းမာရေးပြဿနာမျိုးစုံနှင့် သက်ဆိုင်မှုမရှိဘဲ၊ သစ်လွင်သွေးဆောင်ဝေဒနာအနေဖြင့်ပင် ဖြစ်လေ့များသည်။

၂. ဒုတိယတန်းဘျောက် Dysmenorrhea (Secondary Dysmenorrhea) - ဤဝေဒနာသည် သားအိမ်သို့မဟုတ် မျိုးပွားအင်္ဂါများနှင့် သက်ဆိုင်သည့် အခြေခံကျန်းမာရေးပြဿနာကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ဤအမျိုးအစားနာကျင်မှုသည် ပထမတန်းဘျောက်ရောဂါထက် ပိုမိုပြင်းထန်နိုင်ပြီး အောက်ပါရောဂါများနှင့် အတူဖြစ်နိုင်သည်-

  - Endometriosis : သားအိမ်ပါးဖွဲ့စည်းပစ္စည်းသည် သားအိမ်အပြင်အဆင်းတွင် ကြီးထွားလာခြင်း

  - Adenomyosis : သားအိမ်အား ကြီးထွားလာသော သားအိမ်ပါးသည် သားအိမ်ကြွပ်လေးများအတွင်း ထွားလာခြင်း

  - Uterine fibroids : သားအိမ်ကြွပ်လေးတွင် Cancer မဟုတ်သောအူတွင်းကြီးလှုပ်ရှားမှုများ ဖြစ်တတ်ခြင်း

  - Pelvic Inflammatory Disease : မျိုးပွားအင်္ဂါများကို ကူးစက်ရောဂါကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ရောဂါဟုလည်း ခေါ်သည်။

  - Cervical stenosis : သားအိမ်ပေါက်သေးသုန်ခြင်း၊ သွေးဆောင်ယွင်းနေစေခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။

သို့သော် ဒုတိယတန်းဘျောက် Dysmenorrhea သည် ထပ်မခံထားသင့်ပါဝင်သည့်အရာမဖြစ်သည့်အပြင် ကိုယ်တွင်းကျန်းမာရေးအပေါ် ဆိုးရွားသော သက်ရောက်မှုများရှိနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် သွေးဆောင်နာကျင်မှု သာမန်မဟုတ်ကြောင်း ဘယ်လိုသိနိုင်သလဲ၊ ဆရာဝန်ထံ ချက်ချင်းသွားသင့်ပါသလား။ အဖြေသည် အောက်မှာတင်ပြထားပါသည်။

 

ဆရာဝန်ထံသွားရမည့်အချိန်

အထက်ပါအတိုင်း၊ သွေးဆောင်ဝေဒနာသည် မိန်းမတစ်ဦးဦး၏ သွေးဆောင်အစဉ်ထဲသို့ သဘာဝတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် သူမတို့၏ နာလန်ထူခြင်းဆိုတာ စစ်မှန်သော သွေးဆောင်သက်တောင့်သက်သာသာလား၊ ဒါမှမဟုတ် ပို၍ပြင်းထန်သော ကုသမှုလိုအပ်သောပြဿနာတစ်ခုလား ဆိုတာကို ပုံသေနေ့တိုင်း သတိထားစစ်ဆေးဖို့အရေးကြီးပါသည်။ အောက်ပါ အောင်အပ်အချက်များအနက် တစ်ခုခု ဖြစ်ပေါ်ခဲ့ပါက ဆရာဝန်ထံ သွားဆွေးနွေးသင့်သည်-

  - တစ်ခါတစ်ရံထက် ပိုမိုပြင်းထန်လာသော နာကျင်မှုရှိခြင်း

  - ဆေးလိပ်သောက်သော်လည်း အခြေအနေတိုးမတက်ပဲ မီးပန်းနာတာ တိုးလာခြင်း

  - အသက် ၂၅ နှစ်ကျော်ပြီးနောက် သွေးဆောင်ဝေဒနာအလွန်ပြင်းထန်လာခြင်း

  - ဗိုက်နာခြင်းနှင့်အတူ တက်ဖျားလာခြင်း

  - သွေးဆောင်အလွန်များခြင်း

  - အနံ့၊ ယားယံမှု၊ သွေးဆောင်အရောင်မမှန်ခြင်းတို့ပါဝင်သည့် သားအိမ်အဝင်ပိုင်းမှ စွဲပြန်ထွက်လာသော အရာရှိခြင်း

  - သွေးဆောင်မရှိပဲ ဗိုက်အောက်ပိုင်းနာခြင်း

ဤအထက်ပါလက္ခဏာများသည် မိန်းကလေးများ မလျော့သီးသင့်သော အရာများဖြစ်သည်။ သွေးဆောင်မတိုင်မီ သို့မဟုတ် သွေးဆောင်နေစဉ်မှာ ဤအချက်လက္ခဏာများတစ်ခုခုဖြစ်လျှင် ချက်ချင်းကျွမ်းကျင်ဆရာဝန်နှင့် ဆွေးနွေးညှိနှိုင်းပါ။

 

လစဉ်သွေးဆောင်ဝေဒနာ နာကျင်မှုကို ကာကွယ်နှိမ်နင်းနည်းများ

လစဉ်သွေးဆောင်ဝေဒနာကို လုံးဝရှောင်တိမ်းနိုင်မယ့်အရာမဟုတ်သော်လည်း၊ နာကျင်မှုကို အောက်ပါနည်းလမ်းများဖြင့် လျော့နည်းစေနိုင်သည်-

  - ဦးရေပြတ်နေသော ဗိုက်အောက်ပိုင်းနှင့် ခါးအောက်ပိုင်းသို့ ပူသောရေထည့်ပူအိတ်ဖြင့် ဆေးပေးပါ

  - ပူပူနွေးနွေး ရေ浴ချက်ကို ခံပါ

  - လုံလောက်သည့် အနားယူမှုနှင့် ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ

  - ကျန်းမာသည့် အစားအစာစားပါ၊ အဆီ၊ ဆားများစွာ ပါသောအစာ၊ ကဖီနှင့် အယ်လုဟော၊ မုန့်လက်ဖက်ရည်စားခြင်း စသည်တို့ကို ရှောင်ပါ

  - ဗဟုသုတ၊ မျှဝေမှု၊ ဗဟုတရားအောင်မြင်ဖို့ ဗဟုသုတအင်္ဂါများ (မေးတိတ်ရှင်၊ ယောဂ) တတ်ကြွပါ

  - Non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) ကို နာကျင်မှုအလွန်ပြင်းထန်သောအခါမှာသာ နှိပ်နင်းသုံးသင့်ပါသည်၊ သို့မဟုတ် ဆေးများ၏ ဘေးထွက်သက်ရောက်မှုများလည်း ရှိနိုင်ပါသည်။

သွေးဆောင်သွားခြင်းပြဿနာ၊ သို့မဟုတ် သွေးဆောင်ဝေဒနာပေါ်လစီအတွက် တိုင်ပင်လိုသူများအနေဖြင့် ကျွမ်းကျင်ဆရာဝန်များနှင့် ဆွေးနွေးကြည့်နိုင်ပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့တွင် စိစစ်မှန်ကန်သော အကြံဥာဏ်များပေးနိုင်သည့် ကျွမ်းကျင်သူများ ရှိပါသည်။

 

ဆင်ခြင်လိုသည့်အချိန်:

  - ပုံမှန်ထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော သွေးဆောင်အနာမျိုး ဖြစ်လာခြင်း

  - ဆေးသုံးသော်လည်း အလက္ခဏာမတိုးတက်သော်ငြား၊ ပိုမိုထိခိုက်လာခြင်း

  - အသက် ၂၅ ကျော်ပြီးနောက် ပထမဆုံးအကြိမ်အနာအတာကြီး ကြုံလာခြင်း

  - ဗိုက်နာခြင်းနှင့်အတူ ဖျားပျားရှိခြင်း

  - သွေးဆောင်အလွန်များခြင်း

  - ယားယံမှု၊ နံ့ပါတဲ့ အနံ့အရောင်မမှန်သော သားအိမ်အဝင် ဖြစ်ပေါ်ခြင်း

  - သွေးဆောင်မရှိပဲ ဗိုက်နာခြင်း ဖြစ်လာခြင်း

 

 

ရင်းမြစ် : EEU United Clinic

**ဘာသာပြန်ဆင့်ဖော်ရေးသားပေးသည့် ArokaGO Content Team