ညဆိုင်းများသည် သာမန်မဟုတ်ပါ- အလုပ်လှည့်ချိန် (Shift Work) သည် ခန္ဓာကိုယ်ကို မည်သို့ အကျိုးသက်ရောက်ပါသလဲ?

ယနေ့ခေတ် စီးပွားရေးအခြေအနေတွင် ဝန်ဆောင်မှုများစွာသည် တစ်နေ့ ၂၄ နာရီ လည်ပတ်ရန် လိုအပ်လာသည်။ ထို့ကြောင့် shift work၊ night shifts သို့မဟုတ် rotating rosters များသည် ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများ၊ စက်ရုံဝန်ထမ်းများ၊ သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးဝန်ထမ်းများ၊ customer service representatives များနှင့် warehouse employees များ အပါအဝင် အလုပ်အကိုင်အများစုတွင် ပုံမှန်လုပ်ငန်းစဉ်များ ဖြစ်လာခဲ့သည်။

ဤကဲ့သို့သော အလုပ်အကိုင်များသည် စီးပွားရေးနှင့် လူမှုအတွက် မရှိမဖြစ် အရေးကြီးသော်လည်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာ၏ သဘာဝ အိပ်စက်မှု စက်ဝိုင်းကို ဆန့်ကျင်ပြီး အလုပ်လုပ်ခြင်းသည် စနစ်တကျ မစီမံပါက ရေရှည်ကျန်းမာရေးဆိုင်ရာ အကျိုးဆက်များကို ဖြစ်စေနိုင်ကြောင်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အထောက်အထားများစွာက အတည်ပြုထားသည်။

Circadian Rhythm ဆိုတာ ဘာလဲ၊ Night Shifts နဲ့ ဘယ်လို ဆက်စပ်နေသလဲ?

လူ့ခန္ဓာကိုယ်တွင် circadian rhythm ဟုခေါ်သော အတွင်းပိုင်း စနစ်တစ်ခု ရှိပြီး၊ ၎င်းက အိပ်-နိုး စက်ဝိုင်း၊ ဟော်မုန်း လျှို့ဝှက်ထုတ်လုပ်မှု၊ ဇီဝဖြစ်စဉ်များ (metabolic processes) နှင့် ကိုယ်ခံအား တုံ့ပြန်မှုများကို နေ့နှင့်ညနှင့် ကိုက်ညီအောင် ထိန်းညှိပေးသည်။

အနားယူရန် သတ်မှတ်ထားသော အချိန်များတွင် အလုပ်လုပ်ရသည့်အခါ—ဥပမာ ညဘက် အလုပ်လုပ်ပြီး နေ့ဘက် အိပ်စက်ရသည့်အခါ—circadian rhythm သည် ပျက်ယွင်းသွားသည်။ ထို့ကြောင့် ကိုယ်ခန္ဓာသည် "confused" ဖြစ်သကဲ့သို့ ဖြစ်ပြီး အပြည့်အဝ ထိရောက်စွာ လုပ်ဆောင်နိုင်ခြင်း မရှိတော့ဘဲ အောက်ပါ ပြဿနာများကို ဖြစ်စေသည်−

1. အိပ်စက်မှု အရည်အသွေးနှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လုပ်ဆောင်ချက်များအပေါ် သက်ရောက်မှု

night shift workers များတွင် အများဆုံးတွေ့ရသော ပြဿနာမှာ အိပ်ပျော်ရန် ခက်ခဲခြင်း၊ အိပ်ရေးမငြိမ်ခြင်း၊ မကြာခဏ နိုးလာခြင်းနှင့် အိပ်ချိန် တိုတောင်းလာခြင်း အပါအဝင် အိပ်စက်မှု အရည်အသွေး မကောင်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် နာတာရှည် ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း၊ အိပ်ငိုက်ခြင်း၊ အာရုံစူးစိုက်နိုင်မှု လျော့နည်းခြင်း၊ မှတ်ဉာဏ် ချို့ယွင်းခြင်းနှင့် တုံ့ပြန်မှု နှေးကွေးခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာပြီး အလုပ်ခွင် မတော်တဆမှု အန္တရာယ်ကို မြင့်တက်စေသည်။ များစွာသောသူတို့က အားလပ်ရက်များတွင် အိပ်ချိန် အစားပြန် ဖြည့်ခြင်းဖြင့် လုံလောက်သည်ဟု ထင်မှတ်ကြသော်လည်း အမှန်တကယ်တွင် နေ့ဘက်အိပ်စက်မှုသည် ညဘက်အိပ်စက်မှု၏ ပြန်လည်အားဖြည့်ပေးနိုင်သော အရည်အသွေးကို အပြည့်အဝ မတူညီနိုင်ပါ။

2. နှလုံးသွေးကြောနှင့် ဇီဝဖြစ်စဉ် စနစ်များအပေါ် အန္တရာယ်များ

night shift work သည် metabolic syndrome အန္တရာယ်များနှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်စပ်နေပြီး အောက်ပါအချက်များ ပါဝင်သည်−

- Diabetes နှင့် Insulin Resistance: မမှန်မကန် အလုပ်ချိန်များနှင့် ညဘက် အတုအလင်းနှင့် ထိတွေ့မှုတို့သည် melatonin လျှို့ဝှက်ထုတ်လုပ်မှုကို လျော့နည်းစေပြီး သွေးတွင်းသကြား ညှိနှိုင်းမှုကို ထိခိုက်စေကာ Type 2 diabetes ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြှင့်တင်ပေးသည်။

- Cardiovascular Diseases: လေ့လာမှုများအရ night shift workers များတွင် အိပ်နေစဉ် သွေးပေါင်ချိန် မြင့်တက်ခြင်းနှင့် lipid profile မူမမှန်ခြင်းတို့ မကြာခဏ တွေ့ရပြီး ischemic heart disease, atrial fibrillation နှင့် stroke ဖြစ်နိုင်ခြေများ ပိုမြင့်လာသည်။

- အစားအသောက် အလေ့အထနှင့် ကိုယ်အလေးချိန် တက်ခြင်း: ညဘက် အလုပ်လုပ်ခြင်းက အစားစားချိန် စက်ဝိုင်းကို ပြောင်းလဲစေသည်။ shift workers များသည် သကြားလုံး၊ ချောကလက်၊ အာလူးကြော် သို့မဟုတ် သကြားဓာတ်များသော အချိုရည်များကဲ့သို့ ကျန်းမာရေးမကောင်းသော အဆာပြေများကို ပိုမိုစားသုံးလေ့ရှိပြီး ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှုကို ဖြေရှင်းရန် overeat (hyperphagia) လုပ်တတ်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် ဝမ်းဗိုက်အဆီများခြင်းနှင့် Body Mass Index (BMI) မြင့်တက်ခြင်းတို့ ဖြစ်လာနိုင်သည်။

3. Night Shift Work နှင့် ဆက်နွယ်သော ကင်ဆာအန္တရာယ်များ

International Agency for Research on Cancer (IARC) သည် circadian rhythm ပျက်ယွင်းမှုက ဆဲလ်ကွဲပြားမှုကို ထိန်းညှိမှုကို ထိခိုက်စေသောကြောင့် night shift work ကို လူသားများအတွက် "probably carcinogenic" ဟု သတ်မှတ်ထားသည်။

လေ့လာရေး အထောက်အထားများအရ ရေရှည် night shift work သည် အမျိုးသမီးများတွင် breast cancer ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်ခြင်းနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေပြီး၊ prostate cancer နှင့် chronic lymphocytic leukemia (CLL) တို့နှင့်လည်း ဆက်နွယ်နိုင်ကြောင်း ပြသထားသည်။ ထို့ပြင် ညဘက် အလုပ်လုပ်ခြင်းသည် ဆဲလ်အရွယ်အစားတိုးခြင်းနှင့် သက်ဆိုင်သော DNA damage ကိုလည်း ဖြစ်စေသည်။

4. အမျိုးသမီး ကျန်းမာရေးနှင့် ကိုယ်ဝန်အပေါ် သက်ရောက်မှုများ

အမျိုးသမီး၏ ဟော်မုန်း ထိန်းညှိမှုသည် biological clock နှင့် နီးကပ်စွာ ဆက်နွယ်နေသဖြင့် night shift work သည် အမျိုးသမီး ဟော်မုန်းများ မတည်ငြိမ်ခြင်း၊ မမှန်မကန် ရာသီစက်ဝန်းနှင့် fertility လျော့နည်းခြင်းတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးများအတွက် သုတေသနများက night shift work သည် miscarriage၊ premature birth နှင့် low birth weight infants ဖြစ်နိုင်ခြေများကို မြှင့်တင်နိုင်ကြောင်း ပြသထားသည်။

5. စိတ်ကျန်းမာရေးနှင့် ကိုယ်ခံအား စနစ်အပေါ် သက်ရောက်မှုများ

night shift workers များသည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ကျန်းမာရေး စိန်ခေါ်မှုများသာမက depression, anxiety, chronic stress နှင့် mood disorders များကဲ့သို့ စိတ်ကျန်းမာရေး ပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်ခြေလည်း ပိုမြင့်မားသည်။ စုပုံလာသော အိပ်ရေးမဝခြင်းနှင့် လူမှုဆက်ဆံရေး လျော့နည်းခြင်းတို့ ပေါင်းစပ်သည့်အခါ အလွန်ဆိုးရွားသော အခြေအနေများတွင် suicidal ideation သို့ ဦးတည်နိုင်သည်။

ကိုယ်ခံအား စနစ်နှင့် ပတ်သက်၍ night shift work သည် acute respiratory infections များကို ခံနိုင်ရည် လျော့နည်းစေနိုင်ပြီး vaccine efficacy ကိုလည်း လျော့ကျစေနိုင်သည်။

Night Shifts အလုပ်လုပ်နေစဉ် ကျန်းမာရေးကို ဘယ်လို စောင့်ရှောက်မလဲ

သုတေသနများအရ အိပ်စက်မှု အရည်အသွေးနှင့် အထွေထွေ ကျန်းမာရေးအပေါ် အနုတ်လက္ခဏာ သက်ရောက်မှုများ အရေးကြီးစွာ ရှိကြောင်း ရှင်းလင်းစွာ အတည်ပြုထားသဖြင့် သက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့အစည်းများနှင့် တစ်ဦးချင်းတို့သည် အောက်ပါ အခြေခံ လမ်းညွှန်ချက်များကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားသင့်သည်−

1 ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးခြင်း: night shift workers များအတွက် shift-related conditions များကို စောင့်ကြည့်ရန် ပုံမှန် ဆေးစစ်မှုများ ပေးသင့်သည်။

2 အလုပ်အချိန်ဇယား အကောင်းဆုံး ချိန်ညှိခြင်း: လုပ်နိုင်သည့်နေရာများတွင် တစ်ဦးချင်း chronotypes နှင့် သဘာဝ အိပ်စက်အလေ့အထများနှင့် ပိုမိုကိုက်ညီစေရန် အချိန်ဇယားများကို ပြင်ဆင်သင့်သည်။

3 အာဟာရဆိုင်ရာ လမ်းညွှန်မှု: shift workers များအတွက် ကိုယ်တိုင်သင့်လျော်သော အစားအသောက် စီမံချက်များ ဖွဲ့စည်းရန် အာဟာရပညာရှင်များနှင့် တိုင်ပင်ခြင်းသည် metabolic နှင့် cardiovascular အန္တရာယ်များကို လျှော့ချရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်နိုင်သည်။

4 အလုပ်လှည့်ပြောင်း ရွေးချယ်ခွင့်များ: night work သည် ကျန်းမာရေးကို အလွန်ထိခိုက်စပြုလာပါက ဝန်ထမ်းများအား day shifts သို့ ပြောင်းလဲနိုင်သည့် အခွင့်အရေး ပေးသင့်သည်။

 

 

Reference :

Translate By Arokago Princ Hospital Suvarnabhumi Night Shifts Are No Small Matter: How Does Shift Work Affect the Body?

ArokaGo Providers Princ Hospital Suvarnabhumi