ပါကင်ဆန်ကြောင့် လမ်းလျှောက်ရာတွင် ခြေတုန်ခိုက်ခြင်း (Freezing of Gait) - အာရုံကြော ပြန်လည်ထူထောင်ရေးက ပိုမိုလုံခြုံစိတ်ချရသော လမ်းလျှောက်မှုကို မည်သို့ပံ့ပိုးပေးသနည်း

လမ်းလျှောက်ရာတွင် ရပ်တန့်သွားခြင်း (freezing of gait) သည် ပါကင်ဆန်ရောဂါနှင့် ဆက်စပ်နေသော လှုပ်ရှားသွားလာမှုဆိုင်ရာ လက္ခဏာများထဲမှ အနှောင့်အယှက်အဖြစ်ဆုံးတစ်ခု ဖြစ်သည်။ လူတစ်ဦးသည် ရှေ့သို့ ခြေလှမ်းတင်ရန် ရည်ရွယ်နိုင်သော်လည်း ရုတ်တရက် ခြေထောက်များ မြေပြင်ပေါ်တွင် ကပ်နေသကဲ့သို့ ခံစားရနိုင်သည်။ အဆိုပါ အဖြစ်အပျက်သည် စက္ကန့်အနည်းငယ်သာ ကြာနိုင်သော်လည်း နေ့စဉ်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်များကို အနှောင့်အယှက်ပေးနိုင်ပြီး လဲကျနိုင်ခြေကို မြင့်တက်စေကာ တစ်ယောက်တည်း လမ်းလျှောက်ရန် ကြောက်ရွံ့မှုကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ဆေးဝါးပြန်လည်သုံးသပ်မှုသည် အရေးကြီးသော်လည်း လူနာအများအပြားသည် လမ်းလျှောက်ပုံ၊ ဟန်ချက်ညီမှု၊ ကြွက်သားအား၊ လှည့်ခြင်း၊ ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ လှုံ့ဆော်ချက်များနှင့် အဖြစ်အပျက်တစ်ခုကို လုံခြုံစွာ ကျော်လွှားရန် လက်တွေ့ကျသော နည်းဗျူဟာများကို ကိုင်တွယ်ပေးသော neurorehabilitation မှလည်း အကျိုးခံစားရကြသည်။

ပါကင်ဆန်ရောဂါတွင် လမ်းလျှောက်ရာ၌ ရပ်တန့်သွားခြင်းဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း

လမ်းလျှောက်ရာ၌ ရပ်တန့်သွားခြင်းသည် လမ်းလျှောက်လိုစိတ်ရှိနေသော်လည်း ရှေ့သို့ ခြေလှမ်းတင်နိုင်စွမ်း ယာယီဆုံးရှုံးခြင်း သို့မဟုတ် သိသာစွာ လျော့နည်းခြင်း ဖြစ်သည်။ ခြေထောက်များသည် ထိရောက်သော ရှေ့သို့ တိုးတက်မှုမရှိဘဲ အလွန်လျင်မြန်သော၊ သေးငယ်သော လှုပ်ရှားမှုများ ပြုလုပ်နိုင်သည် သို့မဟုတ် လူနာသည် လုံးဝရပ်တန့်သွားနိုင်သည်။

၎င်းသည် ပုံမှန် ကြွက်သားအားနည်းခြင်းနှင့် မတူပါ။ အလိုအလျောက် လှုပ်ရှားမှုအစီအစဉ်တစ်ခုကို စတင်ရန် သို့မဟုတ် ဆက်လက်လုပ်ဆောင်ရန် ခက်ခဲခြင်းကို ရည်ညွှန်းသည်။ ပါကင်ဆန်ရောဂါ တိုးတက်လာသလို ပိုမိုဖြစ်ပွားနိုင်သော်လည်း ၎င်း၏ ပုံစံသည် လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး မတူညီနိုင်သည်။

ဘာကြောင့် လဲကျနိုင်ခြေ တိုးပြီး ယုံကြည်မှု လျော့နည်းလာသလဲ

လမ်းလျှောက်ရာ၌ ရပ်တန့်သွားသည့် အချိန်တွင် အပေါ်ပိုင်း ခန္ဓာကိုယ်သည် ဆက်လက်ရွေ့လျားနိုင်သော်လည်း ခြေထောက်များမှာ တစ်နေရာတည်းတွင် တင်းကျပ်နေတတ်သည်။ ဤမကိုက်ညီမှုကြောင့် ကိုယ်အလေးချိန်ဗဟိုသည် ထောက်ကူအခြေခံဧရိယာထက် ကျော်လွန်သွားနိုင်ပြီး ရှေ့သို့ သို့မဟုတ် ဘေးသို့ လဲကျနိုင်သည်။

အကြိမ်ကြိမ်ဖြစ်ပွားခြင်းက အပြုအမူကိုလည်း ပြောင်းလဲစေနိုင်သည်။ လူနာသည် ကျဉ်းမြောင်းသော နေရာများကို မသုံးတော့ခြင်း၊ လူများပြားသော နေရာများကို ရှောင်ခြင်း၊ ပရိဘောဂများကို ကိုင်တွယ်ကပ်ထားခြင်း သို့မဟုတ် စောင့်ရှောက်သူကို ပိုမိုအားကိုးလာခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ လဲကျမည်ကို ကြောက်ရွံ့ခြင်းကြောင့် လှုပ်ရှားမှု လျော့နည်းလာနိုင်ပြီး ထိုမှတစ်ဆင့် ကိုယ်ခန္ဓာကြံ့ခိုင်မှု လျော့ကျခြင်းနှင့် ယုံကြည်မှု ကျဆင်းခြင်းတို့ ထပ်မံဖြစ်ပေါ်စေသည်။

လမ်းလျှောက်ရာ၌ ရပ်တန့်သွားခြင်းကို အစပျိုးစေသော အဖြစ်များသည့် လှုံ့ဆော်ချက်များ

လမ်းလျှောက်ရာ၌ ရပ်တန့်သွားခြင်းသည် လှုပ်ရှားမှု သို့မဟုတ် စဉ်းစားမှုဆိုင်ရာ လိုအပ်ချက် တိုးလာသော အပြောင်းအလဲအခါများတွင် မကြာခဏ တွေ့ရသည်။ အဖြစ်များသော လှုံ့ဆော်ချက်များမှာ-

- မတ်တပ်ရပ်နေရာမှ လမ်းလျှောက်စတင်ခြင်း

- အထူးသဖြင့် ကျဉ်းမြောင်းသော နေရာတွင် လှည့်ခြင်း

- တံခါးဝ သို့မဟုတ် ကျဉ်းမြောင်းသော နေရာမှ ဖြတ်သန်းခြင်း

- ကုလားထိုင်၊ ဓာတ်လှေကား သို့မဟုတ် သွားလိုသောနေရာအနီးသို့ ချဉ်းကပ်ခြင်း

- ကြမ်းခင်းမျက်နှာပြင် ပြောင်းလဲခြင်း

- စကားပြောရင်း သို့မဟုတ် အရာဝတ္ထုတစ်ခု သယ်ဆောင်ရင်း လမ်းလျှောက်ခြင်း

- လူများပြားပြီး စိတ်ဖိစီးမှုများ သို့မဟုတ် အချိန်ဖိအားရှိသော အခြေအနေများ

- ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံစိုက်မှု လျော့နည်းခြင်း

- နောက်လာမည့် ဆေးသောက်ချိန်မတိုင်မီ ဆေးအာနိသင် လျော့သွားသည့် (wearing-off) ကာလများ

အချိန်၊ နေရာ၊ လုပ်ငန်းတာဝန်၊ ဆေးအခြေအနေနှင့် လဲကျမှုများကို မှတ်တမ်းတင်ထားသော diary တစ်ခုထားရှိခြင်းသည် အာရုံကြောဆရာဝန်နှင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးအဖွဲ့အား ပုံစံများကို ခွဲခြားသိရှိရန် ကူညီနိုင်သည်။

Neurorehabilitation က လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ဟန်ချက်ညီမှုနှင့် ဘေးကင်းစွာ လမ်းလျှောက်နိုင်မှုကို မည်သို့ အထောက်အကူပြုသနည်း

အကဲဖြတ်မှုတွင် ပွင့်လင်းသော အခန်းတစ်ခန်း၌ တန်းတန်းမတ်မတ် လမ်းလျှောက်စဉ်သာမက ရပ်တန့်သွားစေသော အခြေအနေများအတွင်း လူနာကို ကြည့်ရှုသင့်သည်။ therapist သည် ခြေလှမ်းအရှည်၊ စည်းချက်၊ လှည့်ပုံ၊ ကိုယ်နေအထား၊ ကိုယ်အလေးချိန်ရွှေ့ပြောင်းမှု၊ dual-task လုပ်နိုင်စွမ်း၊ ဟန်ချက်တုံ့ပြန်မှုများနှင့် လမ်းလျှောက်ကူပစ္စည်း အသုံးပြုမှုတို့ကို စစ်ဆေးနိုင်သည်။

လေ့ကျင့်မှုတွင် ပါဝင်နိုင်သည်များမှာ-

- စတင်ခြင်းနှင့် ရပ်တန့်ခြင်းကို ထပ်ခါထပ်ခါ လေ့ကျင့်ခြင်း

- ကျယ်ဝန်းသော လှည့်ပုံ သို့မဟုတ် အပိုင်းပိုင်းခွဲလှည့်ခြင်း

- ပထမခြေလှမ်းမတင်မီ ကိုယ်အလေးချိန် ရွှေ့ပြောင်းခြင်း

- အဟန့်အတားနှင့် တံခါးဝ ဖြတ်သန်းလေ့ကျင့်ခြင်း

- လမ်းလျှောက်ရာ၌ ရပ်တန့်ခြင်း စတင်ပြီးနောက် ပြန်လည်ရရှိရေး နည်းဗျူဟာများ

- ထိုင်ရာမှ မတ်တပ်ရပ်ခြင်းနှင့် ခြေလှမ်းတင်ခြင်းအတွက် ကြွက်သားအားနှင့် power လေ့ကျင့်ခြင်း

- ဟန်ချက်နှင့် လဲကျမှုကာကွယ်ရေး လေ့ကျင့်ခန်းများ

- လုံခြုံစွာ ကူညီပံ့ပိုးနည်းများအတွက် စောင့်ရှောက်သူ လမ်းညွှန်မှု

ရည်ရွယ်ချက်မှာ အခြေအနေတိုင်းတွင် လမ်းလျှောက်ခြင်းကို လုံးဝ အလိုအလျောက် ပြန်ဖြစ်စေရန် မဟုတ်ပါ။ လူနာအတွက် ပိုမိုယုံကြည်စိတ်ချရသော နည်းဗျူဟာများ ပေးနိုင်ရန်နှင့် ၎င်းတို့ကို အသုံးပြုနိုင်ရန် လိုအပ်သော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စွမ်းရည်ကို မြှင့်တင်ရန် ဖြစ်သည်။

အပြင်ဘက် လှုံ့ဆော်ချက်များ၊ ကြွက်သားအား လေ့ကျင့်မှုနှင့် ဟန်ချက်လေ့ကျင့်ခန်းများ

အပြင်ဘက်မှ လှုံ့ဆော်ချက်များသည် လူနာအချို့တွင် လမ်းလျှောက်မှု၏ အတွင်းပိုင်းစည်းချက် ပျက်ပြားနေမှုကို ကျော်လွှားရန် ကူညီနိုင်သည်။ ရွေးချယ်စရာများတွင် ပါဝင်နိုင်သည်-

- အမြင်ဆိုင်ရာ လှုံ့ဆော်ချက်များ: လိုင်း၊ ပစ်မှတ် သို့မဟုတ် laser projection ကို ကျော်ပြီး ခြေလှမ်းတင်ခြင်း

- အသံဆိုင်ရာ လှုံ့ဆော်ချက်များ: စည်းချက်တစ်ခုအတိုင်း လမ်းလျှောက်ခြင်း သို့မဟုတ် စည်းချက်ညီစွာ ရေတွက်ခြင်း

- နှုတ်ဖြင့် လှုံ့ဆော်ချက်များ: “ရွှေ့၊ ခြေလှမ်းတင်” ကဲ့သို့သော တိုတောင်းသည့် ညွှန်ကြားချက်

- အာရုံစိုက်နည်းဗျူဟာများ: သေးငယ်သော ခြေလှမ်းများကို အတင်းလုပ်ရန် ကြိုးစားမည့်အစား ခြေလှမ်းကြီးတစ်လှမ်းကို သတိရှိရှိ တင်ခြင်း

လှုံ့ဆော်ချက်တိုင်းသည် လူနာတိုင်း သို့မဟုတ် အခြေအနေတိုင်းတွင် အလုပ်လုပ်မည် မဟုတ်ပါ။ therapist သည် လုံခြုံစွာ အသုံးပြုနိုင်သည်အထိ နည်းဗျူဟာကို စမ်းသပ်ပြီး လေ့ကျင့်ပေးသည်။

ကြွက်သားအား လေ့ကျင့်မှုသည် ခြေထောက်၊ တင်ပါးနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အလယ်ပိုင်းကို ဦးတည်ပြီး ဟန်ချက်လေ့ကျင့်မှုတွင် တုံ့ပြန်မှုအလိုက် ခြေလှမ်းတင်ခြင်း၊ လက်လှမ်းမီခြင်း၊ လှည့်ခြင်းနှင့် ဦးတည်ချက်ပြောင်းလဲမှုများကို ကိုင်တွယ်နိုင်သည်။ dual-task လေ့ကျင့်မှုကို လူနာတွင် လုံခြုံမှုနှင့် ထိန်းချုပ်နိုင်စွမ်း လုံလောက်သောအခါ သတိထား၍ စတင်နိုင်သည်။

အဆင့်မြင့် ပြန်လည်ထူထောင်ရေးနည်းပညာသည် ပါကင်ဆန်လူနာ၏ လှုပ်ရှားမှုလေ့ကျင့်မှုကို မည်သို့ အထောက်အကူပြုနိုင်သနည်း

နည်းပညာသည် စနစ်တကျ ထပ်ခါထပ်ခါ လေ့ကျင့်မှု၊ feedback သို့မဟုတ် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထောက်ကူမှုတို့ကို ပေးနိုင်သည်။ လူနာပေါ်မူတည်၍ အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်-

- ကိုယ်အလေးချိန် ထောက်ကူပေးထားသော လမ်းလျှောက်လေ့ကျင့်မှု

- treadmill သို့မဟုတ် robotic gait training

- sensor-based gait and balance feedback

- အမြင် သို့မဟုတ် အသံဆိုင်ရာ cueing devices

- ရေအောက် treadmill ပါဝင်သော hydrotherapy

- Virtual reality သို့မဟုတ် task-based movement systems

နည်းပညာကို သတ်မှတ်ထားသော ရည်ရွယ်ချက်တစ်ခုအတွက် ရွေးချယ်ပြီး နောက်ပိုင်းတွင် မြေပြင်ပေါ် လေ့ကျင့်မှုဖြင့် ဆက်လက်ဖြ