အနီရောဂါသည်ကလေးများအကြားလွယ်လင့်တော်မူနိုင်သောကြောင့် သတိပြုမှုလိုအပ်ပါသည်။

အီလေးပွရောင်ရောဂါသည် ကလေးများအတွက် ချက်ချင်းကူးစက်နိုင်သဖြင့် သတိပြုရန် လိုအပ်ပါသည်။

 

အီလေးပွရောင်ရောဂါသည် အထူးသဖြင့် ကလေးများအနက် ပြန့်နယ်မှုမြန်ပြီး လွယ်ကူစွာ ကူးစက်နိုင်ပါသည်။ ကိုယ်တိုင်ပျောက်ကင်းရန် မဖြစ်နိုင်သဖြင့် ရောဂါလက္ခဏာများ ပြင်းထန်လာပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို ထိခိုက်နိုင်မည်မတိုင်မီ ဆရာဝန်ထံ အချိန်မီသွားရောက်၍ ကုသမှုနှင့် သင့်လျော်သော အန္တိုင်ဘီယိုးတစ် (Antibiotics) ခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။ မိဘများအနေဖြင့် ရောဂါအကြောင်း သတိပြု၍ ချက်ချင်းတုံ့ပြန်နိုင်ရန် အရေးကြီးပါသည်။

 

အီလေးပွရောင်ရောဂါဆိုတာဘာလဲ?

 

အီလေးပွရောင်ရောဂါ (Scarlet Fever)သည် Streptococcus Group A ဘက်တီးရီးယား၏ အဆိပ်တောက်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ အထူးသဖြင့် အသက် 5 - 15နှစ်အတွင်းရှိ ကလေးများတွင် တွေ့ရသည်။ ကြီးမြတ်သော ကိုယ်အပူချိန်၊ လည်ချောင်းနာ၊ အစိမ်းရင့်စပါးသီးတူ အနီရောင်အရွက်ကြီးသော လျှာ၊ ရင်ဘက်တွင် စတင်ပြီး မျိုးကြောင်းနှင့် လက်ခြေနားသို့ ပြန့်နှံ့လာသော အနီရောင်အဖုအနာတို့ဖြစ်စေသည်။ လိပ်ပြာလေးပိပြားတူ အကြမ်းခံခံ၊ ကျောက်သဖွယ်အသားအကြမ်းအဖြစ် ခံစားရနိုင်သည်။ အနာများသည် အထူးသဖြင့် လက်မောင်းဖောက် အတွင်းအစွန်း (elbows) တို့တွင် နေရောင်ရင့်မတတ်သည်။ အနာများ ၁ပတ်အတွင်း ပျောက်ကင်းပြီးနောက် လက်ချောင်းဖျား၊ လက်သည်း၊ လက်ဖဝါး၊ ခြေဖဝါးတို့တွင် အရေပြားပြုတ်ဆွဲခြင်းဖြစ်သည်။ ခန္ဓာကိုယ်တစ်လျှောက်လုံးတွင်လည်း အရေပြားပြုတ်ဆွဲတတ်ပါသည်။

 

Streptococcus Group A ဆိုတာဘာလဲ?

 

Streptococcus Group A ဘက်တီးရီးယား (Streptococcus Group A) သည် လည်ချောင်းရောင်ခြင်း (Pharyngitis) ဖြစ်စေသော အဓိက ပိုးကြီးဖြစ်ပြီး Erythrogenic Toxin ထုတ်လွှတ်နိုင်သဖြင့် အီလေးပွရောင်ရောဂါတွင် အနီရောင်အနာ ဖြစ်စေသည်။

 

 

အီလေးပွရောင်ရောဂါ၏ လက္ခဏာများကဘာတွေပါသလဲ?

 

๐ ကိုယ်အပူချိန်မြင့်ပြင်းထန်ခြင်း

๐​ စပါးသီးတူ ထင်ရှားစွာ အနီရောင်ရှိသော လျှာ (Strawberry Tongue) ဖြစ်ခြင်း

๐ လည်ပင်း၊ ရင်ဘက်တစ်ဝိုက်တွင် အနီရောင်အဖုအနာ ဖြစ်ပေါ်၍ ခန္ဓာကိုယ်နှင့် မျိုးတစ်လျှောက် ပြန့်နှံ့လာခြင်း

๐​ အရေပြား ပြုတ်ဆွဲခြင်း သို့မဟုတ် ညှစ်ဝေပျက်ခြင်း၊ အထူးသဖြင့် လက်ချောင်းဖျား၊ ခြေချောင်းဖျား၊ လက်ဖက်၊ ကိုယ်ခေါင်း၊ နှင်းဆက်ကျောတစ်ဝိုက် တွင်တွေ့နိုင်သည်

 

အီလေးပွရောင်ရောဂါသည် မည်သို့ ကူးစက်တတ်သလဲ?

 

Streptococcus Group A ဘက်တီးရီးယားကို ရောဂါလူနာ၏ လည်ချောင်း၊ နို့ခေါင်းရည်၊ ထက်ခေါင်း၊ ချောင်းရာ၊ အရေပြားအပြင်ပိုင်းမှာ တွေ့နိုင်သည်။ လူနာများ ချောင်းပေါက်၊ အသက်ရှူသံထွက်သောအခါ လေမှုတ်ပြုတ်မှုများ (droplets) မှတဆင့် နှာခေါင်းထဲသို့ ချိုမြိန်မှုထိတွေ့ခြင်း၊ လူနာ၏ လက်များ၊ ပစ္စည်းများ၊ ရေဖျော်ရိုးခွက်၊ စားပွဲဝိုင်းပစ္စည်းများ၊ ထမင်းစားခွက်၊ တံခါးလက်ကိုင်နှင့် ထမင်းတံ တို့မှတဆင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်းတို့ဖြင့်ကူးစက်တတ်သည်။

 

ကူးစက်နိုင်စွမ်းကြာချိန်ဘယ်လောက်ရှိသလဲ?

 

အီလေးပွရောင်ရောဂါ ကူးစက်ခံရပါက အန္တိုင်ဘီယိုးတစ် (Antibiotics) ကို အနည်းဆုံး ၂၄ နာရီခံယူပြီးမချင်း၊ အခြားသူများမှ ချည်းနှီးထားရမည်ဖြစ်သည်။

 

အီလေးပွရောင်ရောင်ရောဂါကို မည်သို့ ခွဲခြားသန့်ရှင်းနိုင်သလဲ?

 

๐ ပြသနာတွေ့လက္ခဏာများနှင့် ခန္ဓာကိုယ်စစ်ဆေးမှုမှ ထူးခြားချက်များသို့မဟုတ် မြင်သာသော ရုပ်သိသာလက္ခဏာများကို မှတ်သားစစ်ဆေးခြင်း

๐ လည်ချောင်းပိုးစစ် (throat swab test) ကို Rapid Antigen Detection Test ဖြင့် နာရီ ၁​ ခန့်အချိန်အတွင်း ရလဒ်များအကြောင်းသိရှိနိုင်ခြင်း

๐​ လည်ချောင်းပိုးစုပ်သူကြောင့်သက်သေအတည်ပြုရန် လည်ချောင်းပိုးတီထွင်ခြင်း (throat culture) ၃ ရက်ကြာရေတွက်ခြင်း, ဤနည်းသည် အန္တိုင်ဘီယိုးတစ် မခံနိုင်မှုရှိ/မရှိကို သိနိုင်သော ဥသာနည်းဖြစ်သည်။

 

 

အီလေးပွရောင်ရောဂါကို မည်သို့ ကုသသနည်း?

๐ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း အန္တိုင်ဘီယိုးတစ် (Antibiotics) ကို ၁၀ ရက်လုံး မပြတ်တပ် ဆက်တိုက် သောက်ရမည်။ အလက္ခဏာပြေလျော့သော်လည်း ဆေးမပြီးမချင်း ရပ်တန့်သုံးစွဲခြင်းမပြုရန်၊ လိမ့်မလားတွင် လည်ပတ်ရောဂါ (rheumatic fever) ၊ နှလုံးကြဲ (Acute Nephritis) ကဲ့သို့သော 합병症 ဖြစ်ခြင်းကို တားဆီးရန် ဖြစ်သည်။

๐ ဆေးကုသပြီးနောက် 합병증 ဖြစ်လျှင်၊ ဥပမာ ကိုယ်အပူချိန်မြင့်၊ မလွယ်ကူစွာ ပင်ပန်းမြန်ခြင်း၊ အဆစ်နာခြင်း၊ အရေပြားအောက်တွင် အသားအုပ်/အဖုတို့၊ ရောဂါပုံစံ ဖြစ်သော မူးယစ်ခြင်း၊ အနီရောင် သို့မဟုတ် သွေးပါသော ဆီးချောင်းဖြူးခြင်း၊ အခြား အထူးပြောသည့် ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပါက ချက်ချင်း ဆေးဝါးရှာဖွေရန်

๐ လုံလောက်စွာ အနားယူခြင်းနှင့် ရေတန်ဖိုးတန်ဖိုးကိုသောက်ရန်

 

အီလေးပွရောင်ရောဂါသည် အသက်အန္တရာယ်ရှိသလား?

 

တတ်မြောက်စွာ နှင့် အချိန်မီဖြင့် ဆေးကုသနိုင်ပါက အီလေးပွရောင်ရောဂါသည် တည်မြဲပြီး အသက်အန္တရာယ် လုံးဝမရှိပါ။ သိုပေမယ့် ချက်ချင်း မကုသလျှင် လည်ပတ်ရောဂါ (rheumatic fever) နှင့် Acute Nephritis အပါအဝင် ချက်ချင်း မဖြစ်နိုင်သော 합병症 များရှိနိုင်ပြီး၊ ပိုးသင့်ခြင်းကြောင့် လူနာ၏ တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းများ၊ အထူးသဖြင့် နှလုံး၊ ကျောက်ကပ်၊ အဆစ်တို့ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပါသည်။

 

အီလေးပွရောင်ရောဂါကို မည်သို့ ကာကွယ်နိုင်သလဲ?

 

Streptococcus Group A ပိုးသက်တမ်း ကာကွယ်နိုင်သော ကိုဗစ်-၁၉ကဲ့သို့ ကာကွယ်ဆေး လုံးဝမရှိသဖြင့်၊ ဆောင်ရွက်နည်းများမှာ-

๐ ကိုယ်ခံအားပြည့်စုံစေရန်၊ အာဟာရ ၅ မျိုးတိုင်း ဖြည့်သောက်၍ အိပ်စက်သန့်ရှင်းစွာ အနားယူရန်

๐ လူနာများနှင့် နီးကပ်ထိတွေ့မှုရှောင်ရန်၊ မဖြစ်မနေ ပြောဆိုဖို့လိုအပ်ပါက မျက်နှာဖုံး (mask) ဆက်လက် ဝတ်ဆင်ထားရန်

๐ လူနာ သို့မဟုတ် လူနာပိုင်ပစ္စည်းများကို ထိတွေ့ပြီး/မထိတွေ့မီ ဆပ်ပြာနှင့် ရေဖြင့် ၄၀ - ၆၀ စက္ကန့် လက်ဆေးရန်

๐ လူနာနှင့် ကုသသူတို့၏ ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းများမျှဝေမသုံးရန်၊ အထူးသဖြင့် ပုလင်းခွက်၊ သုတ်ပဝါများမျှဝေမသုံးရန်

နောက်ထပ် မိမိကလေးတွင် ပြင်သစ်ရောဂါ (underlying diseases) ရှိပါက အီလေးပွရောင်ရောဂါဖြစ်ပွားမည်ဆိုပါက 合併症 ပြင်းထန်စွာ ဖြစ်နိုင်သည်၊ သံသယရှိပါက အမြန်ဆုံး ဆရာဝန်ဆောင်ရွက်ရန်။

 

အီလေးပွရောင်ရောဂါကို ကုသနိုင်သော ဆေးရုံများမှာ ဘယ်ဘာတွေရှိသလဲ?

 

Bangkok Hospital ၏ ကလေးအထူးကုဌာနသည် အီလေးပွရောင်ရောဂါ ကာကွယ်မှု၊ ကုသမှု၊ စောင့်ရှောက်မှု အားလုံးကို ကလေးအထူးကုဆရာဝန်အဖွဲ့၊ နာရေးအဖွဲ့၊ ဓာတုဗေဒအထူးကု၊ များပြားသော နယ်ပယ်များမှပညာရှင်အဖွဲ့၊ ခေတ်မီသောကုသမှုနည်းပညာများဖြင့် သက်သာအောင် ဆောင်ရွက်ပေးနိုင်စွမ်းရှိသည်။ ကလေးတို့သည် ကျန်းမာရေး ပြန်လည်ရရှိ၍ ကောင်းမွန်စွာ တိုးတက်ကြီးပြင်း ရန်အတွက် ကြိုးစားပေးပါသည်။

 

 

 

 

ဆောင်းပါးရေးသားသူ : ဒေါက်တာ ပုံသက် စွန့်ဒေါက်

ရင်းမြစ် : Bangkok Hospital

**ဘာသာပြန်၍ တည်းဖြတ်သူ ArokaGO Content Team**