တယ်လိုမီယာအလျားနှင့် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ ရောဂါဖြစ်ပွားရေးဆိုင်ရာ ဖီးစီအိုလော့ဂျီကြား ဆက်စပ်မှု

တယ်လိုမီယာ အလျားနှင့် နှလုံးသွေးကြောကျန်းမာရေး: ဇီဝအိုမင်းခြင်းနှင့် ရောဂါဖြစ်ပေါ်မှု၏ အရေးကြီးသော ဇီဝအမှတ်အသား

တယ်လိုမီယာများ သည် ခရိုမိုဆိုမ်များ၏ အဆုံးပိုင်းနေရာများတွင် တည်ရှိသော အထူးပြု နျူကလီယိုပရိုတိန်း ကပ်ပ်များဖြစ်ပြီး ဂျီနိုမ်၏ အကြမ်းခံမှုကို ကာကွယ်ရန် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ ဤဖွဲ့စည်းပုံများသည် ဆဲလ်ခွဲဝေမှု တစ်ကြိမ်စီတိုင်းနှင့်အမျှ attrition (တိုသွားခြင်း) ကို တဖြည်းဖြည်း ခံစားရပြီး၊ ဤဖြစ်စဉ်သည် အသက်အရွယ် တိုးလာသည့်အခါ ပိုမိုမြန်ဆန်လာသည်။ တယ်လိုမီယာများသည် အရေးကြီးသော တိုသွားမှု အဆင့်သတ်မှတ်ချက်ကို ရောက်ရှိသည့်အခါ ဆဲလ်များသည် cellular senescence ဟု ခေါ်သော အမြဲတမ်း ကြီးထွားမှုရပ်တန့်မှု အခြေအနေသို့ ဝင်ရောက်ကြပြီး နောက်ဆုံးတွင် apoptosis (programmed cell death) သို့ ဦးတည်သွားသည်။ အသက်ရှင်နိုင်သော ဆဲလ်များ လျော့နည်းသွားခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ပြန်လည်ပြုပြင်နိုင်စွမ်းနှင့် တစ်ရှူးပြန်လည်ပြုပြင်ရေး ယန္တရားများကို သိသိသာသာ ထိခိုက်စေသည်။

မကြာသေးမီက ပြုလုပ်ခဲ့သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ သုတေသနများအရ တယ်လိုမီယာ တိုသွားခြင်း အရှိန်မြန်လာမှုနှင့် Cardiovascular Disease (CVD) ဖြစ်နိုင်ခြေ မြင့်တက်လာမှုတို့အကြား ခိုင်မာသော ဆက်စပ်မှုကို တည်ထောင်ထားပြီးဖြစ်သည်။ ယခုအခါ တယ်လိုမီယာ အလျားကို အဓိက ဇီဝအိုမင်းခြင်း၏ ဇီဝအမှတ်အသား တစ်ခုအဖြစ်သာမက နှလုံးသွေးကြောရောဂါမျိုးစုံ ဖွံ့ဖြိုးလာမှုတွင် ပါဝင်သော အကြောင်းအရင်းတစ်ခုအဖြစ်လည်း အသိအမှတ်ပြုထားသည်။

လူကိုစိုက် တယ်လိုမီယာ အလျားနှင့် နှလုံးသွေးကြောရလဒ်များ [Fitzpatrick et al., 2007] :

သက်ကြီးရွယ်အိုများ၏ နှလုံးသွေးကြောကျန်းမာရေးနှင့် Leukocyte Telomere Length (LTL) အကြား ဆက်နွယ်မှုကို စုံလင်စွာ လေ့လာခဲ့သည့် သုတေသနတစ်ခုတွင် အရေးပါသော တွေ့ရှိချက်များ ထွက်ပေါ်လာခဲ့သည်။ အသက် 73 နှစ်နှင့် အောက်ရှိသူများတွင် တယ်လိုမီယာ အလျား 1,000 base pair လျော့နည်းသွားတိုင်း နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ ဖြစ်ရပ်များ ဖြစ်နိုင်ခြေ သုံးဆ တိုးလာခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေပြီး၊ အထူးသဖြင့် acute myocardial infarction နှင့် stroke တွင် ပိုမိုသိသာသည်။ ထို့အပြင် တယ်လိုမီယာဆိုင်ရာ ထိခိုက်မှုသည် oxidative stress နှင့် antioxidant defenses အကြား မညီမျှမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး chronic inflammation နှင့် တွဲဖက်ကာ သွေးကြောဖျက်ဆီးမှု၏ အဓိက မောင်းနှင်အားများ ဖြစ်ကြောင်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ အပြန်အလှန်အားဖြင့် တယ်လိုမီယာ အလျားပိုရှည်ခြင်းသည် atherosclerosis, myocardial infarction, coronary artery disease နှင့် cerebrovascular accidents ဖြစ်နိုင်ခြေ လျော့နည်းခြင်းနှင့် ဆက်စပ်နေသည်။

တယ်လိုမီယာ အလျားနှင့် နှလုံးရောဂါ အန္တရာယ်အပေါ် မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အမြင်များ [Deng et al., 2022] :

Mendelian Randomization (MR) ကို အသုံးပြု၍ ဤလေ့လာမှုသည် LTL တိုတောင်းခြင်းနှင့် နှလုံးသွေးကြောအန္တရာယ် မြင့်တက်ခြင်းတို့အကြား အကြောင်းတရားဆိုင်ရာ ဆက်နွယ်မှုရှိကြောင်း မျိုးရိုးဗီဇအထောက်အထားကို တိတိကျကျ ပေးသည်။ ကြီးမားသော လူဦးရေဒေတာများအပေါ် အခြေခံ၍ သုတေသနက တယ်လိုမီယာ ပိုရှည်ခြင်းသည် coronary atherosclerosis, myocardial infarction, ischemic heart disease နှင့် stroke တို့၏ ဖြစ်ပွားမှု လျော့နည်းခြင်းနှင့် မျိုးရိုးဗီဇအရ ဆက်စပ်နေကြောင်း အတည်ပြုထားသည်။

တယ်လိုမီယာ တိုသွားနှုန်းများနှင့် နှလုံးထိခိုက်မှု [Masi et al., 2014] :

တယ်လိုမီယာ တိုသွားမှုနှုန်းသည် တဖြည်းဖြည်း ဆိုးရွားလာသော နှလုံးလုပ်ဆောင်မှုချို့ယွင်းမှုနှင့် တိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေသည်။ LTL နှင့် သွေးကြောထိခိုက်မှု၊ artery stiffness နှင့် endothelial dysfunction အပါအဝင် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ ပါရာမီတာများကို စောင့်ကြည့်ခဲ့သည့် 10 နှစ်ကြာ longitudinal study တစ်ခုအရ လူကိုစိုက် တယ်လိုမီယာ တိုသွားသည့် အမြန်နှုန်းသည် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ senescence နှင့် စနစ်တစ်ခုလုံးရှိ သွေးကြောယိုယွင်းမှုကို ဖော်ပြနိုင်သော အားကောင်းသည့် ညွှန်ပြချက်တစ်ခု ဖြစ်ကြောင်း အကြံပြုထားသည်။

တယ်လိုမီယာ အလျားနှင့် နှလုံးသွေးကြောသေဆုံးမှု [Xiong et al., 2023] :

metabolic syndrome ရှိသော လူနာများ ပါဝင်သည့် 17 နှစ်ကြာ follow-up study တစ်ခုတွင် တယ်လိုမီယာ အလျား လျော့နည်းခြင်းသည် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ သေဆုံးမှုနှင့် အကြောင်းအမျိုးမျိုးကြောင့် သေဆုံးမှု မြင့်တက်ခြင်း၏ အရေးပါသော ခန့်မှန်းချက်တစ်ခုဖြစ်ကြောင်း ပြသခဲ့သည်။ ဤသည်မှာ အခြေခံ metabolic အခြေအနေများရှိသော လူနာများ၏ ရေရှည် prognosis ကို သတ်မှတ်ရာတွင် တယ်လိုမီယာများ၏ အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍကို ထင်ဟပ်စေသည်။

တယ်လိုမီယာ အလျား ပြောင်းလဲမှုများသည် နှလုံးသွေးကြောရောဂါများ စတင်ဖြစ်ပေါ်ခြင်းနှင့် တိုးတက်လာခြင်းတို့နှင့် သိသိသာသာ ဆက်စပ်နေသည်။ တယ်လိုမီယာ တိုသွားခြင်းသည် ရိုးရိုး အိုမင်းခြင်း၏ လက္ခဏာ တစ်ခုမျှသာ မဟုတ်ဘဲ နှလုံးကျန်းမာရေးတွင် အရေးပါသော ဇီဝကမ္မဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် တယ်လိုမီယာ အလျားကို ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအရ အကဲဖြတ်ခြင်းသည် နှလုံးသွေးကြောဆိုင်ရာ ရောဂါများအတွက် ကာကွယ်ရေးစစ်ဆေးခြင်း၊ အန္တရာယ်အဆင့်ခွဲခြားခြင်းနှင့် ကုသရေးနည်းဗျူဟာများကို အကောင်းဆုံးဖြစ်အောင် ပြုလုပ်ခြင်း အတွက် အရေးကြီးသော ကိရိယာတစ်ခုအဖြစ် ပေါ်ထွန်းလာနေသည်။

 

ကိုးကားချက် :

WincellResearch တယ်လိုမီယာ အလျ