ဗိုင်းရပ်စ် အသည်းရောင်ရောဂါကို နားလည်ခြင်း

အသည်းရောင်ရောဂါသည် ထိုင်းနိုင်ငံအပါအဝင် ကမ္ဘာလုံးဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအတွက် အရေးပါသော စိုးရိမ်ပူပန်စရာတစ်ရပ်အဖြစ် ကြာမြင့်စွာရှိနေခဲ့သည်။ ၎င်းသည် အသက်အရွယ်နှင့် ကျား/မ မရွေး လူတိုင်းကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ အများစုမှာ acute ဖြစ်ပြီး ကာလတိုအတွင်း သက်သာပျောက်ကင်းသွားတတ်သော်လည်း အချို့မှာ chronic ဖြစ်လာနိုင်ပြီး နောက်ဆုံးတွင် cirrhosis နှင့် liver cancer ကဲ့သို့သော ပြင်းထန်သည့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများသို့ ရောက်ရှိနိုင်သည်။

အသည်းရောင်ရောဂါ၏ အများဆုံးတွေ့ရသော အကြောင်းရင်းမှာ viral infection ဖြစ်သည်။ အခြားအကြောင်းရင်းများတွင် အရက်အလွန်အကျွံသောက်သုံးခြင်း၊ အချို့သော ဆေးဝါးများ၊ toxins နှင့် autoimmune conditions တို့ ပါဝင်သည်။

Viral Hepatitis အမျိုးအစားများ

viral hepatitis ၏ အဓိကအမျိုးအစားငါးမျိုးမှာ hepatitis A, B, C, D, နှင့် E တို့ဖြစ်သည်။ အမျိုးအစားတစ်ခုစီသည် မတူညီသော virus ကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး ကူးစက်ပုံလမ်းကြောင်း၊ ကျန်းမာရေးထိခိုက်မှုများနှင့် ကာကွယ်ရေးနည်းလမ်းများလည်း မတူညီသည်။

Hepatitis A

Hepatitis A သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ညစ်ညမ်းနေသော အစားအစာ သို့မဟုတ် သောက်ရေမှတစ်ဆင့် ကူးစက်သည်။ ထို့အပြင် ရောဂါရှိသူနှင့် နီးကပ်စွာ ထိတွေ့မှုမှတစ်ဆင့်လည်း ပျံ့နှံ့နိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် သန့်ရှင်းရေး သို့မဟုတ် လက်သန့်ရှင်းမှု မလုံလောက်သည့် နေရာများတွင် ပိုမိုဖြစ်နိုင်သည်။

ဖြစ်နိုင်သော ရောဂါလက္ခဏာများတွင် အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်:

๐ ဖျားခြင်း

๐ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း

๐ အစာစားချင်စိတ် လျော့နည်းခြင်း

๐ မအီမသာဖြစ်ခြင်းနှင့် အန်ခြင်း

๐ ဝမ်းဗိုက်မအီမသာဖြစ်ခြင်း

๐ ဆီးအရောင်မည်းခြင်း

๐ အရေပြားနှင့် မျက်လုံးများ အဝါရောင်ပြောင်းခြင်း

Hepatitis A သည် ပုံမှန်အားဖြင့် acute infection ကို ဖြစ်စေပြီး chronic ဖြစ်လာခြင်း မရှိတတ်ပါ။ ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းနှင့် အစားအစာနှင့် လက်သန့်ရှင်းရေးကောင်းမွန်ခြင်းတို့သည် ကူးစက်မှုကို ကာကွယ်ရာတွင် အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။

Hepatitis B

Hepatitis B သည် ရောဂါရှိသူ၏ သွေးနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အရည်များမှတစ်ဆင့် ပျံ့နှံ့သည်။ ကူးစက်မှုသည် အောက်ပါအခြေအနေများတွင် ဖြစ်ပွားနိုင်သည်:

๐ ကာကွယ်မှုမရှိသော လိင်ဆက်ဆံမှု

๐ အပ်များ သို့မဟုတ် ထိုးသွင်းကိရိယာများကို မျှဝေသုံးစွဲခြင်း

๐ ညစ်ညမ်းနေသော သွေးနှင့် ထိတွေ့မိခြင်း

๐ ကလေးမွေးဖွားစဉ်တွင် ရောဂါရှိသော မိခင်မှ ကလေးသို့ ကူးစက်ခြင်း

အချို့လူများသည် လုံးဝပြန်လည်ကောင်းမွန်နိုင်သော်လည်း အခြားသူများမှာ chronic hepatitis B ဖြစ်လာနိုင်သည်။ ရေရှည်ကူးစက်မှုသည် cirrhosis နှင့် liver cancer ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြှင့်တင်နိုင်သည်။

ကာကွယ်ဆေးရှိပြီး hepatitis B ကို ကာကွယ်ရာတွင် အလွန်ထိရောက်သည်။

Hepatitis C

Hepatitis C သည် အဓိကအားဖြင့် ရောဂါရှိသူ၏ သွေးမှတစ်ဆင့် ကူးစက်သည်။

ဖြစ်နိုင်သော ကူးစက်လမ်းကြောင်းများတွင်:

๐ အပ်များ သို့မဟုတ် ထိုးသွင်းကိရိယာများကို မျှဝေသုံးစွဲခြင်း

๐ လုံလောက်စွာ sterilise မပြုလုပ်ထားသော ဆေးကုသရေး၊ tattooing၊ သို့မဟုတ် piercing ကိရိယာများကို အသုံးပြုခြင်း

๐ သင့်လျော်စွာ စစ်ဆေးမထားသော blood products များကို သွင်းရယူခြင်း

๐ အနည်းငယ်သော အခြေအနေများတွင် လိင်မှတစ်ဆင့် သို့မဟုတ် မိခင်မှကလေးသို့ ကူးစက်ခြင်း

Hepatitis C ရှိသူအများစုတွင် နှစ်ပေါင်းများစွာ ရောဂါလက္ခဏာမပြတတ်ပါ။ chronic infection သည် အသည်းကို တဖြည်းဖြည်း ထိခိုက်ပျက်စီးစေပြီး cirrhosis သို့မဟုတ် liver cancer သို့ ရောက်ရှိစေနိုင်သည်။

လက်ရှိတွင် hepatitis C အတွက် ကာကွယ်ဆေး မရှိသေးသော်လည်း ခေတ်မီ antiviral medicines များဖြင့် ကူးစက်မှုအများစုကို ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်သည်။

Hepatitis D

Hepatitis D သည် ရောဂါရှိသူ၏ သွေးနှင့် ခန္ဓာကိုယ်အရည်များမှတစ်ဆင့် ပျံ့နှံ့သည်။ ၎င်းသည် hepatitis B ရှိပြီးသား လူများတွင်သာ ကူးစက်နိုင်သည်၊ အကြောင်းမှာ hepatitis D virus သည် မိမိကိုယ်ကို မျိုးပွားရန် hepatitis B ကို လိုအပ်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

hepatitis B နှင့် D ပေါင်းစပ်ကူးစက်မှုသည် အသည်းရောင်ရမ်းမှုကို ပိုမိုပြင်းထန်စေနိုင်ပြီး နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြှင့်တင်နိုင်သည်။

ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းဖြင့် hepatitis B ကို ကာကွယ်ခြင်းသည် hepatitis D ကိုလည်း ကာကွယ်ပေးသည်။

Hepatitis E

Hepatitis E သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ညစ်ညမ်းနေသော အစားအစာ သို့မဟုတ် ရေမှတစ်ဆင့် ကူးစက်သည်။ အချို့သော အခြေအနေများတွင် အထူးသဖြင့် ဝက်သား၊ တောဝက်သား သို့မဟုတ် အချို့သော တိရစ္ဆာန်ထွက်ပစ္စည်းများကို အစိမ်းစားခြင်း သို့မဟုတ် မကျက်တကျက်စားခြင်းမှလည်း ကူးစက်နိုင်သည်။

ရောဂါလက္ခဏာများသည် hepatitis A နှင့် ဆင်တူပြီး အောက်ပါတို့ ပါဝင်နိုင်သည်:

๐ ဖျားခြင်း

๐ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း

๐ မအီမသာဖြစ်ခြင်းနှင့် အန်ခြင်း

๐ ဝမ်းဗိုက်နာကျင်ခြင်း

๐ ဆီးအရောင်မည်းခြင်း

๐ Jaundice

အများစုသည် ရေရှည်အသည်းထိခိုက်ပျက်စီးမှုမရှိဘဲ ပြန်လည်ကောင်းမွန်ကြသည်။ သို့သော် hepatitis E သည် ကိုယ်ဝန်ဆောင်အမျိုးသမီးများနှင့် immune systems အားနည်းသူများ သို့မဟုတ် ရှိပြီးသား liver disease ရှိသူများတွင် ပြင်းထန်လာနိုင်သည်။

ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်သင့်သည့် အချိန်

အောက်ပါလက္ခဏာများ ခံစားနေရသူ မည်သူမဆို ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုခံယူရန် အကြံပြုသည်:

๐ အရေပြား သို့မဟုတ် မျက်လုံးများ အဝါရောင်ပြောင်းခြင်း

๐ ဆီးအရောင်မည်းခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်ဘဲ ဖျော့ဖျော့ဝမ်းသွားခြင်း

๐ ဆက်တိုက် မအီမသာဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် အန်ခြင်း

๐ ပြင်းထန်သော ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း

๐ အစာစားချင်စိတ် လျော့နည်းခြင်း

๐ ညာဘက်အထက် ဝမ်းဗိုက်နာကျင်ခြင်း

๐ ရောဂါရှိသူ၏ သ