NCDs ဆိုတာဘာလဲ။

NCDs သည် Non-Communicable Diseases (ကူးစက်မဟုတ်သော နာတာရှည်ရောဂါများ) ကို ဆိုလိုပြီး၊ ၎င်းတို့၏ လက္ခဏာများမှာ:

- Non-communicable: ရောဂါပိုးများကြောင့် မဖြစ်ပေါ်ဘဲ လူတစ်ဦးမှ တစ်ဦးသို့ မကူးစက်နိုင်ပါ။

- Chronic: ဖြည်းဖြည်းချင်း ဖွံ့ဖြိုးလာပြီး အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ လက္ခဏာများ စုပေါင်းလာကာ အများအားဖြင့် ကူးစက်ခံရပြီးနောက် အချိန်ရှည်ကြာ တည်ရှိနေတတ်သည်။

- Behavior-driven: အဓိကအားဖြင့် ကျန်းမာရေးနှင့်မညီညွတ်သော နေထိုင်မှုပုံစံများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ပြီး "ကိုယ်တိုင်ဖန်တီးသော ရောဂါများ" သို့မဟုတ် "တိတ်တဆိတ် သတ်သူများ" ဟု ခေါ်ဆိုရခြင်းမှာ ရေရှည်ကျန်းမာရေးကို တဖြည်းဖြည်း ခြိမ်းခြောက်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

NCDs ၏ အဓိက ဥပမာများ

- Cardiovascular Diseases: သွေးတိုးရောဂါ (hypertension), coronary artery disease, stroke.

- Diabetes

- Various Cancers: အဆုတ်ကင်ဆာ, အသည်းကင်ဆာ, အူမကြီးကင်ဆာ.

- Chronic Respiratory Diseases: နာတာရှည် လေကြောင်းပိတ်ဆို့ရောဂါ (COPD), emphysema.

- Abdominal Obesity / Dyslipidemia (သွေးတွင်း အဆီဓာတ်မြင့်မားခြင်း)

- Chronic Kidney Disease

- Cirrhosis

အဓိက အပြုအမူဆိုင်ရာ အန္တရာယ်အချက်များ

NCDs အများစုသည် နေ့စဉ် နေထိုင်မှုပုံစံဆိုင်ရာ အန္တရာယ်အချက်များမှ ဆင်းသက်လာပြီး၊ ၎င်းတို့တွင်:

- Unhealthy Diet: အရသာပြင်းသော အစားအစာများ (အလွန်ချိုသော၊ အငန်များသော၊ သို့မဟုတ် အဆီများသော), အဆီများသော အစားအစာများ၊ နှင့် မီးဖုတ်/မီးလောင်ထားသော အစားအစာများ စားသုံးခြင်း။

- Physical Inactivity: ထိုင်နေရသော နေထိုင်မှုပုံစံ သို့မဟုတ် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု မလုံလောက်ခြင်း။

- Smoking

- Alcohol Consumption

- Stress and Lack of Sleep

- Unsupervised Medication Use: ဆေးဆိုင်မှ ဝယ်ယူနိုင်သော နာကျင်ပျောက်ဆေးများ, ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်မရှိဘဲ သောက်သုံးသော ဆေးပေါင်းစပ်မှုများ (ya chud)။

NCDs ကာကွယ်ခြင်း (အန္တရာယ်လျှော့ချခြင်း)

နေထိုင်မှုပုံစံအလေ့အကျင့်များသည် အဓိက အမြစ်အကြောင်းရင်းဖြစ်သဖြင့် ကာကွယ်ရေးသည် အပြုအမူနှင့် နေ့စဉ်လုပ်ရိုးလုပ်စဉ်များကို ပြုပြင်ပြောင်းလဲခြင်းအပေါ် အာရုံစိုက်သည်:

1. ကျန်းမာရေးနှင့်ညီညွတ်သော အစားအစာများ စားသုံးပါ:

- အရသာပြင်းသော အစားအစာများ (ချို၊ အဆီ၊ အငန်) ကို လျှော့ချပါ။

- သစ်သီးနှင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်များ စားသုံးမှုကို တိုးမြှင့်ပါ။

- အမျှင်ဓာတ်မြင့်မားသော အစားအစာများကို ရွေးချယ်ပါ။

2. ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်း လုပ်ပါ: တစ်ကြိမ်လျှင် အနည်းဆုံး 30 မိနစ်၊ တစ်ပတ်လျှင် 5 ကြိမ်၊ စုစုပေါင်း တစ်ပတ်လျှင် 150 မိနစ် ဖြစ်ရမည်။

3. ဆေးလိပ်နှင့် အရက်ကို ရှောင်ပါ: ဖယ်ရှားသင့်သော အဓိက အန္တရာယ်အချက်များ ဖြစ်သည်။

4. ကျန်းမာသော ကိုယ်အလေးချိန်ကို ထိန်းသိမ်းပါ: အရပ်နှင့် ကိုယ်အလေးချိန် အချိုးကျစေရန် သေချာပါစေ (ဝမ်းဗိုက်အဆီပိုလာခြင်းကို ကာကွယ်ရန်)။

5. စိတ်ဖိစီးမှုကို ထိန်းချုပ်ပြီး လုံလောက်စွာ အနားယူပါ: စိတ်သက်သာရာရစေသော လုပ်ဆောင်မှုများတွင် ပါဝင်ပြီး တစ်နေ့လျှင် 6 - 8 နာရီ အိပ်စက်ပါ။

6. နှစ်စဉ် ကျန်းမာရေး စစ်ဆေးမှုများ: မူမမှန်မှုများ သို့မဟုတ် အန္တရာယ်အချက်များကို စောစီးစွာ ရှာဖွေတွေ့ရှိပြီး အချိန်မီ ကုသမှုခံယူနိုင်ရန် ဖြစ်သည်။

 

 

Reference :

Ladprao General Hospital NCDs ဆိုတာဘာလဲ?

ArokaGO Providers Ladprao General Hospital