ဆီးချိုရောဂါ (DM) ဆိုတာဘာလဲ။

ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါ (Diabetes Mellitus - DM) ဆိုတာဘာလဲ?

အင်ဆူလင် ဟော်မုန်း၏ လုပ်ဆောင်မှု ချို့ယွင်းခြင်း သို့မဟုတ် အင်ဆူလင် ခံနိုင်ရည် (insulin resistance) ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထို့ကြောင့် ခန္ဓာကိုယ်ဆဲလ်များအတွင်း သွေးသကြားဓာတ်ကို စုပ်ယူကာ စွမ်းအင်ထုတ်လုပ်သည့် ပုံမှန်ဖြစ်စဉ်သည် မမှန်ကန်တော့ဘဲ သွေးကြောအတွင်း သကြားဓာတ် စုပုံလာစေသည်။

ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါ၏ အကြောင်းရင်းများ :

သွေးကြောအတွင်းရှိ သကြားဓာတ်အဆင့် တစ်ခုအထိ မြင့်တက်လာသဖြင့် ကျောက်ကပ်က သကြားဓာတ်အားလုံးကို ပြန်လည်စုပ်ယူနိုင်ခြင်း မရှိတော့သောကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကျောက်ကပ်သည် glomerular unit မှ စစ်ထုတ်ထားသော အရာများထဲမှ သကြားဓာတ်ကို ပြန်လည်စုပ်ယူရသည့် တာဝန်ရှိပြီး၊ ထို့ကြောင့် ဆီးထဲသို့ သကြားဓာတ် ထွက်လာခြင်းဖြစ်ကာ “diabetes” ဟူသော စကားလုံး၏ မူလအဓိပ္ပာယ်လည်း ဖြစ်သည်။

ဤအခြေအနေသည် သွေးကြောအတွင်း သကြားဓာတ်အဆင့် တစ်ခုအထိ မြင့်တက်လာသောအခါ ကျောက်ကပ်၏ သကြားဓာတ်ကို စစ်ထုတ်ထုတ်ပယ်နိုင်စွမ်း ထိခိုက်လာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။ ပုံမှန်အားဖြင့် ကျောက်ကပ်သည် ၎င်းတို့မှ ဖြတ်သန်းလာသော အရာများထဲမှ သကြားဓာတ်ကို ပြန်လည်စုပ်ယူရသည်။ ထို့ကြောင့် အပိုသကြားဓာတ်သည် ဆီးဖြင့် ထုတ်ပယ်သွားပြီး “diabetes” ဟူသော ဝေါဟာရ ပေါ်ပေါက်လာသည်။

Diabetes ကို အမျိုးအစား ၂ မျိုး ခွဲနိုင်သည် :

- Type 1 diabetes သည် ပန်ကရိယား (pancreas) က အင်ဆူလင် ဟော်မုန်းကို မထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ယင်းကို အများအားဖြင့် ကလေးများတွင် တွေ့ရသည်။

- Type 2 diabetes သည် ပန်ကရိယားက အင်ဆူလင် ဟော်မုန်းကို လုံလောက်စွာ မထုတ်လုပ်နိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် Insulin Resistance ဟုခေါ်သော အခြေအနေကြောင့် ဖြစ်ပြီး၊ အများအားဖြင့် လူကြီးနှင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများတွင် တွေ့ရသည်။

ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါ၏ လက္ခဏာများ :

- ရေငတ်ခြင်း

- ခံတွင်းခြောက်ခြင်း

- မကြာခဏ ဆီးသွားခြင်း

- မကြာခဏ ဗိုက်ဆာခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်သော ကိုယ်အလေးချိန် လျော့ခြင်း သို့မဟုတ် တိုးခြင်း

- အလွယ်တကူ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း

- အထူးသဖြင့် လက်နှင့် ခြေထောက်များတွင် ထုံကျင်ခြင်း

- ဒဏ်ရာများ အနာကျက်ရန် ခက်ခဲခြင်း

ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါ၏ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ :

1. သွေးကြောပိတ်ဆို့ခြင်းဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများသည် အများအားဖြင့် ခြေထောက်များတွင် ဖြစ်ပွားတတ်သည်။ ခြေထောက်များ နာကျင်ခြင်းသည် ဖြစ်လေ့ရှိသည်။ မကုသပါက သွေးခဲများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပြီး ခြေချောင်းများသို့ သွေးမရောက်တော့သည်အထိ ဖြစ်နိုင်သည်။ သွေးကြောကျဉ်းခြင်း။
2. Coronary arteries: နှလုံးသို့ သွေးထောက်ပံ့မှု ပိတ်ဆို့သဖြင့် နှလုံးသို့ သွေးမရောက်တော့ခြင်း ဖြစ်သည်။ Myocardial infarction ဖြစ်စေနိုင်သည်။
3. Cerebrovascular disease: ခန္ဓာကိုယ်တစ်ဖက် အားနည်းခြင်း (paresis)၊ လေဖြတ်ခြင်း (paralysis)၊ ပါးစပ်ရွဲ့ခြင်း၊ စကားလုံးမရှင်းလင်းခြင်း (slurred speech) သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်တစ်ဝက် ထုံကျင်ခြင်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။
4. မျက်စိဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများဖြစ်သော amblyopia, diabetic retinopathy, နှင့် retinopathy တို့ ဖြစ်နိုင်သည်။
5. ကျောက်ကပ်ဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကြောင့် renal failure ဖြစ်စေနိုင်သည်။
6. အာရုံကြောဆိုင်ရာ နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများအနေဖြင့် ခြေထောက်နှင့် လက်များ ထုံကျင်ခြင်း၊ နာကျင်မှု ဖြစ်နိုင်သည်။

မည်သူများ ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါ စစ်ဆေးသင့်သနည်း?

1. ကိုယ်အလေးချိန် များပြီး body mass index (BMI) ≥ 25 kg/m² ရှိသူများ

2. မိသားစုတွင် ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါ ရှိသူများ

3. သွေးပေါင်မြင့်ခြင်း (140/90 mm Hg ထက်ပို) နှင့် HDL-cholesterol level ≤ 35 mg/dl နှင့်/သို့မဟုတ် သွေးထဲ triglycerides ≥ 250 mg/dl ရှိသူများ

4. ကိုယ်ဝန်ဆောင်ဆီးချို (gestational diabetes) ရှိခဲ့သော အမျိုးသမီးများ

5. ရောဂါလက္ခဏာ မရှိသော်လည်း အသက် 35 နှစ်ထက်ကြီးသူများ။ (သွေးစစ်ရလဒ် ပုံမှန်ဖြစ်ပါက 3 နှစ်တစ်ကြိမ် ထပ်မံစစ်ဆေးပါ)

ဆီးချိုသွေးချိုရောဂါ ကာကွယ်ခြင်း :

1. အမျှင်ဓာတ်ပါဝင်မှု မြင့်မားသော အာဟာရပြည့်ဝသည့် အစားအစာများကို စားသုံးပါ။

2. သကြားပါသော အစားအစာများနှင့် သကြားထည့်ထားသော အဖျော်ယမကာများကို လျှော့ချပါ။

3. အရက်သောက်ခြင်းနှင့် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။

4. ပုံမှန်လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ပါ။

 

 

Reference:</