အချို့သော ကလေးငယ်တွေကို အဝါရောင်အသားအရေနဲ့ ဘာကြောင့် မွေးဖွားကြတာလဲ?

ဤအခြေအနေကို မွေးကင်းစကလေး အရေပြားဝါခြင်း (newborn jaundice) ဟုခေါ်သည်။ ၎င်းသည် မွေးပြီးနောက် ပထမရက်အနည်းငယ်အတွင်း တွေ့ရလေ့ရှိပြီး၊ အများစုတွင် ဆရာဝန်က သေချာစွာ စိစစ်အကဲဖြတ်ပါက စောင့်ကြည့်၍ ထိရောက်စွာ ကုသနိုင်သည်။

မွေးကင်းစကလေး အရေပြားဝါခြင်း ဆိုတာဘာလဲ?

မွေးကင်းစကလေး အရေပြားဝါခြင်းသည် bilirubin ဟုခေါ်သော အဝါရောင်ပစ္စည်းကလေး၏ သွေးထဲတွင် စုပုံလာသောအခါ ဖြစ်ပေါ်သည်။ ထိုကြောင့် အရေပြားနှင့် မျက်လုံးအဖြူပိုင်းများ အဝါရောင် ပေါ်လာသည်။

သွေးနီဥများ သဘာဝအတိုင်း ပျက်စီးသွားသည့်အခါ bilirubin ထွက်ပေါ်လာသည်။

ကလေးသည် မိခင်ဝမ်းတွင် ရှိနေစဉ် မိခင်၏ ခန္ဓာကိုယ်က placenta မှတစ်ဆင့် bilirubin ကို ဖယ်ရှားပေးသည်။ မွေးပြီးနောက် ကလေး၏ အသည်းက bilirubin ကို ကိုယ်တိုင် ဖယ်ရှားရမည်။

အချို့ကလေးများတွင် အထူးသဖြင့် မွေးပြီးနောက် ပထမ ၂ မှ ၃ ရက်အတွင်း အသည်းသည် လုံးဝ မဖွံ့ဖြိုးသေးနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် bilirubin စုပုံလာပြီး အရေပြားဝါခြင်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။

ဘာကြောင့် ကလေးတချို့ မွေးလာချိန်တည်းက အရေပြားဝါနေသလဲ?

မွေးကင်းစကလေး အရေပြားဝါခြင်းသည် အချက်အလက်များစွာကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။

1. ကလေး၏ အသည်းသည် လုံးဝ မဖွံ့ဖြိုးသေးခြင်း

မွေးကင်းစကလေး၏ အသည်း၊ အထူးသဖြင့် မပြည့်မစုံမွေးကင်းစကလေး (premature baby) တွင် bilirubin ကို ထိရောက်စွာ ဖယ်ရှားရန် အရွယ်ရောက်မှု မလုံလောက်သေးနိုင်သည်။

သွေးထဲတွင် bilirubin စုပုံလာသောအခါ ကလေး၏ အရေပြားနှင့် မျက်လုံးများ အဝါရောင် စပြင်လာနိုင်သည်။

2. မွေးကင်းစ သွေးနီဥများ ပိုမိုမြန်ဆန်စွာ ပျက်စီးခြင်း

မွေးကင်းစကလေးများတွင် လူကြီးများထက် သွေးနီဥ အရေအတွက် ပိုများပြီး၊ ၎င်းတို့၏ သွေးနီဥများ၏ အသက်ရှည်ချိန်မှာလည်း ပိုတိုသည်။

ဤဆဲလ်များ ပျက်စီးသွားသည့်အခါ bilirubin ပိုမိုထွက်ပေါ်လာသည်။ ကလေး၏ ခန္ဓာကိုယ်က ၎င်းကို လုံလောက်အမြန် မဖယ်ရှားနိုင်ပါက အရေပြားဝါခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။

3. ကလေးသည် နို့လုံလောက်စွာ မရရှိခြင်း

မွေးပြီးနောက် ပထမရက်အနည်းငယ်အတွင်း နို့နည်းနည်းသာ သောက်သုံးသည့်၊ ဆီးသွားနည်းသည့်၊ ဝမ်းသွားနည်းသည့် သို့မဟုတ် ရေဓာတ်ခန်းခြောက်သွားသည့် ကလေးများတွင် ဆီးနှင့် ဝမ်းမှတစ်ဆင့် bilirubin ကို ပိုမိုနည်းပါးစွာ ဖယ်ရှားနိုင်သည်။

ထို့ကြောင့် အရေပြားဝါခြင်း ပိုမိုထင်ရှားလာနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် သင့်လျော်စွာ နို့တိုက်ကျွေးခြင်းနှင့် ကလေး၏ ဆီး၊ ဝမ်းသွားမှုကို စောင့်ကြည့်ခြင်းသည် အရေးကြီးသည်။

4. မိခင်နှင့် ကလေး၏ သွေးအုပ်စု မကိုက်ညီခြင်း

အချို့အခြေအနေများတွင် ABO incompatibility သို့မဟုတ် Rh incompatibility ကဲ့သို့ မိခင်နှင့် ကလေး၏ သွေးအုပ်စု မကိုက်ညီမှုကြောင့် ကလေး၏ သွေးနီဥများသည် ပုံမှန်ထက် ပိုမြန်စွာ ပျက်စီးနိုင်သည်။

ဤအခြေအနေကြောင့် bilirubin အဆင့် လျင်မြန်စွာ မြင့်တက်ပြီး ပိုမိုပြင်းထန်သော အရေပြားဝါခြင်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။

5. G6PD ချို့တဲ့မှု သို့မဟုတ် အချို့သော မျိုးရိုးဗီဇဆိုင်ရာ အခြေအနေများ

အချို့ကလေးများတွင် G6PD ချို့တဲ့မှု ရှိနိုင်ပြီး၊ ၎င်းကြောင့် ဆေးဝါးအချို့၊ အစားအစာအချို့ သို့မဟုတ် ရောဂါပိုးဝင်ခြင်း စသည့် လှုံ့ဆော်ချက်များနှင့် ထိတွေ့သောအခါ သွေးနီဥများ ပိုမိုလွယ်ကူစွာ ပျက်စီးနိုင်သည်။

ဤပျက်စီးမှုကြောင့် bilirubin အဆင့် မြင့်တက်နိုင်သည်။

6. ကူးစက်ရောဂါ သို့မဟုတ် အသည်းနှင့် သည်းခြေပြွန်ရောဂါများ

ပိုမိုရှားပါးသော်လည်း ကူးစက်ရောဂါ၊ အသည်းရောဂါ သို့မဟုတ် သည်းခြေပြွန်များ၏ ပုံမမှန်မှုများကြောင့် အရေပြားဝါခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။

အရေပြားဝါခြင်းသည် မျှော်မှန်းထားသည်ထက် ပိုကြာနေခြင်း သို့မဟုတ် အောက်ပါ လက္ခဏာများနှင့် တွဲပါက ဆေးကုသမှု လိုအပ်သည်:

๐ ဝမ်းအရောင် ဖျော့ဖျော့ဖြူဖြူ ဖြစ်ခြင်း

๐ ဆီးအရောင် မည်းခြင်း

๐ ပုံမှန်မဟုတ်စွာ အလွန်အိပ်ငိုက်ခြင်း

๐ နို့မကောင်းစွာ စို့ခြင်း

ဘယ်လို အရေပြားဝါခြင်းမျိုးတွေက ပုံမှန်တွေ့ရပြီး ဘယ်လိုမျိုးတွေကို သတိထားသင့်သလဲ?

မွေးကင်းစကလေး အရေပြားဝါခြင်းသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မွေးပြီးနောက် ဒုတိယ သို့မဟုတ် တတိယရက်ခန့်တွင် စတင်ပြီး ကလေး၏ ခန္ဓာကိုယ်က bilirubin ကို ပိုမိုကောင်းမွန်စွာ ဖယ်ရှားနိုင်လာသလို တဖြည်းဖြည်း သက်သာလာသည်။

သို့သော် bilirubin အဆင့်သည် တစ်ခါတစ်ရံ ကုသမှုလိုအပ်လောက်အောင် မြင့်တက်နိုင်သည်။

မိဘများအနေဖြင့် အောက်ပါ သတိပေးလက္ခဏာများကို စောင့်ကြည့်သင့်သည်:

๐ အရေပြားအဝါရောင် ပိုမိုပြင်းထန်လာခြင်း၊ အထူးသဖြင့် ရင်ဘတ်၊ ဝမ်းဗိုက်၊ လက်မောင်း၊ ခြေထောက်၊ လက်ဖဝါး သို့မဟုတ် ခြေဖဝါးအထိ ပျံ့နှံ့လာခြင်း

๐ မျက်လုံးအဖြူပိုင်းများ အဝါရောင် ထင်ရှားလာခြင်း

๐ ပုံမှန်မဟုတ်စွာ အလွန်အိပ်ငိုက်ခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်အိပ်နေခြင်း

๐ ကလေးကို နိုးထရန် ခက်ခဲခြင်း

๐ နို့မကောင်းစွာ စို့ခြင်း သို့မဟုတ် နို့မစို့လိုခြင်း

๐ အသံမြင့်မြင့် အော်ငိုခြင်း

๐ ပုံမှန်မဟုတ်စွာ ကိုယ်လျော့နည်းခြင်း သို့မဟုတ် ကိုယ်တင်းကျပ်ခြင်း

๐ ဆီးသွားမှု လျော့နည်းခြင်း

๐ ပုံမှန်မဟုတ်စွာ ဝမ်းအရောင် ဖျော့ခြင်း

๐ အရေပြားဝါခြင်း နှစ်ပတ်ထက် ပိုကြာခြင်း

မွေးကင်းစကလေး အရေပြားဝါခြင်းသည် အန္တရာယ်ရှိပါသလား?

မွေးကင်းစကလေး အရေပြားဝါခြင်း အများစုမှာ မပြင်းထန်ဘဲ ကလေး ကြီးထွားလာသလို၊ အသည်း ပိုမိုထိရောက်လာသလို၊ နို့လုံလောက်စွာ ရရှိလာသလို သဘာဝအလျောက် သက်သာလာသည်။

သို့သော် bilirubin အဆင့် အလွန်မြင့်တက်ပြီး ကုသမှုနောက်ကျပါက bilirubin သည် ကလေး၏ အာရုံကြောစနစ်နှင့် ဦးနှောက်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ ၎င်းသည် ပြင်းထန်သော အခြေအနေတစ်ရပ် ဖြစ်လာနိုင်ပြီး စောစီးစွာ အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် စောင့်ကြည့်ခြင်းဖြင့် ကာကွယ်သင့်သည်။

မွေးပြီးနောက် အောက်ပါကလေးများတွင် follow-up အထူးအရေးကြီးသည်:

๐ မပြည့်မစုံ မွေးဖွားခဲ့သူများ

๐ မွေးစအလေးချိန် နည်းသူများ

๐ အရင်က မွေးကင်းစကလေး အရေပြားဝါခြင်း အလွန်ပြင်းထန်ခဲ့သည့် မွေးချင်းများ ရှိသူများ

๐ မိခင်နှင့် သွေးအုပ်စု မကိုက်ညီနိုင်ခြေရှိသူများ

မွေးကင်းစကလေး အရေပြားဝါခြင်းကို ဘယ်လို ရောဂါရှာဖွေသလဲ?

ဆရာဝန်သည် ကလေး၏ အရေပြားနှင့် မျက်လုံးအဖြူပိုင်းများကို စစ်ဆေးပြီး bilirubin အဆင့်ကို တိုင်းတာမည်။

Bilirubin ကို အောက်ပါနည်းများဖြင့် စစ်ဆေးနိုင်သည်:

๐ အရေပြားမှတစ်ဆင့် bilirubin ကို တိုင်းတာသော ကိရိယာ

๐ ပိုမိုအသေးစိတ်နှင့် တိကျသော တိုင်းတာမှုအတွက် သွေးစစ်ဆေးခြင်း

အချို့အခြေအနေများတွင် ဆရာဝန်က အောက်ပါတို့ကို အကဲဖြတ်ရန် ထပ်ဆင့်စစ်ဆေးမှုများ တောင်းဆိုနိုင်သည်:

๐ မိခင်နှင့် ကလေး၏ သွေးအုပ်စုများ

๐ သွေးနီဥ ပျက်စီးမှု

๐ ကူးစက်ရောဂါ

๐ G6PD ချို့တဲ့မှု

ဤစစ်ဆေးမှုများက အကြောင်းရင်းကို သိရှိရန်နှင့် သင့်လျော်သော ကုသမှုကို ညွှန်ကြားရန် အထောက်အကူပြုသည်။

မွေးကင်းစကလေး အရေပြားဝါခြင်းကို ဘယ်လို ကုသသလဲ?

ကုသမှုသည် အောက်ပါ အချက်အလက်များအပေါ် မူတည်သည်:

๐ bilirubin အဆင့်

๐ မွေးပြီးနောက် နာရီအရ ကလေး၏ အသက်

๐ gestational age

๐ မွေးစအလေးချိန်

๐ အခြား အန္တရာယ်အချက်များ

အများအားဖြင့် အသုံးပြုသော ကုသနည်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်သည်။

1. နို့လုံလောက်စွာ ပေးခြင်း

အရေပြားဝါခြင်း ပျော့ပါက ကလေး နို့လုံလောက်စွာ ရရှိစေရန် ဆရာဝန်က အကြံပြုနိုင်သည်။

လုံလောက်စွာ နို့တိုက်ကျွေးခြင်းက ခန္ဓာကိုယ်အား ဆီးနှင့် ဝမ်းမှတစ်ဆင့် bilirubin ကို ဖယ်ရှားနိုင်စေသည်။ မိဘများသည် ကလေးက နို့ကောင်းကောင်း သောက်သလား၊ စိုစွတ်သည့် diaper လုံလောက်သလား၊ ဝမ်းသွားမှု လုံလောက်သလားကို စောင့်ကြည့်သင့်သည်။

2. Phototherapy

bilirubin အဆင့်သည် ကုသမှုလိုအပ်သည့် အဆင့်သို့ ရောက်သွားပါက ကလေးသည် phototherapy ခံယူနိုင်သည်။

ဤကုသမှုတွင် သတ်မှတ်လှိုင်းအလျားရှိသော အလင်းရောင်ကို အသုံးပြုပြီး bilirubin ကို ခန္ဓာကိုယ်က ပိုလွယ်ကူစွာ ဖယ်ရှားနိုင်သော ပုံစံသို့ ပြောင်းလဲပေးသည်။

Phototherapy သည် အများအားဖြင့် အသုံးပြုကြပြီး ထိရောက်သော ကုသမှုဟု သတ်မှတ်သည်။ ကုသနေစဉ် မျက်လုံးကို ကာကွယ်ရန် ဖုံးအုပ်ပေးပြီး တုံ့ပြန်မှုကို အကဲဖြတ်ရန် bilirubin အဆင့်ကို အချိန်ကြာကြာ စစ်ဆေးလေ့ရှိသည်။

3. အရင်းခံအကြောင်းရင်းကို ကုသခြင်း

အရေပြားဝါခြင်းသည် အောက်ပါကဲ့သို့ အခြားအခြေအနေတစ်ရပ်ကြောင့် ဖြစ်ပါက:

๐ သွေးနီဥ ပျက်စီးခြင်း

๐ သွေးအုပ်စု မကိုက်ညီခြင်း

๐ ကူးစက်ရောဂါ

๐ အသည်း သို့မဟုတ် သည်းခြေပြွန်ရောဂါ

ဆရာဝန်သည် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ခြေ လျှော့ချရန် အရင်းခံအကြောင်းရင်းကို ကုသပေးမည်။

မိဘများသည် အိမ်တွင် ကလေးကို မည်သို့ စောင့်ရှောက်သင့်သလဲ?

အိမ်ပြန်ရောက်ပြီးနောက် မိဘများသည် အထူးသဖြင့် မွေးပြီးနောက် ပထမ ၁ ပတ်အတွင်း ကလေး၏ အရေပြားနှင့် မျက်လုံးအဖြူပိုင်းများကို ပုံမှန်စောင့်ကြည့်သင့်သည်။

ထို့အပြင် အောက်ပါတို့ကိုလည်း စောင့်ကြည့်သင့်သည်:

๐ နို့သောက်မှု အပြုအမူ

๐ ဆီးသွားခြင်းနှင့် ဝမ်းသွားခြင်း

๐ သတိရှိမှု

๐ အိပ်စက်ပုံ

ကလေး၏ အဝါရောင် ပိုမိုထင်ရှားလာခြင်း၊ ပုံမှန်မဟုတ်စွာ အိပ်ငိုက်လာခြင်း၊ နိုးထရန် ခက်ခဲလာခြင်း၊ နို့မကောင်းစွာ စို့လာခြင်း သို့မဟုတ် အခြား ပုံမမှန် လက္ခဏာများ ပေါ်လာပါက ဆေးကုသမှု ချက်ချင်း ရယူပါ။

မိဘများအနေဖြင့် ကုသမှုရယူရန် အလွန်ကြာကြာ မစောင့်သင့်သကဲ့သို့ ဆရာဝန်၏ အကြံပြုချက်မရှိဘဲ ခွင့်ပြုမထားသော ကုသနည်းများကိုလည်း မသုံးသင့်ပါ။

အကျဉ်းချုပ်

မွေးကင်းစကလေး အရေပြားဝါခြင်းသည် အများအားဖြင့် တွေ့ရလေ့ရှိသော အခြေအနေတစ်ရပ်ဖြစ်ပြီး ပုံမှန်အားဖြင့် မပြင်းထန်ပါ။ မွေးပြီးနောက် ပထမရက်အနည်းငယ်အတွင်း ကလေး၏ အသည်းသည် အပြည့်အဝ အလုပ်မလုပ်သေးနိုင်သဖြင့် bilirubin သည် သွေးထဲတွင် စုပုံလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။

သို့သော် bilirubin အလွန်မြင့်မား