ထိုင်းနိုင်ငံသည် ၂၀၂၆ ခုနှစ်တွင် သံသယရှိ ဆုံဆို့ရောဂါ ဖြစ်ပွားမှု ၆၁ ဦးနှင့် သေဆုံးမှု ၈ ဦးကို အစီရင်ခံခဲ့ပြီး နယ်စပ်တောင်ပိုင်း ပြည်နယ်များတွင် စောင့်ကြည့်မှုကို ပိုမိုတိုးမြှင့်ဆောင်ရွက်နေသည်

ထိုင်းနိုင်ငံ ရောဂါကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေးဦးစီးဌာနက 2026 ခုနှစ်တွင် နိုင်ငံတစ်ဝန်း ဒစ်ဖသီးရီးယား (diphtheria) သံသယလူနာ 61 ဦးနှင့် သေဆုံးသူ 8 ဦးကို အစီရင်ခံထားပြီး၊ တောင်ပိုင်းနယ်စပ်ပြည်နယ်များတွင် စောင့်ကြည့်မှုကို ပိုမိုတင်းကျပ်စေကာ မိဘများအနေဖြင့် မိမိတို့၏ကလေးများအား ကာကွယ်ဆေးအပြည့်အဝ ထိုးနှံစေရန် ထပ်မံတိုက်တွန်းနေသည်။

ထိုင်းနိုင်ငံ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန လက်အောက်ရှိ ရောဂါကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေးဦးစီးဌာန (DDC) သည် ပြည်နယ်အတော်များများတွင် ဒစ်ဖသီးရီးယား ကူးစက်မှု သံသယအကြောင်းကြားချက်များ ရရှိပြီးနောက် ရောဂါစောင့်ကြည့်မှုနှင့် ကာကွယ်ရေးအစီအမံများကို ပိုမိုအားကောင်းစေကာ၊ အများစုသောဖြစ်ရပ်များမှာ နိုင်ငံ၏ တောင်ပိုင်းနယ်စပ်ဒေသတွင် စုစည်းနေသည်။

DDC ၏ အကြီးတန်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ကျွမ်းကျင်သူနှင့် ပြောရေးဆိုခွင့်ရှိသူ ဒေါက်တာ Jurai Wongsawat က 2026 ခုနှစ် ဇန်နဝါရီ 1 ရက်မှ နိုဝင်ဘာ 9 ရက်အထိ ထိုင်းနိုင်ငံတွင် ဒစ်ဖသီးရီးယား သံသယလူနာ 61 ဦးနှင့် သေဆုံးသူ 8 ဦးကို မှတ်တမ်းတင်ထားပြီး၊ သံသယဖြစ်ရပ်များအတွင်း သေဆုံးနှုန်းအချိုးမှာ ခန့်မှန်းခြေ 13% ရှိကြောင်း ပြောကြားခဲ့သည်။

လူနာများ၏ အသက်အရွယ်မှာ ၈ လမှ ၈၂ နှစ်အထိ ဖြစ်ပြီး၊ အလယ်အလတ်အသက်မှာ 18 နှစ် ဖြစ်သည်။ အသက် 4 နှစ်အောက်ကလေးများတွင် အစီရင်ခံထားသော ဖြစ်ရပ်အရေအတွက် အများဆုံးဖြစ်ပြီး၊ အမျိုးသားနှင့် အမျိုးသမီး အချိုးမှာ ခန့်မှန်းခြေ 1.14 : 1 ဖြစ်သည်။

နိုင်ငံတစ်ဝန်းလုံးတွင် ဖြစ်ရပ်များကို ရံဖန်ရံခါ မှတ်တမ်းတင်ထားသော်လည်း ကျန်းမာရေးအာဏာပိုင်များက တောင်ပိုင်းနယ်စပ် ပြည်နယ် 3 ခုနှင့် Songkhla ပြည်နယ်ရှိ ခရိုင် 4 ခုတွင် ကူးစက်မှု စုစည်းနေသည်ကို တွေ့ရှိခဲ့သည်။ ထိုဒေသများတွင် ဖြစ်ရပ် 21 ခုနှင့် သေဆုံးသူ 5 ဦး ရှိပြီး၊ ဓာတ်ခွဲခန်းဖြင့် အတည်ပြုထားသော ကူးစက်မှု 3 ခုလည်း ပါဝင်သည်။ Narathiwat ပြည်နယ်တွင် ဒေသအတွင်း ဖြစ်ရပ်အများဆုံးဖြစ်ပြီး လူနာ 10 ဦးရှိသည်။

ဒေါက်တာ Jurai က လက်ရှိတွင် ထိုင်းနိုင်ငံတစ်ဝန်း ဒစ်ဖသီးရီးယား ပျံ့နှံ့ရောဂါကြီး ဖြစ်နေသည်ဟု သက်သေမရှိသေးကြောင်း အလေးထားပြောကြားခဲ့သည်။ သို့ရာတွင် ကလေးများ ကာကွယ်ဆေး မထိုးထားခြင်း သို့မဟုတ် အကြံပြုထားသော ကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်ကို မပြီးစီးထားခြင်း ရှိသည့် အသိုင်းအဝိုင်းများတွင် ထပ်မံဖြစ်ရပ်များ ပေါ်ပေါက်နိုင်ကြောင်း သတိပေးခဲ့သည်။

ဌာနသည် နိုင်ငံတစ်ဝန်း စောင့်ကြည့်မှုကို ဆက်လက်ထိန်းသိမ်းထားကာ အန္တရာယ်မြင့်ဒေသများ၊ အထူးသဖြင့် တောင်ပိုင်းနယ်စပ်တလျှောက်တွင် ရောဂါကာကွယ်ထိန်းချုပ်ရေးအစီအမံများကို ပိုမိုအားကောင်းစေထားသည်။

ဒစ်ဖသီးရီးယားသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို အများအားဖြင့် ထိခိုက်စေသော ဘက်တီးရီးယားကြောင့်ဖြစ်သော ရောဂါဖြစ်ပြီး အန္တရာယ်ရှိနိုင်သည်။ ရောဂါ၏ ပုံမှန် ပေါက်ဖွားကာလမှာ 2 ရက်မှ 5 ရက်အထိ ဖြစ်ပြီး၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊ နှာချေခြင်း သို့မဟုတ် ရောဂါကူးစက်ခံထားရသူ၏ အသက်ရှူလမ်းကြောင်းမှ ထွက်လာသော အရည်များနှင့် ထိတွေ့မှုတို့မှတစ်ဆင့် ပျံ့နှံ့နိုင်သည်။

အဖြစ်များသော လက္ခဏာများမှာ ဖျားခြင်း၊ လည်ချောင်းနာခြင်း၊ မျိုချရခက်ခဲခြင်းနှင့် လည်ချောင်းအတွင်း မီးခိုးရောင်-အဖြူရောင် ထူထဲသော membrane ဖွဲ့စည်းပေါ်ပေါက်ခြင်းတို့ ဖြစ်သည်။ ပြင်းထန်သော အခြေအနေများတွင် ထို membrane က လေကြောင်းကို ပိတ်ဆို့နိုင်ပြီး၊ ဘက်တီးရီးယားမှ ထုတ်လုပ်သော toxin များက နှလုံးနှင့် အာရုံကြောစနစ်ကို ထိခိုက်စေသည့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်စေနိုင်ကာ သေဆုံးမှုအထိ ဖြစ်နိုင်သည်။

ဒစ်ဖသီးရီးယားသည် ကလေးများတွင် ပိုမိုတွေ့ရလေ့ရှိသော်လည်း လုံလောက်စွာ ကာကွယ်ဆေး မထိုးထားသည့် လူကြီးများတွင်လည်း ကူးစက်ခံရနိုင်သည်။

DDC က ဒစ်ဖသီးရီးယားနှင့် ကိုက်ညီနိုင်သည့် လက္ခဏာများ ရှိသူများအား နှာခေါင်းစည်း ဝတ်ဆင်ပြီး အမြန်ဆုံး ဆေးကုသမှု ခံယူရန် အကြံပြုခဲ့သည်။ လူနာများသည် မကြာသေးမီက ကူးစက်ခံထားရသူများနှင့် ထိတွေ့မှုရှိခဲ့ပါက ကျန်းမာရေးဝန်ထမ်းများအား အသိပေးရန်နှင့် ၎င်းတို့၏ ကာကွယ်ဆေးထိုးမှတ်တမ်းကို ပေးအပ်ရန်လိုပြီး၊ ထိုသို့ပြုလုပ်ခြင်းက အန္တရာယ်အကဲဖြတ်မှုနှင့် ရောဂါရှာဖွေမှုကို တိကျစေမည်ဖြစ်သည်။

တုံ့ပြန်မှုအစိတ်အပိုင်းတစ်ရပ်အနေဖြင့် ဌာနသည် ပြည်နယ်နှင့် ဒေသဆိုင်ရာ ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးအေဂျင်စီများနှင့် ပူးပေါင်းကာ တက်ကြွစွာ ဖြစ်ရပ်ရှာဖွေခြင်း၊ ကူးစက်ရောဂါဗေဒ စုံစမ်းစစ်ဆေးမှုများနှင့် ထိတွေ့သူ ခြေရာခံခြင်းတို့ကို ပိုမိုအားကောင်းစေခဲ့သည်။ ကျန်းမာရေးစင်တာများသည်လည်း ဒစ်ဖသီးရီးယား antitoxin အပါအဝင် ကုသရေးအရင်းအမြစ်များကို ပြင်ဆင်နေပြီး အချိန်မီ ဆေးကုသမှု ပေးနိုင်ရန်နှင့် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများနှင့် သေဆုံးမှု အန္တရာယ်ကို လျှော့ချရန် ကြိုးပမ်းနေသည်။

တောင်ပိုင်းနယ်စပ်ပြည်နယ်များတွင် ကျန်းမာရေးအာဏာပိုင်များသည် ဒေသဆိုင်ရာ အုပ်ချုပ်ရေးအဖွဲ့အစည်းများ၊ ကျောင်းများနှင့် ရပ်ရွာခေါင်းဆောင်များနှင့် ပူးပေါင်းကာ ပုံမှန်ကာကွယ်ဆေး မထိုးထားရသေးသော ကလေးများကို ဖော်ထုတ်နေသည်။ ထိခိုက်လွယ်သော လူအုပ်စုများအကြား ကာကွယ်ဆေးလွှမ်းခြုံမှု မြှင့်တင်ရန် ကြိုတင်ကာကွယ်ဆေးထိုးဝန်ဆောင်မှုများကိုလည်း တိုးချဲ့နေသည်။

ဒေါက်တာ Jurai က ဒစ်ဖသီးရီးယားသည် ကာကွယ်ဆေးဖြင့် ကာကွယ်နိုင်သော ရောဂါဖြစ်ကြောင်း အလေးထားပြောကြားပြီး၊ ထိုင်းနိုင်ငံ၏ အမျိုးသား ကာကွယ်ဆေးထိုးအစီအစဉ်အရ မိဘများအနေဖြင့် မိမိတို့ကလေးများအား အကြံပြုထားသော ဆေးပမာဏများအားလုံး ထိုးနှံစေရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

ကလေးများသည် ငယ်ရွယ်စဉ်အတွင်း ဒစ်ဖသီးရီးယား ပါဝင်သော ကာကွယ်ဆေး 5 ကြိမ် ထိုးနှံရမည်ဖြစ်ပြီး၊ အသက် 2 လ၊ 4 လ နှင့် 6 လတွင် စတင်ကာ 18 လနှင့် 4 နှစ်တွင် booster ထိုးနှံရမည်။ ကျောင်းနေအရွယ်တွင် ထပ်မံ booster ကာကွယ်ဆေးများ ထိုးနှံရန် အကြံပြုထားပြီး၊ လူကြီးများလည်း သက်ဆိုင်ရာ ကာကွယ်ဆေးထိုးလမ်းညွှန်ချက်များအရ ဒစ်ဖသီးရီးယားနှင့် tetanus ပါဝင်သော booster များကို ထိုးနှံသင့်သည်။

မိမိတို့ကလေး၏ ကာကွယ်ဆေးထိုးအခြေအနေကို မသေချာသည့် မိဘများအနေဖြင့် အနီးဆုံး ကျန်းမာရေးစင်တာများသို့ ကာကွယ်ဆေးမှတ်တမ်းကို ယူဆောင်လာရန် တိုက်တွန်းထားပြီး၊ ထိုနေရာတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ဝန်ထမ်းများက နောက်ကျကျန်နေသော ကာကွယ်ဆေး ထပ်မံထိုးနှံရန် လိုအပ်မလိုကို စိစစ်ပေးနိုင်သည်။

ဌာနကလည်း ပြည်သူများအား တစ်ကိုယ်ရည် သန့်ရှင်းရေး ကောင်းမွန်စွာ ထိန်းသိမ်းရန်၊ လက်ကို ပုံမှန်ဆေးကြောရန်နှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းမှ အရည်များနှင့် ညစ်ညမ်းနိုင်သော သောက်ရေခွက်များ သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းများကို အတူတူ မျှဝေသုံးစွဲခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ရန် တိုက်တွန်းခဲ့သည်။

လည်ချောင်းနာတာ ရက်ရှည်ဖြစ်နေခြင်း၊ မျိုချရခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် လည်ချောင်းအတွင်း မထင်မှတ်သော membrane ပေါ်ပေါက်ခြင်းတို့ ခံစားနေရသူများသည် အမြန်ဆုံး ဆေးကုသမှုခံယူသင့်ပြီး၊ အစောပိုင်း ရောဂါရှာဖွေခြင်းနှင့် သင့်လျော်သော ကုသမှုသည် ပြင်းထန်သည့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ကာကွယ်ရန် အရေးကြီးသည်။

ဒေါက်တာ Jurai က မိဘများအနေဖြင့် ကာကွယ်ဆေးမထိုးမိခဲ့သော ကာကွယ်ဆေးများအတွက် ပျံ့နှံ့ရောဂါ ဖြစ်ပွားသည်ကို စောင့်မနေသင့်ကြောင်း ထပ်လောင်းပြောကြား