နာရီရိုစိုင်စက်ဆေးကုသမှု ဗဟုဇာတာဌာန

နာရီရိုစိုင်စက်ဆေးကုသမှု ဗဟုဇာတာဌာနသည် နာရီရောဂါ ပြသနာရှိသူများအတွက် အထူးဂရုစိုက်မှု အဆင့်မြင့်ဆေးကုသမှုများပေးရန်ကတိပေးထားပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ မြင့်မားသောလေ့ကျင့်ထားသည့်၊ ဘုတ်အဖွဲ့မှအသိအမှတ်ပြုပြီးသော နာရီရောဂါ အထူးကုဆရာဝန်များနှင့် နာရီခွဲစိတ်ဆရာဝန်များသည် နာရီရောဂါတစ်ခုခုကို ခေတ်သစ်နည်းပညာ ဖြင့် ယနေ့လူနာများကို ၂၄ နာရီတစ်ပတ်လုံး တိကျသော ရောဂါခွဲခြားခြင်း၊ ထိရောက်စွာ စီမံခန့်ခွဲခြင်း၊ ကုသခြင်းတို့ ဖော်ဆောင်ပေးနေပါသည်။

ဖြစ်စဉ်များ

နာရီရောဂါများသည် မျိုးစုံပုံစံနှင့် အထင်အမြင်မျိုးစုံဖြင့် ပေါ်ထွက်လာနိုင်သောကြောင့်၊ တိကျသော ရောဂါခွဲခြားရန် လေ့ကျင့်ထားသည့် ဝန်ထမ်းများသာမက ခေတ်မီ သယ်ဆောင်ပစ္စည်းများလည်း လိုအပ်ပါသည်။ ကျွန်ုပ်တို့၏ နော့ရွန် ရောဂါ ရောဂါခွဲခြားစစ်ဆေးမှုများသည် ခေတ်မီ နည်းပညာဖြင့် ဗုဒ္ဓမှုရှိသော ရလဒ်ရရှိစေရန် ဆောင်ရွက်ပါသည်။

• Computerized Tomography (CT)

• Magnetic Resonance Imaging (MRI, MRA, MRV)

• Cerebral Angiogram

• Neurosonology Carotid Ultrasound နှင့် Transcranials Doppler

• Electroencephalography (EEG)

• Electromyography (EMG)

• Nerve Conduction Study (NCV)

 

စိတ်ကျန်းမာရေးဗဟုဇာတာဌာန

စိတ်ရောဂါဆိုင်ရာဆေးပညာသည် လူ့စိတ်အာရုံ၊ စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာများအတွက် ရောဂါခွဲခြားခြင်း၊ ကုသခြင်း၊ ကာကွယ်ခြင်းနှင့်လေ့လာသည့် ဆေးပညာဌာနတစ်ခုဖြစ်သည်။ ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦးစီ၏ ရောဂါနှင့်လက္ခဏာပေါ်မူတည်၍ ဆေးဝါးကုသမှု၊ စိတ်ကုသမှုနှင့် အကြံဉာဏ်ပေးကုသမှု သို့မဟုတ် လျှပ်စစ်ကုသမှု၊ OPD ဆေးကုသမှုတို့ကို သင့်လျော်စွာ အသုံးပြုသည်။

စိတ်ကျန်းမာရေးဗဟုဇာတာဌာနမှာ အကြံဥာဏ်ပေးခြင်း၊ ပြင်ပလူနာကုသမှု မှ စတင်၍ ရောဂါအလွန်ပြင်းထန်သည့်အခါ တိုက်ရိုက်ရောဂါကုသနိုင်သည့် ဆေးရုံတက်ကုသမှု (inpatient) အထိ ဝန်ဆောင်မှုအမျိုးမျိုး ပြည့်စုံစွာ ပေးဆောင်ပါသည်။

ပြင်ပလူနာ ဝန်ဆောင်မှုများ

1. နေ့စဉ်ဘဝကို ကိုင်တွယ်နိုင်သော်လည်း ပရော်ဖက်ရှင်နယ် စိတ်ကျန်းမာရေးထောက်ပံ့မှုလိုအပ်သူများအတွက်-

   • စိတ်ကျန်းမာရေး ပြုံပေးခြင်းနှင့် သုံးသပ်ခြင်း

   • အူမသွေးခြင်း၊ bipolar disorder၊ စိတ်လှုပ်ရှားပျက်စီးခြင်း၊ PTSD စသည်တို့အတွက် စစ်ဆေးခြင်း

   • AI-based behavioral analysis ဖော်ပြပါ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ သုံးသပ်ခွဲခြားမှုကိရိယာများအသုံးပြုခြင်း

2. စိတ်ကုထုံး & အကြံဥာဏ်ပေးကုသမှု

   • ကိုယ်ပိုင် သို့မဟုတ် အုပ်စုအလိုက် စိတ်ကုထုံး (ဥပမာ - Cognitive Behavioral Therapy - CBT)

   • ဂီတထုတ်စစ်သင်ပုန်း နှင့် စိတ်အာရုံကျင့်သင်ပုန်း/တေးသီချင်းစသည်များ

3. ဆေးဝါးစီမံခန့်ခွဲခြင်း

4. စိတ်ကျန်းမာရေး ပြန်လည်ဖော်စပ်ကုသမှု နှင့် အလုပ်သင်ကုသမှုအစီအစဉ်များ

5. ၂၄ နာရီ စိတ်ကျန်းမာရေးအရေးပေါ်ဖုန်းလိုင်း
   အတည်လျှောက်ဝန်ထမ်းများက ဖုန်းမှ တိမြန်သော အားပေးမှု

အထူးအုပ်စုလူနာဝန်ဆောင်မှု (Inpatient Services)

အလွန်ပြင်းထန်သော ရာဇဝတ် ပြင်းသောလက္ခဏာရှိသူများကို စိတ်ရောဂါဌာနတွင် သတိပြုကြည့်ရှုအောင်လုံခြုံစွာထား၍ များစွာသော လူနာအုပ်စုရှေ့နေကြည့်နေရန် ခွဲခြားတပ်ဆင်ထားသည်။စိတ်ရောဂါဆရာဝန်များ၊ သူနာပြုများ၊ စိတ်ရှုထောက်ပံ့သူများ၊ အလုပ်သင်ဆရာ၊ ဂီတထုတ်သင်ကြားသူများအပါအဝင် အလွန်ကူညီနိုင်သောအဖွဲ့အစည်းမှ စောင့်ကြပ်ခြင်းခံရမည်။ မိမိကိုယ်ကို သို့မဟုတ် အခြားသူများအတွက် အန္တရာယ်ဖြစ်နိုင်သော စိတ်ခံစားမှုများ၊ အပြုအမူများကို စောင့်ကြပ်သည့် ဝန်ဆောင်မှုဖြစ်သည်။

Sunlight Clinic (စာအာလုပ်ငန်းလွတ်မြောက်ခြင်းနှင့် စိတ်ရောဂါပေါင်းစပ်ကုသမှု)

Sunlight Clinic သည် မူးယစ်စာအသုံးပြုမှုမှ ပြန်လည်လွတ်မြောက်ရန်နှင့် စိတ်ကျန်းမာရေး ပြန်လည်လည်သန်အောင် ပြုပြင်သည့်လမ်းကြောင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။
မူးယစ်ဆေးဝါးထိန်းချုပ်ရေးဦးစီးဌာန၊ FDA နှင့် ပြည်သူ့ကျန်းမာရေးဝန်ကြီးဌာန (MOPH ထုတ်ပြန်ချက် အမှတ် ၁၇၈၊ ၂၀၀၂ ခုနှစ် ဇူလိုင် ၁၈ ရက်နေ့မှစ၍) မှ အတည်ပြုချက်ရရှိပြီး Sunlight Clinic သည် စားသုံးလွန်အတက်ကြီးမှုနှင့် စိတ်ကျန်းမာရေးကိစ္စများအတွက် ပြည့်စုံသော ပြင်ပလူနာ နှင့် လူနာတက်ကုသမှု ဝန်ဆောင်မှုများပေးလျက်ရှိသည်။

• လုံခြုံ၍ ထိရောက်သော စားသုံးလွန်အတက်ကြီးမှုများအတွက် တဦး ဆေးကုသမှုအစီအစဉ်

• စိတ်ခံစားမှုနှင့် စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြန်လည်ကျန်းမာရေးပြုလုပ်မှု

• ဆေးကျန်းမာရေးနှင့် စိတ်ကျန်းမာရေးပွဲတွဲ ဝန်ထမ်းများမှ ပေါင်းစပ်ထောက်ပံ့မှု

စိတ်ရောဂါနှင့် ကုသနည်းလမ်းများ

စိတ်ရောဂါ (Psychiatric Disorders) ဆိုတာဘာလဲ?

စိတ်ရောဂါသည် ပုဂ္ဂိုလ်တစ်ဦး၏ စိတ်စဉ်၊ စိတ်ခံစားမှုနှင့် အပြုအမူများကို ဆိုးဝါးစေသည့်အပြင် နေ့စဉ်ဘဝအလုပ်အမှုများအတွက် ရုန်းကန်မှုများ ဖြစ်စေသည်။ ပြင်းထန်မှုအလွှာကို မျှတသော်လည်း အလွန် ငယ်/အလွန်ပြင်းနိုင်သည်။

၁။ တွေ့ရနိုင်သော စိတ်ရောဂါအမျိုးအစားများ

• ကျူးလွန်မြဲခြင်းရောဂါ (Depressive Disorders):စိတ်ဝမ်းနည်းခြင်း၊ စိတ်ပျက်လက်၍ ဟပ်တောငျမှု၊ အိပ်မပျော်ခြင်း သို့မဟုတ် အမြန်အိပ်ချင်းနှင့်တစ်ပါတ်တည်း ထပ်တူရှိခြင်း၊ နောင်တ၊ ကိုယ်တန်ဖိုးမရှိကြောင်း ခံစားရခြင်း၊ ကိုယ့်အသက်သေချင်စိတ်ရှိခြင်း

• စိုးရိမ်ကြောက်ရွံ့ရောဂါ (Anxiety Disorders): လွန်ကဲစွာ ကြောက်ရွံ့ခြင်း သို့မဟုတ် စိုးရိမ်ခြင်း၊ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း၊ ဝမ်းနာခြင်း၊ ထိတွေ့ကြုံတွေ့ရာ မသွားချင်ခြင်း၊ အိပ်ရာပြဿနာ၊ အာရုံစိုက်မှုနည်းခြင်း

• Bipolar Disorder: ဖြစ်သွားသော် မုန်းသံတဝရ လှုပ်ရှားလှုပ်ရှားခဲ့ခြင်းနှင့် ကျူးလွန်မြဲခြင်းအစည်းအဝေး ပြောင်းလဲပြီးဖြစ်သည်။ မုန်းသံတဝရသည် စွမ်းအားပြင်းထန်ခြင်း၊ မလိုမုန်းကုန်အကြွေးပေးသွားခြင်း၊ စဉ်းစား/စကားပြော မြန်မြန်ဖြစ်ခြင်းတို့ ပါဝင်သည်။

• စစ်ကိုင်စိတ်ရောဂါ (Schizophrenia): အနားယဉ်အသံကြားခြင်း၊ ထင်မွန်းယုံကြည်မှုရှိခြင်း၊ အပြုအမူအကျင့်ကို ကိုင်တွယ်ဖို့မရခြင်း၊ လူမှုရေးအလုပ်လုပ်ျခင်းညံ့ခြင်း

• Obsessive-Compulsive Disorder (OCD): ထိန်းမထားနိုင်သောစိတ်ကူး၊ နေ့စဉ်ဘဝတိုးတက်မှုကို အားနည်းစေသော ထပ်ထပ်လုပ်ဖြစ်မှုများ

• Post-Traumatic Stress Disorder (PTSD): မက်မဖြစ်မှု၊ ဖြစ်ရပ်မှတ်တမ်းပြန်ရောက်နိုင်ခြင်း၊ ရှောင်လွှဲမှု၊ ချိန်ခွင်ကင်းနေမှု၊ စိတ်အနေအထား ပြောင်းလဲခြင်း

• ADHD: အာရုံစိုက်နိုင်မှုနည်း၊ တစ်နေရာတည်း မနေနိုင်ခြင်း၊ စိတ်ပျက်လက်၍ တုံ့ပြန်မှုမြန်ခြင်း၊ အချိန်စီမံခန့်ခွဲမှုညံ့၊ အိပ်မပျော်ခြင်း

၂။ စိတ်ခန္ဓာကိုယ်ရောဂါဖြစ်ပွားစေနိုင်သော အကြောင်းအရာများ

• ပြီးသွားမယ့်ဥစ္စာကိုင်မြဲမှု (Genetics): မိသားစုမှ ရောဂါဖြစ်လာမှု

• ဓာတုဖလှယ်မှုဖျက်ဆီးမှု (Chemical Imbalance): Neurotransmitters (serotonin, dopamine, norepinephrine) မညီမျှမှု

• စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာဖိစီးမှုများ (Psychosocial Stress): မိသားစုပြဿနာ၊ အလုပ်ဖိစီးမှု၊ သန့်ရှင်းမကောင်းသော ပတ်ဝန်းကျင်တစ်ခု

• ထိခိုက်မှု (Trauma): နှိပ်စက်ရိုက်နှက်ခြင်း၊ မတော်တဆမှု၊ ချစ်သူတစ်ပါးဆုံးရှုံးမှု

• ယူခွင့်ကန်မှုမရှိသော တိုးတက်မှုများ (Substance Use): မူးယစ်ဆေး၊ အရက် - ဦးနှောက်လုပ်ဆောင်ချက်ယိုင်ပါးစေခြင်း

• ဇီဝနှင့် ဟော်မုန်းပြောင်းလဲမှု (Biological & Hormonal Changes): လူငယ်ကြီးလာခြင်း၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင်၊ သို့မဟုတ် သက်ကြီးဆီပိုဒ်

၃။ အန္တရာယ်လက္ခဏာများနှင့် ဆိုးကျိုးများ

• ကြာရှည်စွာ စိတ်ဖိစီးမှု သို့မဟုတ် ထိခိုက်မှုခံစားရခြင်းဟာ ကိုယ်သေရန်စိတ် (suicidal ideation) ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ချက်ချင်းအရေးယူမှုလိုအပ်သည်

• မူးယစ်ဆေးဝါး သို့မဟုတ် အရက်သုံးစွဲခြင်းသည် ရောဂါလက္ခဏာများ ဆိုးရွားစေသော်လည်း မူလရောဂါကိုဖုံးဖိနိုင်သည်

• ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တစ်ောင့်ရောဂါများဖြစ်ပါက (ဥပမာ chronic illness/ malnutrition) စိတ်ရောဂါများ ဖြစ်နိုင်မှုများစေသည်

• လူမှုရေး/မိသားစုထောက်ပံ့မှုမရှိခြင်းသည် ချစ်ကြည်ရာတစ်ခုကို ထိခိုက်စေပြီး ဆက်သွယ်ခြင်းလျော့ပါးစေကာ သီးခြားနေရန်၊ အငြိုးအတား၊ ရောဂါလက္ခဏာဆိုးရွားလာနိုင်သည်

၄။ ကုသမှုရွေးချယ်စရာများ

၄.၁ ဆေးဝါးကုသမှု

• Antidepressants: Serotonin/ Norepinephrine ကိုထိန်းညှိခြင်း၊ တိတ်ဆိတ်ခြင်း နှင့် စိုးရိမ်ခြင်းကို တင်းတိန်းစေခြင်း

• Antipsychotics: အနားယဉ်ခြင်း၊ ထင်မွန်းယုံကြည်ချက်မျိုးလုပ်ခြင်း ကိုကုသခြင်း (ဥပမာ schizophrenia, bipolar)

• Anxiolytics: စိုးရိမ်ခြင်းလျော့ပေစေခြင်းနှင့် အိပ်စက်မှုအားမြှင့်တင်ခြင်း၊ သုံးစွဲမှုလွယ်ကူမှုကြောင့် သတိထားအသုံးပြုရန်လိုအပ်သည်

• Mood Stabilizers: Bipolar disorder တွင် စိတ်အနုပျိုလှုပ်ရှားမှုများ တားဆီးရန်

၄.၂ စိတ်ကုထုံး (Psychotherapy)

• CBT (Cognitive Behavioral Therapy): အနုတ်သဘောသီအိုရီနှင့် အပြုအမူများ ပြန်ပြင်စေခြင်း

• Supportive Therapy: စိတ်ခံစားမှုခံနိုင်ရည်၊ စိတ်ဖိစီးမှုကို ကိုင်တွယ်နိုင်စွမ်း တိုးတက်စေခြင်း

• EMDR & Psychodynamic Therapy: PTSD နှင့် ထိခိုက်မှုဆိုင်ရာ ရောဂါများအတွက်

၄.၃ အထောက်အကူပြုထုံးနည်းများ

• ဂီတထုတ်ကုသမှု (Music Therapy)

• TMS (Transcranial Magnetic Stimulation): ဆေးကုသမှုမျိုးစုံကို တုန်လှုပ်မှုဖြယ်ရာ ဦးနှောက်အားမပြည့်နိုင်သော စိတ်ရောဂါများအတွက် မထိခိုက်ဘဲဦးနှောကို တုံ့ပြန်အားဖြည့်သောနည်းပညာ

၅။ ကာကွယ်ရေးနည်းလမ်းများ

• စိတ်ကျန်းမာရေး လေ့ကျင့်မှု: စိတ်ထိန်းချုပ်မှု၊ အသက်ရှူနည်းယ်သည့်စိတ်ယဉ်ကျေးမှု၊ စိတ်အာရုံစိုက်ခြင်း၊ မူးယစ်/အရက်ရှောင်ခြင်း၊ အများနှင့် ပွင့်လင်းစွာ ဆွေးနွေးခြင်း

• ခန္ဓာကိုယ်ကျန်းမာရေး အလေ့အထ: ပုံမှန်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း၊ စားသုံးမူညီညွတ်သော အစားအစာ၊ ၆-၈ နာရီအိပ်စက်ခြင်း

• လူမှုရေး/ပတ်ဝန်းကျင် တိုးတက်ရေး: မိသားစုချစ်ကြည်မှု၊ အထောက်အပံ့ ရရှိသော မိတ်ဆွေဖြစ်ခြင်းများ၊ စိတ်လွတ်တဲ့ ဝါသနာလုပ်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းရေးဆိုးရွားရာမှ ဝေးနေခြင်း

၆။ စိတ်ကျန်းမာရေး ပြန်လည်ဖော်စပ်ကုသမှု

ကုသပြီးနောက် ဇီဝ၊ စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ၊ လူမှုရေး အနေအထား ပြန်လည်တည်ဆောက်ရေးရည်ရွယ်ချက်-

• ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပြန်စုံကျန်းမာရေး: စိတ်ဖိစီးမှုလျော့ပေအောင် အားကစားလုပ်ခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်ကြံ့ခိုင်မှု မြှင့်တင်ခြင်း

• အာဟာရထောက်ပံ့မှု: ဦးနှောက်ကျန်းမာရေးအတွက် အသင့်တော်ဆုံးအစားအစာ

• စိတ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ထောက်သောက်မှု: အုပ်စုအတွင်းအကြံဥာဏ်ပေးခြင်း၊ စိတ်ခံစားမှုကို ကိုင်တွယ်နိုင်စွမ်းဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ခြင်း

• လူမှုအသင်းဝင် ပြန်လည်ဝင်ရောက်ခြင်း: အလုပ်တစ်ခုလိုက်မိ၊ ကျောင်းပြန်တက်၊ လူမှုလုပ်ငန်း ပါဝင်မှုများ၊ ဂီတ/အနုပညာဆုလာဘ်များမှ ဝမ်းမြောက်ချစ်ခင်မှုရရှိခြင်း

၇။ ဆေးပညာ နည်းပညာနှင့် ရောဂါခွဲခြားကိရိယာများ

ခေတ်သစ် စိတ်ရောဂါကုသမှုများတွင် ဆေးပညာနည်းပညာက မြှင့်တင်ထောက်ပံ့သည့် အခန်းကျမှုရှိသည်။ အထူးသဖြင့်၊ ရိုးရိုးစနစ်မျိုး မရနိုင်သော ပုဂ္ဂိုလ်များတွင် ထိရောက်သောကုသမှု အသစ်များဖြစ်လာသည်။

• TMS (Transcranial Magnetic Stimulation): ဦးနှောက်တွင် စိတ်ကျနာရေးနှင့်ပတ်သက်သည့် နေရာများကို သံလိုက်လှိုင်းဖြစ်စေကာ ဆေးကုသမှု

• HBOT (Hyperbaric Oxygen Therapy): ဦးနှောက်အောက်ဆီဂျင်မြှင့်တင်ပြီး နာရီမျှညီသော ဦးနှောက်အလှည့်စာလှုပ်ရှားမှု နှင့် cortisol အကျိုးဆက်ကိုသိမ်းထားကာ ဦးနှောက်အာရုံကြောကို ကုသပါတယ်

နေရိုးဗဇ ဗဟုသုတ စင်တာတွင် CT, MRI နှင့် EEG ကဲ့သို့သော ဖွံ့ဖြိုးပြီးသော ရောဂါရှာဖွေရေး နည်းပညာများဖြင့် နာရီ ၂၄ နာရီ၊ ရက် ၇ ရက် ဆိုင်ရာ အထူး ပြင်သစ်ြခင်းခံရသော နာရီနယူးရောဂါ ဆေးကုသမှု ပေးနေပါသည်။ စုစုပေါင်း စိတ်ကျန်းမာရေး ဝန်ဆောင်မှုများတွင် သုံးသပ်ခြင်း၊ စိတ်ကုထုံး၊ ဆေးဝါးစီမံခန့်ခွဲမှုနှင့် နေထိုင်ကုသမှု တို့ ပါဝင်ပါသည်။ Sunlight Clinic သည် မူးယစ်ဆေးသုံးစွဲမှုနှင့် စိတ်ရောဂါများအတွက် တစ်စည်းတစ်ပုံ ကုသမှု ပေးလျက်ရှိပါသည်။