အပြည့်အဝ အိပ်ရေးစမ်းသပ်မှု

အိပ်စက်ခြင်းစမ်းသပ်မှု란ဘာလဲ?

အိပ်စက်ခြင်းစမ်းသပ်မှု (sleep test) သည် အိပ်စက်နေစဉ် လက္ခဏာမူလေးများကို ရှာဖွေရန် အသုံးပြုသည့် ရောဂါရှာဖွေရန်လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ၎င်းသည် ဦးနှောက်လှိုင်းလှုပ်ရှားမှု၊ နှလုံးခုန်လမ်းကြောင်း၊ သွေးအောက်ဆီဂျင်အဆင့်၊ ကြွက်သားလှုပ်ရှားမှု အပါအဝင် ကိုယ်တွင်းဗေဒအပြောင်းအလဲများကို စောင့်ကြည့်အားဖြင့် အိပ်စက်သက်ဆိုင်ရာ ရောဂါများ၏ ပြင်းထန်မှုကို သတ်မှတ်ခြင်းနှင့် ခွဲခြားစစ်ဆေးခြင်းအတွက် အသုံး၀င်သော အချက်အလက်များ ထုတ်ယူနိုင်စေသည်။

ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအနေနဲ့ အိပ်စက်စမ်းသပ်မှုကို "အိပ်စက်လေ့လာမှု" (sleep study) သို့မဟုတ် "polysomnography" ဟုလည်း ခေါ်သည်။

 

အိပ်စက်စမ်းသပ်မှုဘယ်လောက်အရေးကြီးလဲ?

သင်၏ခန္ဓာကိုယ်သည် အရည်အသွေးကောင်းကောင်းသော အနားယူမှုအထူးသဖြင့် အိပ်စက်ခြင်းသည် နေ့တာရှည်အလုပ်ပြီးနောက် ပြန်လည်သန်စွမ်းရန် အရေးကြီးဆုံးဖြစ်သည်။ ဤအနားယူမှုသည် ခန္ဓာကိုယ်စနစ်များ ပြည့်စုံစွာ ပြန်လည်သန်စွမ်းစေရန် အခွင့်အလမ်းပေးသည်။ သို့သျောလညး် အိပ်စက်လုံလောက်မှုမရှိခြင်း သို့မဟုတ် အိပ်မရခြင်းသည် သင်၏ခန္ဓာကိုယ်လုပ်ဆောင်ချက်များကို ဆိုးကျိုးသက်ရောက်စေနိုင်ပြီး မထင်မှတ်ထားသလောက် အန္တရာယ်ရှိနိုင်ပါသည်။

အိပ်စက်စမ်းသပ်မှုသည် သင်၏အိပ်စက်အရည်အသွေးအား တိုင်းတာရန် အသုံးပြုသည့် စံလမ်းညွှန်လုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုဖြစ်သည်။ ဥပဒေရေးရာပညာရှင်များက သီးသန့်ဆေးကိရိယာများဖြင့် သင်အိပ်ပျော်စဉ် ခန္ဓာကိုယ်လုပ်ဆောင်ချက်များကို စောင့်ကြည့်ခြင်းကို ကျင့်သုံးသည်။ ဤကဲ့သို့သောစမ်းသပ်မှုက မသိမသာရှိနိုင်သော နားရက်ရိုးပိတ်ဆို့ခြင်း (sleep apnea) ကိစ္စများအပါအဝင် ပြဿနာများကို ရှာဖွေရန်ကူညီပေးသည်။

 

အိပ်စက်စမ်းသပ်မှုကဘာတွေတိုင်းတာလဲ?

အိပ်စက်စမ်းသပ်နေစဉ်တွင် ကိုယ်တွင်းဗေဒအပြောင်းအလဲအမျိုးမျိုးကို စောင့်ကြည့်ရန် ကိရိယာများ တပ်ဆင်ထားသည်။ ဥပမာ -

•  

• - ဦးနှောက်လှိုင်း၊ ကြွက်သားတင်းမာမှုနှင့် မျက်စိလှုပ်ရှားမှု: ဤအချက်များသည် သင့်အိပ်စက်အဆင့်လေးနက်မှုကိုသိရှိနိုင်ရန်နှင့် နိုးနေမှုနှင့် ခွဲခြားနိုင်ရန် ကူညီသည်။

• - နှလုံးခုန်လမ်းကြောင်း: အိပ်စက်အကြောင်းသက်ဆိုင်သောရောဂါများရှိနေသလား (အထူးသဖြင့် နားရက်ရိုးပိတ်ဆို့မှုဖြစ်စဉ်အတွင်း မူမှန်နှလုံးခုန်မှုမဟုတ်မှု) ကို စစ်ဆေးရသည်။

• - အသက်ရှုလုပ်ပုံနှင့်ရင်ခွင်အရွေ့: မူမှန်အသက်ရှုခြင်း၊ သို့မဟုတ် အသက်ရှုသွားသွားရောက်ရောက်ဖြစ်မှုများကို ခွဲခြားဖော်ထုတ်နိုင်စေရန် အသုံးပြုသည်။

• - သွေးအောက်ဆီဂျင်အဆင့်: အောက်ဆီဂျင်အဆင့်ကျဆင်းမှုရှိရှိသည်များကို စောင့်ကြည့်ပြီး နားရက်ရိုးပိတ်ဆို့မှု၊ နောက္ခတ်တွင်းကျောင်းအတည်ပြုနိုင်စေရန် ဖော်ထုတ်သည်။

• - ဗီဒီယိုမှတ်တမ်း: အိပ်စက်နေစဉ် အိပ်စက်အနေအထား၊ မူမှန်မဟုတ်သောအပြုအမူ (ဥပမာ - အိပ်လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ လက်ခြေတက်လှုပ်ခြင်း) များကို မှတ်တမ်းတင်သည်။

စမ်းသပ်မှုရလဒ်များ စုစည်းပြီးနောက် ဆရာဝန်သည် နားရက်ရိုးပိတ်ဆို့ခြင်း၊ ရွလက်ခြေတုပ်သံ၊ အိပ်လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ အိပ်မပျော်ရောဂါ၊ စသည့် အိပ်စက်သက်ဆိုင်ရာရောဂါများကို ခွဲခြားစစ်ဆေးသွားမည်ဖြစ်သည်။ ဤသည်သည် သင်မသိရွိထားသည့် အိပ်စက်အပြုအမူအမှန်ကို မြန်မြန်ဆန်ဆန် နားလည်နိုင်စေရန် အထောက်အကူဖြစ်စေပါသည်။

 

ဘယ်သူတွေ အိပ်စက်စမ်းသပ်မှု ပြုလုပ်သင့်သလဲ?

သင်အိပ်စက်စမ်းသပ်မှုလိုအပ်/မလိုအပ် စစ်ဆေးချင်လျှင် ကိုယ်တိုင်ဖြေရှင်းနိုင်ပါသည်။ အောက်ပါလက္ခဏာများထဲမှ တစ်ခုခုဆိုင်ရင် စမ်းသပ်မှုယူသင့်ပါသည် -

• ၁။ နှိုးသံဆူလွန်းခြင်း

• ၂။ နှိုးသံဆူလွန်းပြီး အသက်ရှူခက်ခဲခြင်း၊ အိပ်စဉ် လှန်လှဲပြောင်းရွှေ့သွားခြင်း

• ၃။ မနက်အိပ်ရာထခါနီး နိုးတိုင်း ထအံ့၊ အသက်ရှုမရအောင်ထခြင်း

• ၄။ သွားညှစ်၊ အိပ်ထုပ်၊ အိပ်လမ်းလျှောက်၊ အိပ်စဉ်လက်ခြေတက်လှုပ်

• ၅။ အိပ်ရခက်ခြင်း၊ အိပ်ချိန်ကုန်ပြီးတောင် စိတ်ပြတ်မနေနိုင်ခြင်း (သုံးရက်နှင့်အထက် တစ်ပတ်အတွင်းဖြစ်လျှင်)

• ၆။ မနက်ခင်းခေါင်းကိုင်လာခြင်း၊ ထပြီး နလောက်လှုပ်မည့်ခံစားမှု၊ နေ့စဉ်အိပ်ငိုက်လွန်လွန်းခြင်း

• ၇။ အသက်ရှုရာတွင်ခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် နားရက်ရိုးပိတ်ဆို့ခြင်းကို သံသယရှိခြင်း

 

ထို့ပြင် နားရက်ရိုးပိတ်ဆို့ခြင်းအန္တရာယ်အရှိဆုံးအုပ်စုရှိသူများ (ဥပမာ - ) သည်လည်း အိပ်စက်စမ်းသပ်မှု တက်ရောက်သင့်ပါသည် -

• ၁။ ကိုယ်အလေးချိန်ကျော်လွန်သူများ၊ အဝလွန်သူများ

• ၂။ နှလုံးပျက်ကွက်ရောဂါ၊ ကျောက်ကပ်ပျက်ကွက်ရောဂါ၊ ဆီးချို၊ သွေးပေါင်မြင့် စသည့် ရောဂါများရှိသူများ

• ၃။ narcolepsy ခွဲခြားရရှိထားသူ သို့မဟုတ် အိပ်စဉ်နောက်တွင် အမျိုးမျိုးသောကြိတ်ဆွဲခြင်းရှိသူများ

 

သင့်မှာ နားရက်ရိုးပိတ်ဆို့ခြင်းအန္တရာယ်ရှိ/မရှိ သုံးသပ်နည်း

နားရက်ရိုးပိတ်ဆံ့ခြင်းအန္တရာယ်ကို စစ်ဆေးရာတွင် STOP-BANG မေးလေ့လာစာရင်း သုံးသည်။ အောက်ပါအချက်များထဲမှ သုံးချက်မှအထက် "ဟုတ်" ဆိုပါက နားရက်ရိုးပိတ်ဆို့ခြင်းအန္တရာယ်ရှိနိုင်ပါသည် -

1. ၁။ နှိုးသံ: သင်နှိုးသံ ဆူသလား?

2. ၂။ မောနွမ်းခြင်း: နေ့အတွင်း နွမ်းနယ်၊ အိပ်ငိုက်ခြင်းရှိသလား?

3. ၃။ ကြည့်သိခြင်း: သင့်အိမ်သူအိမ်သား သို့မဟုတ် တစ်စုံတစ်ယောက်က အိပ်စဉ်အသက်တစ်ခါတစ်ရံမရှူဘူးလို့မြင်ရလား?

4. ၄။ သွေးပေါင်: သွေးပေါင်မြင့်ပါသလား သို့မဟုတ် ဆေးကုသမှုခံထားရပါသလား?

5. ၅။ ကိုယ်လက်ညွန့်ချိန်: BMI ၃၅ kg/m² ထက်ပိုပြီးရှိပါသလား?

6. ၆။ အသက်: အသက် ၅၀ ကျော်ပါသလား?

7. ၇။ လည်ပင်းအကျယ်: လည်ပင်းပတ်လည် ၄၀ စင်တီမီတာကျော်ပါသလား?

8. ၈။ စိတ်လက္ခဏာ: ကျားလား? (ကျားသည် မိန်းမထက် အန္တရာယ်များပါသည်)

သုံးချက်နှင့်အထက် "ဟုတ်"ဆိုပါက အိပ်စက်လေ့လာမှုတစ်ခုခံယူရန် အကြံပြုပါသည်။

 

ကလေးများအတွက် အိပ်စက်စမ်းသပ်မှုလိုအပ်ချိန်

ထူးခြားသောအုပ်စု (ဥပမာ - ) တွင်ပါဝင်သည့် ကလေးများသည်လည်း အိပ်စက်သက်ဆိုင်ရာရောဂါများရှိမရှိ စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။

• - ကိုယ်အလေးချိန်ကျော်လွန်သူ၊ အဝလွန်သူ

• - နှိုးသံ ဆူသံနဲ့အိပ်တတ်သူ၊ ပါးစပ်ဖြင့်အသက်ရှု၊ အိပ်စက်ဖျက်သိမ်းနေရာမယူဖူးသောသူများ

• - အိပ်ရာထရာခက်သည်၊ နေ့အတွင်း အိပ်ငိုက်လွန်းချက်၊ စိတ်ရှုပ်ထွေးမှု၊ အာရုံစူးစိုက်လွယ်မှုမရှိသည့်သူများ

• - အိပ်စဉ်အိပ်ထုပ်သူ သို့မဟုတ် ထူးခြားသောအချို့အပြုအမူများပြသူများ

• - ပါးစပ်၊ နှာခေါင်း၊ လည်ချောင်းပြဿနာများရှိသူများ

 

အိပ်စက်စမ်းသပ်မှုအမျိုးအစားများ (ခွဲခြားခြင်း)

အိပ်စက်စမ်းသပ်မှုသည် အသေးစိတ်အလိုက် လေးမျိုးခွဲနိုင်ပါသည် -

1.  

2. Comprehensive Technician-Attended Polysomnography (Level 1): ၎င်းသည် အတိအကျဆုံး၊ စုံလင်ဆုံးအိပ်စက်စမ်းသပ်မှုဖြစ်ပြီး အိပ်စက်စမ်းသပ်ရေးအသက်မွေးဝမ်းကျောင်းသို့ သွားရောက်၍ နာယ်ရဇသွားစောင့်ကြည့်သည့်သူတစ်ဦးက တစ်ညလုံးစောင့်ကြည့်ပေးပါသည်။ ဤစမ်းသပ်မှုသည် ဦးနှောက်လှိုင်း၊ နှလုံးခုန်လမ်းကြောင်း၊ မျက်စိလှုပ်ရှားမှု၊ ကြွက်သားလှုပ်ရှားမှု၊ သွေးအောက်ဆီဂျင်အဆင့်နှင့် အသက်ရှုလမ်းကြောင်း စသည့် ချန်နယ် ၇ ခုမှ အချက်အလက်စုဆောင်းသည်။

3. Comprehensive Unattended Portable Polysomnography (Level 2): ဤစာရင်းသည် သက်သာလွယ်ကူသည့် ကိုယ်အိမ်၌ ပြုလုပ်နိုင်ပြီး ချန်နယ် ၇ ချန်နယ်တူ တည်ဆောက်သည်။ ကိုယ့်အိမ် ပတ်ဝန်းကျင်ရင်သက်သာပေမဲ့ ကိရိယာပြေတွေနဲ့ပက်သက်တဲ့ အားနည်းချက်လေးများရှိနိုင်သည်။

4. Modified Portable Sleep Apnea Testing (Level 3): ဤသည်က ပုံမှန် အသက်ရှူးလမ်းကြောင်း၊ ရင်ခွင်နှင့် ဝမ်းဗိုက်လှုပ်ရှားမှု၊ သွေးအောက်ဆီဂျင်နှင့် နှိုးသံကဲ့သို့သော အချက်တချို့သီးသန့်ကို အလွယ်တကူ တိုင်းတာခြင်းဖြစ်သည်။ ပစ္စည်းအသေးစားတာကြောင့် တစ်ခါတလေ စုံလင်မှုမရှိနိုင်သော်လည်း တန်ဖိုးနည်းပါသည်။

5. Single or Dual-Channel Portable Sleep Test (Level 4): ဤသည်က အောက်ဆီဂျင်နှင့် အသက်ရှုလမ်းကြောင်း တို့ပမာသာကို တိုင်းတာရန်အတွက် အနည်းဆုံးဖြစ်သည်၊ အခြားနည်းစနစ်များသုံးနိုင်မည့်အခါတွင်သာအသုံးပြုပါသည်။

 

သင့်အတွက်သင့်တော်သော အိပ်စက်စမ်းသပ်မှုမှာ ဘာလဲ?

• Level 1 သည် အတိအကျဆုံး၊ စုံလင်ဆုံး ခွဲခြားစစ်ဆေးချက်လိုသောသူများအတွက် သင့်တော်သည်။ အထူးသဖြင့် နားရက်ရိုးပိတ်ဆို့ခြင်း၊ အိပ်စက်သက်ဆိုင်ရာရောဂါများအတွက် သင့်တော်သည်။

• Level 2 သည် ကိုယ်အိမ်နီးပါးဖြစ်စေချင်သူများနှင့် ကိရိယာအဟာရံဖြစ်နိုင်မှုကို ငြင်းပယ်နိုင်သူများအတွက် သင့်တော်သည်။

• Level 3 နှင့် 4 သည် သက်သာသောစမ်းသပ်မှုလိုသူများ၊ သို့မဟုတ် အခြေခံအိပ်စက်စမ်းသပ်ချက်လိုအပ်သူများအတွက် သင့်တော်သည်။

 

ပိုမိုအသေးစိတ်သိရန် သို့မဟုတ် အိပ်စက်စမ်းသပ်မှုချိန်းဆိုရန် Bangkok Sleep Center ကို ၀၂-၀၈၉-၈၆၈၇ သို့ ဆက်သွယ်ပါ။ ကျွန်တော်တို့တွင် အကြံဉာဏ်ပေးမှု၊ အိပ်စက်စမ်းသပ်ခြင်းများနှင့် CPAP စက်အသုံးပြု နားရက်ရိုးပိတ်ဆို့ခြင်းကုသမှုများရှိပါသည်။ American Board of Sleep Medicine မှ အသိအမှတ်ပြုပြီးသော ဝန်ထမ်းများဖြင့် သီးသန့်လုံခြုံပြီး သက်သောင့်သက်သာရှိသော ပတ်ဝန်းကျင်၌ အိပ်စက်သက်ဆိုင်ရာ ပြဿနာများကို ဖြေရှင်းနိုင်ရမည်ဖြစ်သည်။

အိပ်စက်မှုစူးစမ်းမှုသို့မဟုတ် polysomnography သည် အိပ်စက်မှုဆိုင်ရာရောဂါများကို ရောဂါရှာဖွေရန်အတွက် အိပ်စက်နေစဉ်တွင် ဦးနှောက်လှိုင်းများ၊ နှလုံးခုန်အသံနှင့် အသက်ရှူစနစ်အပြောင်းအလဲများကို စောင့်ကြည့်ခြင်းဖြင့် တိုင်းတာအကဲဖြတ်ပြုလုပ်သည်။ အဓိကဝန်ဆောင်မှုများတွင် sleep apnea၊ restless leg syndrome နှင့် insomnia တို့ကို ရှာဖွေသိရှိနိုင်ခြင်းပါဝင်ပြီး စမ်းသပ်မှုများကို စခန်းတွင် သို့မဟုတ် အိမ်တွင် ပြုလုပ်နိုင်သည်။