သင်သိထားသင့်သော ကျောနာခြင်း

သိပါသလား? ကျောနာခြင်းသည် အကြောင်းအရင်းများစွာကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

လူနာတစ်ဦးတွင် ကျောနာခြင်း ဖြစ်ပေါ်လာပါက ဆရာဝန်သည် အရင်းအမြစ်အကြောင်းရင်းကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ရန် စနစ်တကျ ဆေးမှတ်တမ်း (medical history) ကို ဦးစွာ မေးမြန်းစစ်ဆေးမည်ဖြစ်သည်။ ကျောနာခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများကို အောက်ပါအတိုင်း အုပ်စုများခွဲ၍ သတ်မှတ်နိုင်ပါသည်။

• ယိုယွင်းပျက်စီးမှု (Degenerative / Wear and Tear): ဤအခြေအနေကို အသက်ကြီးသူများတွင် အများအားဖြင့် တွေ့ရပြီး အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ ကျောရိုးအပြားများ (spinal discs) ယိုယွင်းပျက်စီးလာခြင်းကြောင့် disc compression ဖြစ်ပေါ်ကာ ကျောနာခြင်း သို့မဟုတ် အာရုံကြောဖိအားခံရခြင်း ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

• အလွန်အကျွံအသုံးပြုခြင်း (Overuse): ရုံးဝန်ထမ်းရောဂါလက္ခဏာစု (office syndrome) ရှိသူများတွင် မကြာခဏ တွေ့ရပြီး ထပ်ခါတလဲလဲ လှုပ်ရှားမှုများ သို့မဟုတ် အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထိုင်နေစဉ် ကိုယ်နေဟန်ထားမမှန်ခြင်းကြောင့် ကြွက်သားတင်းအား (muscle strain) ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ လေးလံသော အရာများကို ပုံမှန်မကြာခဏ မတင်မဆောင်ရသူများတွင်လည်း အဖြစ်များပါသည်။

• ထိခိုက်ဒဏ်ရာ (Trauma): ယာဉ်တိုက်မှု သို့မဟုတ် မြင့်ရာမှ ပြုတ်ကျခြင်းကဲ့သို့သော ထိခိုက်ဒဏ်ရာကြောင့် ကျောနာခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး အရိုးကျိုးခြင်း (fractures), အဆစ်လွဲခြင်း (dislocations) သို့မဟုတ် အာရုံကြောဒဏ်ရာ (nerve injuries) များ ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။ သို့ရာတွင် ချော်လဲခြင်း သို့မဟုတ် အားကစားနှင့် ဆိုင်သော ဒဏ်ရာကဲ့သို့ ပေါ့ပါးသော မတော်တဆမှုများသည် ဖြစ်ရပ်၏ ပြင်းထန်မှုအပေါ် မူတည်၍ ဒေသဆိုင်ရာ နာကျင်မှု (localized pain) ကို ဖြစ်စေနိုင်ပါသည်။

• ကျောရိုးအကျိတ်များ (Spinal Tumors): ကင်ဆာလူနာများတွင် အကျိတ်များ ကျောရိုးသို့ ပြန့်ပွား (metastasize) သွားသောအခါ ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။ ရောဂါပြန့်ပွားမှုကြောင့် အရိုးဖွဲ့စည်းပုံ အားလျော့လာသဖြင့် နာကျင်မှုကို အများအားဖြင့် ခံစားရပါသည်။ ဤအခြေအနေကို အသက်ကြီးသူများတွင် ပိုမိုတွေ့ရပါသည်။

• ကူးစက်ရောဂါ (Infection): ကျောရိုးအတွင်း ကူးစက်ရောဂါများကြောင့်လည်း ကျောနာခြင်း ဖြစ်နိုင်ပြီး လူနာများသည် အဖျားနှင့်အတူ ကျောနာခြင်းကို မကြာခဏ ခံစားရပါသည်။
  

ကျောနာခြင်းကို စစ်ဆေးခြင်း: မည်သည့် နာကျင်မှုအမျိုးအစားသည် သတိပေးလက္ခဏာ (Red Flag) ဖြစ်နိုင်သနည်း?

• အဖျားနှင့်အတူ ကျောနာခြင်း: ကူးစက်ရောဂါနှင့် ဆက်နွယ်နေနိုင်ပါသည်။

• အစာစားချင်စိတ်လျော့နည်းခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်မြန်သော ကိုယ်အလေးချိန်ကျဆင်းခြင်း: ကင်ဆာကို ညွှန်ပြနိုင်ပါသည်။

• ထုံကျင်ခြင်း သို့မဟုတ် အားနည်းခြင်း: အာရုံကြောဖိအားခံရခြင်းနှင့် ဆက်နွယ်နေနိုင်ပါသည်။

• အူနှင့် ဆီးအိမ်၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော လုပ်ဆောင်မှုများ: ဆီးမထိန်းနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် ဆီးသွားရန် ခက်ခဲခြင်းသည် ဆီးအိမ်နှင့် အူလှုပ်ရှားမှုကို ထိခိုက်စေသော အာရုံကြောဖိအားခံရခြင်းကို ညွှန်ပြနိုင်ပါသည်။

• ၃ လထက်ပို၍ ကြာမြင့်သော နာတာရှည်နာကျင်မှု: အကြောင်းရင်းကို သတ်မှတ်ရန် ဆရာဝန်မှ စစ်ဆေးသင့်ပါသည်။

• မတော်တဆမှုအပြီး ကျောနာခြင်း: ကျောရိုးအရိုးကျိုးခြင်း သို့မဟုတ် ကျောရိုးပြိုကျခြင်း ပါဝင်နိုင်ပါသည်။

ကျောနာခြင်းအတွက် ကုသမှုရွေးချယ်စရာများ

ဆေးမှတ်တမ်း၊ ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှု၊ X-ray သို့မဟုတ် MRI စစ်ဆေးမှုများဖြင့် ကနဦး ရောဂါရှာဖွေပြီးနောက် ဆရာဝန်များသည် အခြေခံပြဿနာအပေါ် မူတည်၍ ကုသမှုအစီအစဉ်ကို ဆုံးဖြတ်မည်ဖြစ်သည်။ ကုသမှုများကို ယေဘုယျအားဖြင့် အောက်ပါ အမျိုးအစားသုံးမျိုးအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်ပါသည်။

• ဆေးဝါးကုသမှု: ရောဂါရှာဖွေမှုအပေါ် မူတည်၍ ဆရာဝန်များသည် နာကျင်မှုသက်သာဆေးများ, ရောင်ရမ်းမှုလျှော့ချဆေးများ, ကြွက်သားလျော့ဆေးများ သို့မဟုတ် အာရုံကြောနာကျင်မှုအတွက် ဆေးများကို ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။

• ဆေးဝါးမသုံးသော ကုသမှုများ:

  • ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံး (Physical Therapy): ဤတွင် ကြွက်သားများကို ဖြေလျှော့ပြီး နာကျင်မှုကို လျော့ချရန် နှိပ်နယ်ခြင်း (massage), ultrasound, laser therapy နှင့် shockwave therapy တို့ကဲ့သို့ ကုသမှုများ ပါဝင်ပါသည်။ ကြွက်သားများကို အားကောင်းစေပြီး ဆန့်ထုတ်ပေးသော သီးသန့် လေ့ကျင့်ခန်းများကိုလည်း ညွှန်ကြားနိုင်ပါသည်။

  • ဘဝနေထိုင်မှုပုံစံ ပြောင်းလဲမှုများ (Lifestyle Modifications): ဆရာဝန်သည် လူနာ၏ အလေ့အထများကို အကဲဖြတ်ပြီး အခြေအနေ ပိုမိုဆိုးရွားမသွားစေရန် ပြုပြင်ရန် အကြံပြုချက်များ ပေးမည်ဖြစ်သည်။

• ခွဲစိတ်ကုသမှု (Surgical Treatment)