တစ်ဘက်ခန်းဒူးအစားထိုးခွဲစိတ်မှု (Unicompartmental Knee Arthroplasty - UKA): လျင်မြန်စွာ ပြန်လည်သက်သာမှုဖြင့် ထိရောက်သော ဒူးအတွက် ဖြေရှင်းနည်း

ဒူးအရိုးဆစ်ရောဂါ (Knee Osteoarthritis) ကို အဘယ်ကြောင့် ဖြစ်စေသနည်း?

ဒူးအရိုးဆစ်ရောဂါသည် အရိုးများ မညီမညာ ဖြစ်လာခြင်း သို့မဟုတ် အရိုးနု (cartilage) ပျက်စီး၍ ယိုယွင်းလာခြင်းကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လာပြီး ဒူး၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများ ပျက်ယွင်းစေသည်။ ဒူးသည် အလေးချိန်ခံအားများကို ထိရောက်စွာ မဖြန့်ဝေနိုင်တော့သဖြင့် ဒူးအရိုး၏ အချို့အပိုင်းများသည် ပုံမှန်ထက် ပိုမိုသော အလေးချိန်ကို ခံရကာ ဒူးအရိုးဆစ်ရောဂါ ဖြစ်ပေါ်လာစေသည်။ 

Unicompartmental knee arthroplasty (UKA) သို့မဟုတ် partial knee replacement သည် ဒူး၏ ပျက်စီးနေသော သို့မဟုတ် ယိုယွင်းနေသော အခန်းတစ်ခန်းတည်းကိုသာ ဖယ်ရှားပြီး နောက်တွင် ယိုယွင်းပျက်စီးသွားသော အရိုးကို artificial knee joint ဖြင့် အစားထိုးသည့် ခွဲစိတ်ကုသမှု ဖြစ်သည်။ ၎င်းကို medial compartment သို့မဟုတ် lateral compartment တစ်ဖက်ဖက်တွင် ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် primary knee osteoarthritis ရှိသော လူနာများ သို့မဟုတ် medial compartment တစ်ဖက်တည်းသာ ထိခိုက်နေသော လူနာများအတွက် orthopedist သည် ကျန်းမာနေသော အရိုးဖွဲ့စည်းပုံများကို ထိန်းသိမ်းရန် UKA ခွဲစိတ်ကုသမှုကို အကြံပြုမည်ဖြစ်သည်။ ဤနည်းလမ်းသည် အပြည့်အဝ ဖယ်ရှားရန် မလိုအပ်တော့စေသဖြင့် ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးများနှင့် ကုသမှုအန္တရာယ်များကို လျှော့ချပေးသည်။

Unicompartmental Knee Arthroplasty (UKA) ကို မည်သူများ စဉ်းစားသင့်သနည်း?

X-ray စစ်ဆေးမှုတွင် cartilage လုံးဝ ပျောက်ဆုံးပြီး bone-on-bone contact ဖြစ်နေကြောင်း တွေ့ရှိရသော၊ နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်စေသော နာကျင်သည့် လက္ခဏာများ ပါဝင်သော ဒူးအရိုးဆစ်ရောဂါရှိ လူနာအားလုံးသည် UKA ကို စဉ်းစားသင့်သည်။ ထို့အပြင် ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ချခြင်း၊ ပေါင်ကြွက်သားအားကောင်းစေသော လေ့ကျင့်ခန်းများနှင့် နာကျင်မှုသက်သာဆေးများကဲ့သို့ ခွဲစိတ်မှုမဟုတ်သော ကုသမှုများကို ပြုလုပ်ခဲ့သော်လည်း ရလဒ် မကျေနပ်ဖွယ်ဖြစ်နေသူများအတွက်လည်း orthopedist သည် ဒူး၏ ပုံမှန်လုပ်ဆောင်နိုင်စွမ်းကို ပြန်လည်ရရှိစေရန် partial knee replacement (unicompartmental knee arthroplasty: UKA) ကို အကြံပြုမည်ဖြစ်သည်။

Unicompartmental Knee Arthroplasty (UKA) ပြီးနောက် ကိုယ်တိုင်ဂရုစိုက်ရန်

• ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ပထမ ၂ ပတ်အတွင်း ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာကို သေချာဂရုစိုက်ပါ။ သွေးယိုပါက ဆေးရုံသို့ သွား၍ dressing change ပြုလုပ်ပါ။

• ပိုးဝင်နိုင်ခြေ လျှော့ချရန် ပထမ ၂ ပတ်အတွင်း ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာကို ရေမထိစေပါနှင့်။ 

• ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာပတ်လည် နာကျင်ပါက လက္ခဏာသက်သာစေရန် pain medication ကို သောက်ပါ။

• ခြေချင်းဝတ် pumping exercise ကို မနက်နှင့် ညနေ ပုံမှန်ဆက်တိုက် လုပ်ပါ။ အလွန်တင်းကျပ်လာသည်ဟု ခံစားရပါက ရပ်ပါ။

• သွေးခဲဖြစ်နိုင်ခြေ လျှော့ချရန် compression stockings ဝတ်ဆင်ပါ။

• နာကျင်မှုဖြစ်လောက်အောင် မလွန်ကဲဘဲ၊ သို့မဟုတ် ပြန်လည်ကောင်းမွန်မှု နှေးကွေးသွားလောက်အောင် မနည်းဘဲ အလယ်အလတ်အဆင့် လမ်းလျှောက်ခြင်းနှင့် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း ပြုလုပ်ပါ။

• ပေါင်ကြွက်သားများ အားကောင်းစေရန် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ။

Unicompartmental Knee Arthroplasty (UKA) ပြီးနောက် Physical Therapy ကို မည်သို့ပြုလုပ်ရမည်နည်း?

Orthopedists များသည် အောက်ပါအတိုင်း မနက်နှင့် ညနေ ခြေချင်းဝတ် pumping exercise ကို အကြံပြုသည်။

1. လူနာကို supine အနေအထားဖြင့် လှဲစေပြီး၊ ခြေထောက်အောက်တွင် ခေါင်းအုံးတစ်လုံး ထား၍ အနည်းငယ် မြှင့်တင်ပါ

2. ခြေချင်းဝတ်ကို ဖြည်းဖြည်းချင်း အပေါ်သို့နှင့် အောက်သို့ flex လုပ်ပြီး ဆက်တိုက် အလှည့်ကျ ပြုလုပ်ပါ

3. တစ်ကြိမ်လျှင် ၁၀-၂၀ ကြိမ် ပြုလုပ်ပါ

4. ခွဲစိတ်ဒဏ်ရာ သို့မဟုတ် ခြေဖျားပိုင်းတွင် တင်းကျပ်မှု ခံစားရပါက ချက်ချင်း ရပ်ပါ