အသည်းအသားစယူစစ်ဆေးခြင်း (Liver Biopsy) အကြောင်း သိထားသင့်တဲ့ အချက် ၁၁ ချက်

အသည်း biopsy ကို သွေးစစ်ဆေးမှုများ သို့မဟုတ် imaging စမ်းသပ်ချက်များတွင် ပုံမှန်မဟုတ်သည့်အခြေအနေတစ်ခု တွေ့ရှိပြီး ရှင်းလင်းစွာ မရှင်းပြနိုင်သည့်အခါ အကြံပြုနိုင်သည်။ ယုတ္တိရှိစွာပင် လူနာများသည် biopsy က မည်သည့်အရာများကို ရှာဖွေတွေ့ရှိနိုင်မည်၊ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းက နာကျင်မည်လား၊ ပြန်လည်သက်သာရန် ဘယ်လောက်ကြာမည်လဲ ဟူသော မေးခွန်းများ ရှိနိုင်သည်။

1. အသည်း biopsy ဆိုသည်မှာ အဘယ်နည်း?

အသည်း biopsy သည် ဆရာဝန်က အသည်းတစ်ရှူးအနည်းငယ်ကို ထုတ်ယူ၍ microscope အောက်တွင် စစ်ဆေးရန် ပြုလုပ်သော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

အများအားဖြင့် အရေပြားမှတဆင့် အသည်းထဲသို့ ထိုးသွင်းထားသော ပါးလွှာသည့် biopsy needle ကို အသုံးပြု၍ နမူနာကို စုဆောင်းသည်။ ထို့နောက် pathologist က တစ်ရှူးကို ပုံမှန်မဟုတ်သည့် ဆဲလ်များ၊ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ ကူးစက်ရောဂါ၊ အဆီစုဝေးမှု၊ အမာရွတ်ဖွဲ့ခြင်း သို့မဟုတ် အခြားပြောင်းလဲမှုများအတွက် စစ်ဆေးသည်။

2. အသည်း biopsy လိုအပ်နိုင်သည့် အကြောင်းရင်းများကား အဘယ်နည်း?

ultrasound, CT scan သို့မဟုတ် MRI တွင် ရှင်းမပြနိုင်သည့် အသည်း၏ ပုံမှန်မဟုတ်သော အခြေအနေတစ်ခုကို တွေ့ရှိပါက biopsy ကို အကြံပြုနိုင်သည်။

ရလဒ်များက ပုံမှန်မဟုတ်မှုမှာ အောက်ပါအရာများထဲမှ မည်သည့်အရာဖြစ်နိုင်သည်ကို ဆုံးဖြတ်ရာတွင် ကူညီနိုင်သည် -

๐ အသည်းကင်ဆာ

๐ အခြားအင်္ဂါမှ အသည်းသို့ ပျံ့နှံ့လာသော ကင်ဆာ

๐ ကင်ဆာမဟုတ်သော အသည်းအကျိတ်

๐ ကူးစက်ရောဂါ သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းခြင်း

๐ fatty liver disease

๐ fibrosis သို့မဟုတ် cirrhosis

ကင်ဆာ ရောဂါရှာဖွေပြီးသား လူနာများအတွက် biopsy သည် အကျိတ်၏ အမျိုးအစားနှင့် ဇီဝဗေဒဆိုင်ရာ လက္ခဏာများအကြောင်း သတင်းအချက်အလက်ပေးနိုင်ပြီး ကုသမှုဆုံးဖြတ်ချက်များကို လမ်းညွှန်ရာတွင် ကူညီနိုင်သည်။

3. အသည်း biopsy အမျိုးအစားများမှာ အဘယ်အရာများ ရှိသနည်း?

ရွေးချယ်သော နည်းလမ်းသည် ပုံမှန်မဟုတ်မှု၏ တည်နေရာ၊ လူနာ၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေနှင့် သွေးယိုခြင်းအန္တရာယ်ပေါ် မူတည်သည်။

Percutaneous Liver Biopsy

ဤနည်းလမ်းသည် အများဆုံး အသုံးပြုသောနည်းဖြစ်သည်။ တစ်ရှူးနမူနာ ရယူရန် needle ကို အရေပြားမှတဆင့် အသည်းထဲသို့ ထိုးသွင်းသည်။

biopsy အတွက် အန္တရာယ်အနည်းဆုံးနှင့် အတိကျဆုံး နေရာကို သတ်မှတ်ရန် အများအားဖြင့် ultrasound သို့မဟုတ် CT imaging ကို အသုံးပြုသည်။

Transjugular Liver Biopsy

ပါးလွှာသော tube တစ်ခုကို လည်ပင်းရှိ vein တစ်ခုမှ ထည့်သွင်းပြီး blood vessels များတစ်လျှောက် အသည်းထဲသို့ လမ်းညွှန်ပို့ဆောင်သည်။

ဤနည်းလမ်းကို အောက်ပါအခြေအနေရှိသော လူနာများအတွက် စဉ်းစားနိုင်သည် -

๐ သွေးယိုခြင်း အန္တရာယ်မြင့်မားခြင်း

๐ blood-clotting abnormalities

๐ ဝမ်းဗိုက်အတွင်း အရည်များစွာရှိခြင်း

Laparoscopic သို့မဟုတ် Surgical Biopsy

တစ်ရှူးနမူနာကို keyhole surgery သို့မဟုတ် အခြားဝမ်းဗိုက်ခွဲစိတ်မှုတစ်ခုအတွင်း တခါတရံ စုဆောင်းနိုင်သည်။

ဆရာဝန်က အသည်းကို တိုက်ရိုက် စစ်ဆေးရန် သို့မဟုတ် နေရာအများအပြားမှ နမူနာများ ယူရန်လိုအပ်သည့်အခါ ဤနည်းလမ်းကို အသုံးပြုနိုင်သည်။

4. ကင်ဆာအပြင် အသည်း biopsy က ဘာတွေကို သိရှိနိုင်သနည်း?

အသည်း biopsy သည် အောက်ပါအခြေအနေများစွာကို ရောဂါရှာဖွေရန် သို့မဟုတ် အကဲဖြတ်ရန် ကူညီနိုင်သည် -

๐ Liver abscess: ကူးစက်ရောဂါကြောင့် ဖြစ်သော အညစ်အကြေး (pus) စုဝေးမှု

๐ Autoimmune liver disease: ဥပမာ autoimmune hepatitis

๐ Bile duct inflammation: ဥပမာ primary sclerosing cholangitis ပါဝင်သည်

๐ Fibrosis and cirrhosis: အသည်းတစ်ရှူး၏ တိုးတက်လာသော အမာရွတ်ဖွဲ့မှု

๐ Liver cysts: အသည်းအတွင်း အရည်ပြည့်အိတ်များ

๐ Fatty liver disease: အသည်းဆဲလ်များအတွင်း အဆီစုဝေးမှု

๐ Benign liver tumours: ဥပမာ focal nodular hyperplasia သို့မဟုတ် hepatic adenoma

๐ Infections: အချို့သော bacterial, viral, fungal သို့မဟုတ် parasitic ကူးစက်ရောဂါများ ပါဝင်သည်

๐ Inflammatory liver conditions

biopsy ကို chemotherapy နှင့် immunotherapy အပါအဝင် ဆေးဝါးများ သို့မဟုတ် ကင်ဆာကုသမှုများနှင့် ဆက်နွှယ်သော အသည်းထိခိုက်မှုကို အကဲဖြတ်ရန်လည်း အသုံးပြုနိုင်သည်။

5. အသည်း biopsy လုပ်ရန် ဘယ်လောက်ကြာမလဲ?

တစ်ရှူးကို စုဆောင်းသည့် လုပ်ငန်းစဉ် ကိုယ်တိုင်သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ခန့်မှန်းခြေ 20-30 မိနစ်ခန့် ကြာတတ်သည်။

စုစုပေါင်းအချိန်သည် ပိုကြာနိုင်ပြီး၊ တခါတရံ 45-90 မိနစ်ခန့်အထိ ကြာနိုင်သည်။ ၎င်းသည် အောက်ပါအချက်များပေါ် မူတည်သည် -

๐ biopsy method

๐ lesion ၏ တည်နေရာ

๐ လိုအပ်သော နမူနာအရေအတွက်

๐ imaging guidance လိုအပ်မှု

๐ လူနာ၏ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အခြေအနေ

ကြိုတင်ပြင်ဆင်မှုနှင့် လုပ်ထုံးလုပ်နည်းပြီးနောက် စောင့်ကြည့်မှုအတွက် အပိုအချိန် လိုအပ်သည်။

6. အန္တရာယ်များ ဘာတွေရှိသလဲ?

အတွေ့အကြုံရှိသော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့က ပြုလုပ်ပါက အသည်း biopsy သည် ယေဘုယျအားဖြင့် လုံခြုံသော်လည်း နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်သည်။

Bleeding

Bleeding သည် အဓိက ဖြစ်နိုင်သည့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာဖြစ်သည်။ အသေးစား သွေးယိုခြင်းသည် မကြာခဏ ကုသမှုမလိုဘဲ ရပ်သွားတတ်ပြီး၊ ပြင်းထန်သော အတွင်းသွေးယိုခြင်းမှာ ရှားပါးသော်လည်း အရေးပေါ် ဆေးကုသမှု လိုအပ်နိုင်သည်။

Pain

biopsy site ပတ်ဝန်းကျင်ရှိ နာကျင်မှု သို့မဟုတ် မအီမသာဖြစ်မှုသည် အတော်လေး အဖြစ်များသည်။ အချို့လူနာများသည် diaphragm အနီးတွင် irritation ဖြစ်ခြင်းကြောင့် ညာဘက်ပခုံးတွင်လည်း နာကျင်မှု ခံစားရနိုင်သည်။

Infection

Infection သည် ရှားပါးသော်လည်း ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး အထူးသဖြင့် biopsy တွင် ကူးစက်နေသော နေရာတစ်ခု ပါဝင်ပါက ပိုမိုဖြစ်နိုင်သည်။

အခြား ရှားပါးသော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများတွင် အနီးရှိ အင်္ဂါ၊ အဆုတ်၊ သည်းခြေအိတ် သို့မဟုတ် သွေးကြောတို့ ထိခိုက်မှု ပါဝင်နိုင်သည်။

7. General Anaesthesia လိုအပ်ပါသလား?

စံဖြစ်သော percutaneous liver biopsy အတွက် general anaesthesia ကို ပုံမှန်အားဖြင့် မလိုအပ်ပါ။

လူနာများသည် အများအားဖြင့် အောက်ပါအရာများကို ရရှိသည် -

๐ အရေပြားနှင့် ပိုနက်သော တစ်ရှူးများကို ထုံစေရန် local anaesthetic

๐ စိုးရိမ်ပူပန်မှုနှင့် မအီမသာဖြစ်မှု လျော့ချရန် လိုအပ်သည့်အခါ intravenous sedation

လုပ်ထုံးလုပ်နည်းအတွင်း လူနာသည် သတိရှိနေသော်လည်း သက်သောင့်သက်သာ ဖြစ်နေနိုင်သည်။ ရွေးချယ်ထားသော surgical သို့မဟုတ် laparoscopic biopsy များအတွက် general anaesthesia ကို အသုံးပြုနိုင်သည်။

8. အသည်း biopsy က နာကျင်မှု ဘယ်လောက်ရှိသလဲ?

local anaesthetic ကို အသုံးပြုထားသောကြောင့် လူနာအများစုသည် နည်းသော သို့မဟုတ် အလယ်အလတ်အဆင့် မအီမသာဖြစ်မှုသာ ခံစားရသည်။

ဖြစ်နိုင်သော ခံစားမှုများမှာ -

๐ biopsy site တွင် ဖိအားခံစားရခြင်း

๐ needle သည် အသည်းထဲ ဝင်သည့်အခါ ခဏတာ ထိုးသကဲ့သို့ နာကျင်ခြင်း

๐ နောက်ပိုင်းတွင် နည်းနည်းနာခြင်း

๐ ယာယီအားဖြင့် ညာဘက်ပခုံးသို့ ဆက်သွားသော နာကျင်မှု

လုပ်ထုံးလုပ်နည်းပြီးနောက် ပြင်းထန်လာသော သို့မဟုတ် တိုးလာသော နာကျင်မှုကို ချက်ချင်း သတင်းပို့သင့်သည်၊ အဘယ်ကြောင့်ဆိုသော် ၎င်းသည် သွေးယိုခြင်း သို့မဟုတ် အခြား နောက်ဆက်တွဲပြဿနာကို ညွှန်ပြနိုင်သောကြောင့် ဖြစ်သည်။

9. အသည်း biopsy သည် ကြီးမားသော လုပ်ထုံးလုပ်နည်းတစ်ခုလား?

အသည်း biopsy သည် အရေးကြီးသော အတွင်းအင်္ဂါတစ်ခုကို ပါဝင်သောကြောင့် သတိထား၍ ပြုလုပ်ရမည် ဖြစ်သည်။ သို့သော် needle biopsy ကို major surgery မဟုတ်ဘဲ minimally invasive procedure အဖြစ် သတ်မှတ်သည်။

အောက်ပါအခြေအနေများတွင် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာစုစုပေါင်းနှုန်း နည်းပါးသည် -

๐ လူနာကို ကြိုတင်၍ သင့်တော်စွာ အကဲဖြတ်ထားခြင်း

๐ blood-clotting tests ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း

๐ သင့်လျော်သော imaging guidance ကို အသုံးပြုခြင်း

๐ လုပ်ထုံးလုပ်နည်းပြီးနောက် လူနာကို စောင့်ကြည့်ခြင်း

10. ဆေးရုံမှာ ဘယ်လောက်ကြာနေရမလဲ?

percutaneous liver biopsy အများစုကို day procedure အဖြစ် ပြုလုပ်ကြပြီး လူနာသည် နေ့တစ်နေ့တည်းတွင် အိမ်ပြန်နိုင်သည်။

biopsy ပြီးနောက် လူနာများကို အများအားဖြင့် နာရီအနည်းငယ် စောင့်ကြည့်သည်။ ဤကာလအတွင်း ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့သည် အောက်ပါတို့ကို စစ်ဆေးနိုင်သည် -

๐ သွေးဖိအား

๐ နှလုံးခုန်နှုန်း

๐ အသက်ရှူခြင်း

๐ နာကျင်မှုအဆင့်

๐ biopsy site

๐ အတွင်းသွေးယိုခြင်း၏ လက္ခဏာများ

sedation ရရှိထားသော လူနာများသည် အိမ်ပြန်ရန် မောင်းပို့မည့်သူတစ်ဦးနှင့် ကနဦး ပြန်လည်သက်သာချိန်အတွင်း အတူနေရမည့်သူတစ်ဦး စီစဉ်ထားသင့်သည်။

နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်ပေါ်လာပါက သို့မဟုတ် လူနာတွင် အရေးကြီးသော ရောဂါအခံများ ရှိပါက တစ်ည ဆေးရုံတက်နေရန် လိုအပ်နိုင်သည်။

11. အပြည့်အဝ ပြန်လည်သက်သာရန် ဘယ်လောက်ကြာမလဲ?

လူနာအများစုသည် မိမိတို့ခံစားရပုံနှင့် ဆရာဝန်၏ အကြံပြုချက်ပေါ် မူတည်၍ နောက်တစ်နေ့တွင် desk work သို့မဟုတ် အခြား ပေါ့ပါးသော လုပ်ငန်းများသို့ ပြန်နိုင်သည်။

လုပ်ထုံးလုပ်နည်းပြီးနောက် -

๐ ကျန်သည့်နေ့တစ်နေ့လုံး အနားယူပါ။

๐ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့က အကြံပြုထားသည့် ကာလအတွင်း ကားမမောင်းပါနှင့်၊ အထူးသဖြင့် sedation ပြီးနောက်ဖြစ်သည်။

๐ ပြင်းထန်သော လေ့ကျင့်ခန်းကို ရှောင်ပါ။

๐ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားထားသလို ခန့်မှန်းခြေ တစ်ပတ်မှ နှစ်ပတ်အထိ လေးလံသော ပစ္စည်းမတင်ပါနှင့်။

๐ biopsy site ကို သန့်ရှင်းပြီး ခြောက်သွေ့အောင် ထားပါ။

๐ ဆရာဝန်ခွင့်ပြုထားသော pain medication များကိုသာ သောက်ပါ။

ပြန်လည်သက်သာရန် ညွှန်ကြားချက်များသည် biopsy method နှင့် လူနာ၏ risk factors ပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားနိုင်သည်။

အသည်း biopsy ပြီးနောက် သတိပြုရန် လက္ခဏာများ

အောက်ပါအခြေအနေများ တွေ့ရပါက ချက်ချင်း ဆေးကုသမှုခံယူပါ -

๐ ပြင်းထန်သော သို့မဟုတ် ပိုဆိုးလာသော ဝမ်းဗိုက်နာကျင်မှု

๐ ညာဘက်ပခုံးတွင် ဆက်လက်နာကျင်မှု

๐ မူးဝေခြင်း၊ အားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် သတိလစ်ခြင်း

๐ အသက်ရှူကျပ်ခြင်း

๐ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း

๐ ဖျားခြင်း သို့မဟုတ် ချမ်းတုန်ခြင်း

๐ biopsy site တွင် နီရဲခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် အရည်ယိုခြင်း တိုးလာခြင်း

๐ သွေးယိုများခြင်း သို့မဟုတ် ဆက်လက်သွေးယိုခြင်း

๐ ဝမ်းဗိုက်ဖောင်းခြင်း

ဤလက္ခဏာများသည် သွေးယိုခြင်း၊ ကူးစက်ရောဂါ သို့မဟုတ် အနီးရှိ ဖွဲ့စည်းမှုတစ်ခု ထိခိုက်ခြင်းကို ညွှန်ပြနိုင်သည်။

ရလဒ်များ ဘယ်အချိန်တွင် ရနိုင်မလဲ?

တစ်ရှူးနမူနာကို ပြင်ဆင်ပြီး pathologist က စစ်ဆေးရမည်။ အထူးစမ်းသပ်မှုများက ပိုကြာနိုင်သော်လည်း ရလဒ်များကို ပုံမှန်အားဖြင့် ရက်အနည်းငယ်အတွင်း ရနိုင်သည်။

ဆရာဝန်က အောက်ပါတို့ကို ရှင်းပြမည် -

๐ တစ်ရှူးအတွင်း တွေ့ရှိခဲ့သည့်အရာ

๐ အခြေအနေမှာ ကင်ဆာဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကင်ဆာမဟုတ်ခြင်း

๐ ရောင်ရမ်းခြင်း သို့မဟုတ် အမာရွတ်ဖွဲ့ခြင်း၏ ပြင်းထန်မှု

๐ ထပ်ဆောင်း စမ်းသပ်မှုများ လိုအပ်မလို

๐ အကြံပြုထားသော ကုသမှု သို့မဟုတ် နောက်ဆက်တွဲ စောင့်ရှောက်မှုအစီအစဉ်

အသည်း biopsy သည် imaging နှင့် သွေးစစ်ဆေးမှုများ တစ်ခုတည်းဖြင့် မဖော်ပြနိုင်သော တန်ဖိုးရှိသည့် သတင်းအချက်အလက်များ ပေးနိုင်ပြီး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာအဖွဲ့ကို တိကျသော ရောဂါရှာဖွေမှုတည်ဆောက်ရန်နှင့် အသင့်တော်ဆုံး ကုသမှုကို ရွေးချယ်ရန် ကူညီနိုင်သည်။

 

ကိုးကားချက် :