အားလပ်ငွေနံအစားအစာစားသုံးခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သောရောဂါများ ၃ မျိုး

တည့်မယ်ဆိုရင်-ဒီမှာရှိသူတော်တော်များများက အနည်းငယ်ခါနီး၊ ဆားနဲ့ အတူပေါ့ပါးသော အရသာရှိစေမယ့် အနူးအညွတ်မှုလေးကို ပထမဦးဆုံးထည့်ပေးလေ့ရှိသူလား။ ဒါမျှတော့ လိုင်းပြောင်းလိုက်ရန်အချိန်ပါပဲ! ဆော့စ်၊ ငရုပ်ဆီ သို့မဟုတ် ဆားထပ်မထည့်မီ နှစ်ချက် စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ဆားများများစားခြင်းက ကျောက်ကပ်ရောင်ရောဂါတင်မကဘဲ-သွေးပေါင်မြင့်ရောဂါ၊ နှလုံးရောင်ရောဂါ၊ အူဝမ်းအဆီ့ကင်ဆာ နဲ့ အခြားကျန်းမာရေးပြဿနာများနဲ့လည်း ဆက်စပ်နေပါတယ်။

 

“အလွန်အကျွံ” ဆားစားသုံးမှုဆိုတာ ဘယ်လောက်လောက်လဲ?

အမေရိကန် အစားအသောက်နှင့် ဆေးဝါးစီမံခန့်ခွဲရေးဦးစီးဌာန (FDA) အဆိုအရ ကျန်းမာရေးကောင်းသော လူပျိုလူမိန်းမများအတွက် နေ့စဉ် ဆာဒီယမ် 2,300 မီလီဂရမ် ထက် မပိုသင့်ပြီး၊ ဒါဟာ ဆား ၆ ဂရမ် (တစ်ဆော်ဇယားလောက်) နဲ့ တိုင်းတာနိုင်ပါတယ်။

လူအများစု မိမိမသိသလို မကြည့်လေ့မရှိတဲ့ အရေးကြီးတဲ့အချက်တစ်ခုက ဝှက်ထားတဲ့ ဆာဒီယမ် ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါဟာ စားသောက်ရာ အစားအသောက်အမျိုးမျိုးထဲမှာ သဘာဝကတည်းက ပါဝင်နေတဲ့ ဆာဒီယမ်ဖြစ်ပြီး၊ ထပ်မံဆား၊ အနူနာ့မှု ထည့်မထားပေမယ့်ပါ။ သူတို့ထဲကတချို့ဟာ တစ်ကယ်တမ်း ဆာဒီယမ်များစွာပါဝင်နေတာဖြစ်လို့ မသိအောင် ဆားအလွန်အကျွံသုံးနေသလောက် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဝှက်ထားတဲ့ ဆာဒီယမ်ကို အများဆုံးတွေ့ရတာ အထုပ်‌အမှတ်တံဆိပ်စားသောက်ကုန်တွေမှာဖြစ်ပါတယ်၊ ဥပမာ၊ ဆား သို့မဟုတ် ဆာဒီယမ်ကို ထုတ်လုပ်ရာမှာ ထည့်သွင်းထားတာမျိုးတွေဖြစ်ပါတယ်။ အောက်ပါအစားအစာများမှာ တွေ့ရနိုင်သည်။

 - အအေးချပ်ထားတဲ့ အစားအစာများ

 - ငန်နဲ့မွှေးထားတဲ့၊ တဲ့ထားတဲ့ အစားအစာများ

 - အလုပ်လုပ်ပြီးသား အသားအမျိုးအစားများ

 - ပေါင်မုန့်နှင့် မုန့်ဖုတ်ပစ္စည်းများ

 - အချိုရည်များ

လုပ်ဆောင်ချက်ထက်ကျော် ဆားအသုံးပြုရင် ချက်ချင်းထိခိုက်မှုဖြစ်မှာမဟုတ်ပေမယ့်၊ အမြဲတမ်း အကြံပြုချက်ထက် ပိုမိုစားသုံးနေရင် သိသိသာသာကျန်းမာရေးကို ထိခိုက်လာနိုင်ပါတယ်။ ဆိုတော့ ပုံမှန်အလွန်အကျွံ ဆားစားသုံးခြင်းကြောင့် ဘာအန္တရာယ်တွေဖြစ်နိုင်သလဲဆိုတာ ကြည့်ကြရအောင်။

 

 

သွေးပေါင်မြင့်ရောဂါ (Hypertension)

သုတေသနတွေမှာ ဆားသားများတဲ့အစားအစာစားသုံးခြင်းက သွေးပေါင်တက်စေမှုနဲ့ဆက်စပ်ပါတော့တယ်၊ ဆားအသုံးအနှုန်းလျှော့လိုက်ရင်သွေးပေါင်လျော့နည်းစေနိုင်တယ်။

တစ်ခြားသုတေသနကြီးနှစ်ခုအရ၊ တစ်နေ့လျှင် ဆား ၄.၄ ဂရမ် လျှော့စွဲစားသုံးရင်:

 - Systolic blood pressure ကို ၄.၁၈ mmHg ခန့်လျော့နည်းစေနိုင်တယ်

 - Diastolic blood pressure ကို ၂.၀၆ mmHg ခန့်လျော့နည်းစေနိုင်တယ်

ဒီအကျိုးသက်ရောက်မှုက သွေးပေါင်မြင့်နဲ့ ရှိပြီးသားလူနာတွေထံမှာ ပိုအားသာလှပါတယ်။

ထို့အပြင်၊ ထုထည်ကြီးလူနာနှင့် အသက်ကြီးပြီဖြစ်သူများ ဟာ ဆားစားသုံးမှုနဲ့ ပိုမိုဖြစ်နိုင်ခြေရှိသလို သကြားစားနည်းတဲ့လူနာထက် သွေးပေါင်ပိုမြင့်လာနိုင်ပါတယ်။

 

 

အူဝမ်းအဆီ့ကင်ဆာ (Stomach Cancer)

သုတေသနအရ ဆားများတဲ့ဟဝန့်ကိုစားသုံးခြင်းနှင့် အူဝမ်းအဆီ့ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေမြင့်တက်ခြင်းတို့ ဆက်စပ်နေပါသည်။

သုတေသနတစ်ခုအားအရ၊ ဆားများစွာထည့်စားသောသူတွေအနေနဲ့ အူဝမ်းအဆီ့ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေ ပုံမှန်ထက် နှစ်ဆကြီးထိရှိနိုင်တယ် ဆိုပေမယ့်၊ ဆားအလွန်အကျွံက ပုံမှန်ထက်ဘယ်လောက်လောက်ပဲဟုတော့ မသတ်မှတ်နိုင်သေးပါဘူး။

တကယ်တမ်းဘယ်လိုဖြစ်စေသလဲဆိုတာ ကောင်းကောင်းမသိရသေးပေမယ့်၊ တင်ပြထားသောအရာများအရ ဆားများများငန်ဗျဉ်စားသုံးခြင်းက:

 - အူဝမ်းရှိဗေါင်းႏုနယ်ကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်

 - အူရောင်ခြင်း သို့မဟုတ် အူထဲတည်မြဲရောင်ရမ်းခြင်း ဖြစ်စေသည့်အခြေအနေများကို ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်

ဒီအရာတွေက အနာဂတ်မှာ အူဝမ်းအဆီ့ကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်မှုကို ပိုမြှင့်တက်စေနိုင်ပါတယ်။

 

 

နှလုံးရောဂါနှင့် ဇာတိမတိုင်ခင် သေဆုံးမှု

အထက်မှာဖော်ပြခဲ့သလို၊ သုတေသနတချို့အရ ဆားအကြီးအကျယ်စားသုံးခြင်းက သွေးပေါင်မြင့်စေပြီး၊ သွေးကြောတင်းမာစေသည်။ ဒါက နှလုံးရောဂါ ဖြစ်နိုင်မှုကို မြှင့်တက်စေနိုင်သလို၊ ဇာတိမတိုင်ခင် သေဆုံးမှု ကိုလည်း ပိုများစေပါတယ်။

နှစ် ၂၀ တိတိရှည်ပြီးတဲ့ သုတေသနတစ်ခုအရ၊

 - တစ်နေ့လျှင် ဆား ၅.၈ ဂရမ်အောက်သောက်သုံးသူတွေမှာ ဇာတိမတိုင်ခင် သေဆုံးမှုနိမ့်မိန်းသာဆုံး

 - တစ်နေ့လျှင် ဆား ၁၅ ဂရမ် ထက်မက စားသုံးသူမှာ အမြင့်ဆုံး

သို့သော်၊ သုတေသနတချို့က ဆားအသုံးအနှုန်းမြင့်တက်လျက်တွင် နှလုံးရောဂါဖြစ်နိုင်မှု ထင်ရှားစွာမမြင့်ဟု ဗဟုသုတရှိသည်။ ဒီကွာခြားမှုတွေက တစ်ဦးချင်းကျန်းမာရေးအခြေအနေ၊ ကိုယ်လူထင်သဏ္ဌာန်နှင့် သုတေသနထဲပါဝင်သူများ မှာ မွ်တားသက်ရောက်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။

ဖြစ်နိုင်ချေမှာ ဆားအလွန်အကျွံစားသုံးခြင်းက လူတွေ마다 ကိုယ်ပိုင်အခြေအနေအပေါ်မူတည်ပြီး သက်ရောက်မှုကွာခြားစေနိုင်ပါသည်။

 

 

အလွန်အကျွံ ဆာဒီယမ်ဝင်စားသုံးမှုမဖြစ်စေရန်အကြံပြုချက်များ

ကိုယ်ခန္ဓာထဲဆာဒီယမ်နည်းဖို့အကောင်းဆုံးနည်းလမ်းက ဆာဒီယမ်စားသုံးမှုကို ထိန်းချုပ်ပြီး ဟန်ချက်ညီတဲ့ အာဟာရကုန်စားသုံးပုံ ကိုထိန်းသိမ်းပါတော့၊ ဆက်လက်လုပ်ဆောင်နိုင်ဖို့အောက်ပါအတိုင်းလုပ်ပါ။

 - ဝှက်ထားသောဆာဒီယမ်များပြားသောအစားအစာ လျှော့ပါ
ဥပမာ အထုပ်စတုတ်စားသောက်မှု၊ ဟင်းချို/ဟင်းချိုသီးသန့် အသား၊ မုန့်ဖုတ်ပစ္စည်း၊ မုန့်ကြမ်း၊ ချစ်ပ်များနှင့် အချိုရည်များ

 - ဆာဒီယမ်နည်းသော အနူနာ့မှုရွေးပါ
ခေတ်အတော်လေးမှာ ဆာဒီယမ်နည်းသော ငရုပ်ဆီ သို့မဟုတ် ဆာဒီယမ် ၅၀% နည်းကျသော အနူနာ့မှု ကဲ့သို့ ချီးကျူးစရာရွေးချယ်မှုများ ရှိနေပါတယ်။

 - အသုပ်အသစ်ပြုတ်ထားသောဟင်းလျှော်စားပါ
ဤသည်က အအေးချပ်ထားသော၊ အသုံးပြုသင့်ပြီးသား၊ အလုပ္အဆောင်ထဲကအစားအစာများမှ ဆာဒီယမ်ပိုမိုမှု တင်းတိမ်စေနိုင်ပါတယ်။

 - ဆားအစား အသီးအနှံပူပေါင်းအနံ့ငယ်များ အသုံးပြုပါ
ဥပမာ သက်သာလျှင်/အနံ့ငယ်၊ ဟင်းစပ်၊ သံပုရာရည်များကို အသုံးပြုနိုင်ပြီး ဆား သို့မဟုတ် ငရုပ်ဆီ မထည့်ပဲ စားသုံးနိုင်ပါတယ်။

 

အနှစ်ချုပ်

ဆားအလွန်အကျွံစားသုံးခြင်းက ကျန်းမာရေးအတွက် ရာနာရှားချက်ပေါင်းများစွာကို ဖြစ်စေနိုင်ခြင်းသည် မရှုပ်ထွေးတော့ပါ။ ဆာဒီယမ်ထိန်းချုပ်နိုင်မှုသည် ရောဂါကြီးမားသော မကူးဆက်နိုင်သည့် ရောဂါများ (NCDs) ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြင့်မားစွာလျော့နည်းစေနိုင်ပါသည်၊ ငန်ထွေးပြင်းအရသာနှင့်အတူတူပဲ။

 

 

 

ရင်းမြစ် : MedPark Hospital

**ArokaGO Content Team မှ ဘာသာပြန်/စုစည်းတင်ပြထားသည်