ဓာတ်မတည့်မှုများ: ရောဂါလက္ခဏာများ၊ အကြောင်းရင်းများနှင့် ကုသမှု

ဓာတ်မတည့်ခြင်းများ ဆိုတာ ဘာလဲ?

ဓာတ်မတည့်ခြင်းသည် ကိုယ်ခံအားစနစ်က ဖုန်၊ ဖုန်မှိုင်းမဏ္ဍိုင်များ (dust mites)၊ ပန်းမှုန်၊ တိရစ္ဆာန်အမွေးအမှင်များ (animal dander)၊ မှို (mould)၊ အချို့သော အစားအစာများ၊ ဆေးဝါးများ သို့မဟုတ် ပိုးမွှားအဆိပ် (insect venom) ကဲ့သို့ ပုံမှန်အားဖြင့် အန္တရာယ်မရှိသော အရာများကို လွန်ကဲစွာ တုံ့ပြန်သည့် အခြေအနေဖြစ်သည်။

ဤ ပုံမှန်မဟုတ်သော ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှုသည် နှာခေါင်း၊ အရေပြား၊ မျက်လုံးများ၊ အစာချေစနစ်နှင့် အသက်ရှူလမ်းကြောင်း အပါအဝင် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အစိတ်အပိုင်းအမျိုးမျိုးကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။

ဓာတ်မတည့်ခြင်းသည် အသက်အရွယ်မရွေး ဖြစ်နိုင်သော်လည်း ကလေးများနှင့် အလုပ်လုပ်နေသော လူကြီးများတွင် အထူးသဖြင့် တွေ့ရများသည်။ သင့်တင့်သော ထိန်းချုပ်ကုသမှု မရှိပါက ရေရှည်ဆက်လက်ဖြစ်နေသော လက္ခဏာများသည် အိပ်စက်မှု၊ သင်ယူမှု၊ အလုပ်စွမ်းဆောင်ရည်နှင့် ဘဝအရည်အသွေးအပေါ် သက်ရောက်နိုင်သည်။

ဓာတ်မတည့်ခြင်းများကို ဘာက ဖြစ်စေသလဲ?

ဓာတ်မတည့်ခြင်းများသည် များသောအားဖြင့် မျိုးဗီဇနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ဆိုင်ရာ အချက်များ ပေါင်းစပ်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။

အတွေ့ရများသော အထောက်အကူပြု အချက်များမှာ -

๐ မိသားစုအတွင်း ဓာတ်မတည့်ရောဂါ ရာဇဝင်ရှိခြင်း

๐ ဓာတ်မတည့်စေသော အရာများကို မကြာခဏ ထိတွေ့ရခြင်း

๐ လေထုညစ်ညမ်းမှုနှင့် PM2.5

๐ စီးကရက်မီးခိုး

๐ ထပ်ခါထပ်ခါ ဖြစ်ပွားသော အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ကူးစက်ရောဂါများ

๐ ဖုန်မှိုင်းမဏ္ဍိုင်များနှင့် မှိုများ ကြီးထွားနိုင်သည့် စိုစွတ်သော ပတ်ဝန်းကျင်

အတွေ့ရများသော ဓာတ်မတည့်စေသော အရာများ

ဓာတ်မတည့်တုံ့ပြန်မှုကို အများဆုံး ဖြစ်စေတတ်သော အရာများမှာ -

๐ ဖုန်မှိုင်းမဏ္ဍိုင်များ (dust mites)

๐ အိမ်တွင်းဖုန်

๐ ပန်းမှုန်

๐ ခွေးနှင့် ကြောင်၏ dander

๐ မှို (mould)

๐ ပိုးဟပ်ဓာတ်မတည့်စေသော အရာများ

๐ ပုစွန်၊ ကဏန်း၊ ကြက်ဥ၊ နို့နှင့် အခွံမာသီးများကဲ့သို့ အစားအစာများ

๐ အချို့သော ဆေးဝါးများ

๐ ပိုးကိုက်ခြင်းနှင့် ပိုးထိုးခြင်း

ဓာတ်မတည့်ခြင်း၏ လက္ခဏာများ

လက္ခဏာများသည် ထိခိုက်သည့် ကိုယ်ခန္ဓာအစိတ်အပိုင်းပေါ် မူတည်၍ ကွဲပြားသည်။

1. Allergic Rhinitis

အတွေ့ရများသော လက္ခဏာများမှာ -

๐ မကြာခဏ နှာချေခြင်း၊ အထူးသဖြင့် မနက်ပိုင်းတွင်

๐ ကြည်လင်သော နှာရည်ယိုခြင်း

๐ နှာပိတ်ခြင်း

๐ နှာခေါင်းယားယံခြင်း

๐ မျက်လုံးယားယံခြင်း သို့မဟုတ် မျက်ရည်ယိုခြင်း

2. Skin Allergies

အရေပြားနှင့် ဆိုင်သော လက္ခဏာများတွင် ပါဝင်နိုင်သည် -

๐ နီရဲသော အဖုအပိန့်

๐ ပြင်းထန်သော ယားယံခြင်း

๐ ခြောက်သွေ့ သို့မဟုတ် စိတ်အနှောင့်အယှက် ဖြစ်သော အရေပြား

๐ အသားဖု (hives)

3. Respiratory Allergies

ဓာတ်မတည့်ခြင်းသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းကို ထိခိုက်လျှင် လက္ခဏာများတွင် ပါဝင်နိုင်သည် -

๐ ရေရှည်ချောင်းဆိုးခြင်း

๐ ဝီဇ်ဟူသော အသံနှင့် အသက်ရှူခြင်း (wheezing)

๐ ရင်ဘတ်တင်းကျပ်ခြင်း

๐ အသက်ရှူမဝခြင်း

ဤလက္ခဏာများသည် ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ (asthma) နှင့် ဆက်စပ်နိုင်ပြီး ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှု လိုအပ်သည်။

4. Food Allergies

အစားအစာဓာတ်မတည့်ခြင်း၏ လက္ခဏာများတွင် ပါဝင်နိုင်သည် -

๐ အရေပြားအဖုအပိန့်များ သို့မဟုတ် အသားဖု (hives)

๐ နှုတ်ခမ်း၊ မျက်နှာ သို့မဟုတ် ပါးစပ် ဖောရောင်ခြင်း

๐ ပျို့ခြင်း သို့မဟုတ် အန်ခြင်း

๐ ဝမ်းဗိုက်နာခြင်း

๐ အသက်ရှူရခက်ခဲခြင်း

ပြင်းထန်သော ဓာတ်မတည့်တုံ့ပြန်မှုသည် anaphylaxis ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ၎င်းသည် ချက်ချင်းကုသမှု လိုအပ်သည့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အရေးပေါ်အခြေအနေဖြစ်သည်။

ထိန်းချုပ်မှုမရှိသော ဓာတ်မတည့်ခြင်း၏ ဖြစ်နိုင်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ

ရေရှည်ဆက်လက်ဖြစ်နေခြင်း သို့မဟုတ် မကောင်းစွာ ထိန်းချုပ်ထားသော ဓာတ်မတည့်ခြင်းများသည် အောက်ပါတို့ကို ဖြစ်စေနိုင်သည် -

๐ ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ (asthma)

๐ နာတာရှည် sinusitis

๐ အလယ်နားပိုးဝင်ခြင်း

๐ နှာခေါင်းပိတ်ဆို့မှုကြောင့် ဟောက်ခြင်း

๐ အိပ်စက်မှု အရည်အသွေး မကောင်းခြင်း

๐ ပညာရေး သို့မဟုတ် အလုပ်စွမ်းဆောင်ရည် လျော့နည်းခြင်း

๐ ဘဝအရည်အသွေး လျော့နည်းခြင်း

ဓာတ်မတည့်ခြင်းများကို ဘယ်လို ရောဂါရှာဖွေသလဲ?

ဆရာဝန်တစ်ဦးသည် အောက်ပါတို့ဖြင့် ဓာတ်မတည့်ခြင်းကို အကဲဖြတ်နိုင်သည် -

๐ လက္ခဏာများနှင့် ဖြစ်နိုင်သော အကြောင်းရင်းများကို အသေးစိတ် ပြန်လည်သုံးသပ်ခြင်း

๐ ကိုယ်ခန္ဓာ စစ်ဆေးမှု

๐ ဓာတ်မတည့်မှု စမ်းသပ်ခြင်း

๐ ရွေးချယ်ထားသော အခြေအနေများတွင် သွေးစမ်းသပ်မှု

๐ ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ သံသယရှိသည့်အခါ အဆုတ်လုပ်ဆောင်ချက် စမ်းသပ်ခြင်း

တကယ့်ဖြစ်စေသော အကြောင်းရင်းကို သိရှိခြင်းသည် ဆရာဝန်အား ပိုမိုတိကျပြီး ထိရောက်သော ကုသမှုအစီအစဉ် ရေးဆွဲနိုင်ရန် ကူညီသည်။

ဓာတ်မတည့်ခြင်းများအတွက် ကုသမှု

ကုသမှုသည် လက္ခဏာအမျိုးအစားနှင့် ပြင်းထန်မှုအပေါ် မူတည်သည်။

ဓာတ်မတည့်စေသော အရာများကို ရှောင်ရှားခြင်း

သိရှိထားသော အစပျိုးအရာများကို ထိတွေ့မှု လျှော့ချခြင်းသည် ဓာတ်မတည့်မှု ထိန်းချုပ်ရေး၏ အရေးကြီးသော အစိတ်အပိုင်းတစ်ခုဖြစ်သည်။

အသုံးဝင်သော နည်းလမ်းများမှာ -

๐ အိပ်ရာခင်းများကို အပတ်စဉ် လျှော်ဖွတ်ခြင်း

๐ ဖုန်မှိုင်းမဏ္ဍိုင်ခံနိုင်သော မွေ့ရာနှင့် ခေါင်းအုံးအဖုံးများ အသုံးပြုခြင်း

๐ အိမ်ကို ပုံမှန် ဖုန်စုပ်၍ သန့်ရှင်းရေးလုပ်ခြင်း

๐ အိမ်တွင်း စိုထိုင်းဆ လျှော့ချခြင်း

๐ မျက်မြင်တွေ့ရသော မှိုများကို ဖယ်ရှားခြင်း

๐ စီးကရက်မီးခိုးကို ရှောင်ရှားခြင်း

๐ တိရစ္ဆာန်ဓာတ်မတည့်စေသော အရာများသည် အစပျိုးအကြောင်းရင်းဖြစ်လျှင် အိပ်ရာနေရာများမှ အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များကို ဝေးဝေးထားခြင်း

ဆေးဝါးကုသမှု

လက္ခဏာအပေါ် မူတည်၍ ကုသမှုတွင် ပါဝင်နိုင်သည် -

๐ Antihistamines

๐ Corticosteroid နှာခေါင်းဖျန်းဆေးများ

๐ ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ inhalers

๐ အရေပြားလက္ခဏာများအတွက် ဆေးပါ ခရင်မ်များ သို့မဟုတ် ဆီလိမ်းဆေးများ

အထူးသဖြင့် ကလေးများ၊ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးများနှင့် နာတာရှည် ကျန်းမာရေးအခြေအနေရှိသူများအတွက် ဆေးဝါးများကို ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆေးဝါးပညာရှင်၏ အကြံပြုချက်အတိုင်း အသုံးပြုသင့်သည်။

Allergen Immunotherapy

ရေရှည်ဆက်လက်ဖြစ်နေသော သို့မဟုတ် ပြန်လည်ဖြစ်ပွားသော လက္ခဏာများရှိသည့် ရွေးချယ်ထားသော လူနာများအတွက် allergen immunotherapy သင့်တော်နိုင်သည်။

ဤကုသမှုသည် အတည်ပြုပြီးသော ဓာတ်မတည့်စေသော အရာကို ထိန်းချုပ်ထားသော ပမာဏဖြင့် ကိုယ်ခန္ဓာအား တဖြည်းဖြည်း ထိတွေ့စေ၍ အချိန်ကြာလာသည်နှင့်အမျှ အာရုံခံနိုင်စွမ်း လျှော့ချရန် ရည်ရွယ်သည်။ ၎င်းသည် လက္ခဏာပြင်းထန်မှုကို လျှော့ချပြီး ဆေးဝါးအပေါ် မှီခိုမှု လျှော့ချရန် ကူညီနိုင်သည်။

Immunotherapy ကို အရည်အချင်းပြည့်မီသော ဆရာဝန်ကသာ ညွှန်ကြား၍ ကြီးကြပ်ရမည်။

ဓာတ်မတည့်လက္ခဏာ ဖြစ်ပွားနိုင်ခြေကို ဘယ်လို လျှော့ချမလဲ

ဓာတ်မတည့်ခြင်းကို အမြဲတမ်း မကာကွယ်နိုင်သော်လည်း အောက်ပါနည်းလမ်းများဖြင့် လက္ခဏာများကို လျှော့ချနိုင်သည် -

๐ အိမ်ကို ပုံမှန် သန့်ရှင်းရေးလုပ်ခြင်း

๐ ဖုန်စုဝေးမှုကို အနည်းဆုံးဖြစ်အောင် လျှော့ချခြင်း

๐ သင့်တော်သည့်အခါ လေသန့်စင်စက် အသုံးပြုခြင်း

๐ ဖုန် သို့မဟုတ် လေထုညစ်ညမ်းမှု မြင့်မားသည့် နေရာများတွင် နှာခေါင်းစည်း ဝတ်ဆင်ခြင်း

๐ ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်း

๐ မျှတပြီး အာဟာရပြည့်ဝသော အစားအစာ စားသုံးခြင်း

๐ လုံလောက်စွာ အိပ်စက်ခြင်း

๐ ဆေးလိပ်သောက်ခြင်းနှင့် ဒုတိယလက်မီးခိုး (second-hand smoke) ကို ရှောင်ရှားခြင်း

๐ PM2.5 မြင့်မားသည့်ကာလများတွင် လေထုအရည်အသွေး အဆင့်များကို စောင့်ကြည့်ခြင်း

ဘယ်အချိန်မှာ ဆရာဝန်ကို တွေ့သင့်သလဲ?

အောက်ပါအခြေအနေများတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှု အကြံပြုသည် -

๐ နှာချေခြင်း၊ နှာရည်ယိုခြင်း သို့မဟုတ် နှာပိတ်ခြင်းသည် ၂ ပတ်ကျော် ဆက်လက်ဖြစ်နေခြင်း

๐ လက္ခဏာများက အိပ်စက်မှု သို့မဟုတ် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းများကို အနှောင့်အယှက်ဖြစ်စေခြင်း

๐ ဆေးဆိုင်မှ ဝယ်ယူနိုင်သော ဆေးဝါးများက လက္ခဏာများကို မသက်သာစေခြင်း

๐ အသက်ရှူမဝခြင်း သို့မဟုတ် ရင်ဘတ်တင်းကျပ်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်ခြင်း

๐ ပြင်းထန်သော အစားအစာဓာတ်မတည့်တုံ့ပြန်မှု ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း

๐ ပန်းနာရင်ကျပ်ရောဂါ သံသယရှိခြင်း

๐ ထင်ရှားသော အစပျိုးအကြောင်းရင်း မရှိဘဲ ဓာတ်မတည့်လက္ခဏာများ ထပ်ခါထပ်ခါ ပြန်ဖြစ်ခြင်း

စောစီးစွာ အကဲဖြတ်ခြင်းနှင့် သင့်တော်သော ဓာတ်မတည့်မှု စမ်းသပ်ခြင်းတို့က ကုသမှုကို လမ်းညွှန်ပေးနိုင်ပြီး နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်သည်။

ဓာတ်မတည့်ခြင်းများအကြောင်း မကြာခဏ မေးလေ့ရှိသော မေးခွန်းများ

ဓာတ်မတည့်ခြင်းကို လုံးဝ ပျောက်ကင်းအောင် ကုသနိုင်ပါသလား?

ဓာတ်မတည့်ခြင်းအများစုကို အပြီးတိုင် ပျောက်ကင်းအောင် မကုသနိုင်သော်လည်း လက္ခဏာများကို ထိရောက်စွာ ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။

ထိန်းချုပ်မှုတွင် ဓာတ်မတည့်စေသော အရာများကို ရှောင်ရှားခြင်း၊ ဆေးဝါးအသုံးပြုခြင်းနှင့် သင့်တော်သော အခြေအနေများတွင် allergen immunotherapy ခံယူခြင်း ပါဝင်နိုင်သည်။ Immunotherapy သည် ရေရှည်အာရုံခံနိုင်စွမ်းနှင့် လက္ခဏာပြင်းထန်မှုကို လျှော့ချနိုင်သည်။

ဓာတ်မတည့်ခြင်းများ ကူးစက်တတ်ပါသလား?

မကူးစက်တတ်ပါ။ ဓာတ်မတည့်ခြင်းများသည် ကူးစက်ရောဂါပိုးမွှားများကြောင့် မဟုတ်သဖြင့် မကူးစက်တတ်ပါ။ ၎င်းတို့သည် တစ်ဦးချင်းစီ၏ ကိုယ်ခံအားစနစ် တုံ့ပြန်မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။

ကလေးများတွင် ဓာတ်မတည့်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသလား?

ဟုတ်ကဲ့။ ကလေးများတွင် ဓာတ်မတည့်ခြင်းများ အဖြစ်များပြီး အထူးသဖြင့် allergic rhinitis, asthma, eczema သို့မဟုတ် အခြားဓာတ်မတည့်ရောဂါများ၏ မိသားစုရာဇဝင်ရှိသူများတွင် ပို၍ တွေ့ရတတ်သည်။

PM2.5 က ဓာတ်မတည့်ခြင်းကို ပိုဆိုးစေနိုင်ပါသလား?

ဟုတ်ကဲ့။ အလွန်သေးငယ်သော အမှုန်အမွှားများသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်း၏ အတွင်းလွှာကို ယားယံစေ၍ ရောင်ရမ်းစေသဖြင့် ဓာတ်မတည့်လက္ခဏာများ ပိုမို ဖြစ်ပေါ်လာခြင်း သို့