နှလုံးနှင့် အဆုတ်လုပ်ဆောင်မှု စမ်းသပ်မှု (CPET)

CPET ဆိုတာဘာလဲ?

Cardiopulmonary Exercise Testing (CPET) သည် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေစဉ် နှလုံး၊ အဆုတ်နှင့် ကြွက်သားများ အတူတကွ မည်သို့ လုပ်ဆောင်ကြောင်းကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာရန် အသုံးပြုသည့် စမ်းသပ်မှုတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ဤစမ်းသပ်မှုတွင် respiratory gases နှင့် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေစဉ် ခန္ဓာကိုယ်၏ အများဆုံး oxygen consumption (VO2Max) ကို တိုင်းတာရန် အဆင့်မြင့်နည်းပညာကို အသုံးပြုသည်။ စမ်းသပ်မှုကို stationary bicycle သို့မဟုတ် treadmill ဖြင့် ပြုလုပ်သည်။

CPET သည် မည်သူများအတွက် သင့်တော်သနည်း?

• ကြီးမားသော ခွဲစိတ်ကုသမှု မပြုလုပ်မီ ပြင်ဆင်နေသည့် လူနာများ
• နှလုံး သို့မဟုတ် အဆုတ်ရောဂါများအတွက် အကဲဖြတ်မှုခံယူနေသည့် လူနာများ
• ပြင်းထန်သော နာမကျန်းဖြစ်ပြီးနောက် ပြန်လည်သက်သာလာနေသည့် လူနာများ
• သင့်လျော်သော training program များ စီစဉ်လိုသည့် အားကစားသမားများ
• မိမိ၏ ကိုယ်ကာယကြံ့ခိုင်မှုကို အကဲဖြတ်လိုသည့် ပုဂ္ဂိုလ်များ

စမ်းသပ်မှု လုပ်ဆောင်ပုံ

စမ်းသပ်နေစဉ်တွင် ပါဝင်သူသည် stationary bike ပေါ်တွင် စက်ဘီးနင်းသွားမည် သို့မဟုတ် treadmill ပေါ်တွင် လမ်းလျှောက်သွားမည်ဖြစ်သည်။ အသက်ရှူမှုကို တိုင်းတာရန် mask တပ်ဆင်ရမည်ဖြစ်ပြီး၊ electrocardiogram (ECG), သွေးအောက်စီဂျင်အဆင့်များ, သွေးပေါင်ချိန် နှင့် gas exchange (O2 and CO2) ကို မှတ်တမ်းတင်ရန် စောင့်ကြည့်ကိရိယာများ တပ်ဆင်ထားမည်ဖြစ်သည်။
စမ်းသပ်မှုတစ်ခုလုံးသည် ပုံမှန်အားဖြင့် မိနစ် 30-40 ခန့် ကြာမြင့်သည်။ ပါဝင်သူသည် အမှန်တကယ် လေ့ကျင့်ခန်းကို မိနစ် 10-15 ခန့် ပြုလုပ်ရမည်ဖြစ်ပြီး မိမိ၏ အမြင့်ဆုံးစွမ်းရည်အထိ လေ့ကျင့်ရန် အားပေးခံရမည်ဖြစ်သည်။
လေ့ကျင့်ခန်း မလုပ်ဖူးသူများလည်း ဤစမ်းသပ်မှုကို ခံယူနိုင်ပါသလား?
ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်းမလုပ်သူများ သို့မဟုတ် လုံးဝ လေ့ကျင့်ခန်း မလုပ်ဖူးသူများသည် CPET စမ်းသပ်မှုကို ခံယူနိုင်မည် မဟုတ်ဟု စိုးရိမ်နိုင်ကြသည်။ သို့သော် ဤစမ်းသပ်မှုသည် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုအတွင်း နှလုံး၊ အဆုတ်နှင့် ကြွက်သားများ အတူတကွ မည်သို့ လုပ်ဆောင်ကြောင်းကို အကဲဖြတ်ရန် အထူးဒီဇိုင်းရေးဆွဲထားသည်။
ဤလုပ်ငန်းစဉ်ကို ဆရာဝန်များနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ပညာရှင်များ၏ အနီးကပ် ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင် လုပ်ဆောင်သည်။ ထို့ကြောင့် သင်သည် ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်သည်ဖြစ်စေ မလုပ်သည်ဖြစ်စေ CPET စမ်းသပ်မှုကို လုံခြုံစွာ ပြုလုပ်နိုင်သည်။

CPET စမ်းသပ်မှုတွင် အန္တရာယ်ရှိပါသလား?

CPET သည် အလွန်လုံခြုံသော စမ်းသပ်မှုတစ်ခုအဖြစ် သတ်မှတ်ထားပြီး၊ အန္တရာယ်အဆင့်သည် ပေါ့ပါးမှ အလယ်အလတ် လေ့ကျင့်ခန်းနှင့် ဆင်တူသည်။ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အချက်အလက်များအရ ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးဖြစ်ပွားနှုန်းသည် အလွန်နည်းပါးပြီး 1,000 ဦးတွင် 1 ဦးခန့်သာ ဖြစ်သည်။
စမ်းသပ်နေစဉ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အဖွဲ့သည် electrocardiography (ECG) ဖြင့် နှလုံးလုပ်ဆောင်မှုကို ဆက်တိုက် စောင့်ကြည့်ခြင်း၊ သွေးပေါင်ချိန် တိုင်းတာခြင်း နှင့် စမ်းသပ်မှုတစ်လျှောက် သွေးအောက်စီဂျင်အဆင့်များကို အကဲဖြတ်ခြင်းဖြင့် ပါဝင်သူကို အနီးကပ် စောင့်ကြည့်နေမည်ဖြစ်သည်။ မည်သည့် မူမမှန်သော လက္ခဏာမဆို ပေါ်ပေါက်ပါက ပါဝင်သူ၏ လုံခြုံရေးကို သေချာစေရန် စမ်းသပ်မှုကို ချက်ချင်း ရပ်တန့်မည်ဖြစ်သည်။

 

CPET စမ်းသပ်မှုမှ ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသည့် ဒေတာများ

CPET သည် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေစဉ် နှလုံး၊ အဆုတ်နှင့် metabolic systems များ မည်သို့ လုပ်ဆောင်ကြောင်းကို အသေးစိတ် အချက်အလက်များ ပေးသည်။ စုဆောင်းထားသော ဒေတာများကို အောက်ပါအတိုင်း ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသည် -
• Cardiopulmonary Performance
- cardiac efficiency, breathing performance နှင့် respiratory gas exchange အပါအဝင် နှလုံးနှင့် အဆုတ် လုပ်ဆောင်မှုကို ပြသသော graphical data များကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း။
• လေ့ကျင့်ခန်းအတွင်း Oxygen Consumption (VO2 max)
- စွမ်းအင် metabolism အတွက် ခန္ဓာကိုယ်၏ oxygen ကို အသုံးချနိုင်သည့် အမြင့်ဆုံးစွမ်းရည်ကို တိုင်းတာခြင်း။
• Anaerobic Threshold
- ခန္ဓာကိုယ်က anaerobic energy systems များကို စတင် အားကိုးလာသည့် လေ့ကျင့်ခန်းအင်အားအဆင့်ကို အကဲဖြတ်ခြင်းဖြစ်ပြီး၊ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်မှု စတင်လာခြင်းကို ဖော်ပြကာ training သို့မဟုတ် treatment plans များကို လမ်းညွှန်ပေးသည်။
• လေ့ကျင့်ခန်းအတွင်း Cardiac Function
- နှလုံးခုန်နှုန်း၊ သွေးပေါင်ချိန် နှင့် ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုအပေါ် cardiovascular response ကို ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာ၍ cardiovascular system ၏ လုပ်ဆောင်ရည်ကို အကဲဖြတ်ခြင်း။
• Electrocardiogram Results (Electrocardiogram - ECG)
- နှလုံးခုန်စည်းချက် မူမမှန်မှုများကို ရှာဖွေရန် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်နေစဉ် နှလုံး၏ လျှပ်စစ်လှုပ်ရှားမှုကို မှတ်တမ်းတင်ပြီး ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာခြင်း။

 

စမ်းသပ်မှုအတွက် ဝတ်ဆင်ရန်

လေ့ကျင့်ခန်းဝတ်စုံ သို့မဟုတ် ပျော့ပြောင်းလွယ်ကူသော ရှပ်အင်္ကျီ၊ ဘောင်းဘီနှင့် အားကစားဖိနပ်များကဲ့သို့ ပေါ့ပါးသော ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုအတွက် သင့်တော်သည့် သက်တောင့်သက်သာရှိသော အဝတ်အစားများ ဝတ်ဆင်ရန် အကြံပြုထားသည်။

 

CPET စမ်းသပ်မှုမတိုင်မီ ပြင်ဆင်ရန်

• စမ်းသပ်မှုမတိုင်မီ အနည်းဆုံး 2 နာရီအတွင်း အစားအစာအကြီးအကျယ် မစားသုံးပါနှင့်
• စမ်းသပ်မှုမတိုင်မီ အနည်းဆုံး 4 နာရီအတွင်း အရက်နှင့် caffeine ပါဝင်သော သောက်စရာများ မသောက်သုံးပါနှင့်
• စမ်းသပ်မှုမတိုင်မီ 1 နာရီအတွင်း ပြင်းထန်သော လေ့ကျင့်ခန်း မလုပ်ပါနှင့်
• တင်းကျပ်လွန်းခြင်းမရှိသော လွတ်လပ်သက်သောင့်သက်သာရှိသည့် အဝတ်အစားများ ဝတ်ဆင်ပါ
• စမ်းသပ်မှုမတိုင်မီ အနည်းဆုံး 1 နာရီအတွင်း ဆေးလိပ်မသောက်ပါနှင့်

CPET စမ်းသပ်မှုမတိုင်မီ ထပ်ဆောင်းအချက်အလက်များ

- သင့်ဆရာဝန်က အခြားနည်း ညွှန်ကြားမထားလျှင် ပုံမှန်သောက်နေသော ဆေးများကို ဆက်လက်သောက်သုံးပါ။
- အောက်ပါအခြေအနေများရှိပါက CPET စမ်းသပ်မှုဌာနကို ကြိုတင် ဆက်သွယ်ပါ။
- အသက်ရှူလမ်းကြောင်း ပိုးဝင်ခြင်း သို့မဟုတ် ထိုကဲ့သို့သော ရောဂါမှ မကြာသေးမီက ပြန်လည်သက်သာလာခြင်း
- မကြာသေးမီက မျက်စိ, ဝမ်းဗိုက်, သို့မဟုတ် ရင်ဘတ် ခွဲစိတ်ကုသမှု ခံယူထားခြင်း
- လွန်ခဲ့သော 1 လအတွင်း heart attack သို့မဟုတ် stroke ဖြစ်ပွားခဲ့သည့် မှတ်တမ်းရှိခြင်း
- လွန်ခဲ့သော 2-3 ရက်အတွင်း emergency department သို့ သွားရောက်ခဲ့ခြင်း
- စီစဉ်ထားသော စမ်းသပ်သည့်နေ့တွင် ရင်ဘတ်အောင့်ခြင်း
- ချိန်းဆိုသည့်နေ့တွင် စမ်းသပ်မှုလုပ်ငန်းစဉ်တစ်ခုလုံးအတွက် အနည်းဆုံး မိနစ် 60 ခန့် အချိန်ပေးပါ

စမ်းသပ်မှုရလဒ်များ လက်ခံရရှိခြင်း

သင့် CPET စမ်းသပ်မှုရလဒ်များကို သင့်တာဝန်ခံ ဆရာဝန်ထံ ပေးပို့မည်ဖြစ်သည်။ ဆရာဝန်က နောက်တစ်ကြိမ် လာရောက်ချိန်းဆိုသည့်အခါ ရလဒ်များကို အသေးစိတ် သုံးသပ်ပြီး ရှင်းလင်းပြောကြားပေးမည်ဖြစ်သည်။

 

 

ကိုးကားချက် :

Synphaet Ramintra Hospital Cardiopulmonary Exercise Testing (CPET)