ခ်ီကုညျယာရောဂါ (ချီကုညျယာဗိုင်းရပ်စ်စိုးရင်း)

Chikungunya ဗှေးလ်ရောဂါ (Chikungunya Fever) ကို ခြင်ကာရောဂါဟုလည်း သိကြပြီး၊ ယင်းသည် Aedes အမျိုးအစားခြင်များမှ ကူးစက်သော ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော ကိုယ်လတ်ဆိုးဆိတ်ခြင်းနှင့် ဆီးနာဖြစ်စေသော စုပ်ရူးရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ လူအမျိုးအစားအားလုံး၊ အသက်ငယ်မြိတ်များအပါအဝင် ကူးစက်နိုင်သည်။ ရောဂါလက္ခဏာများမှာ Dengue ဗှေးလ်ရောဂါနှင့် ဆင်တူသော်လည်း ပိုမိုပျော့ပါးသည်။ Chikungunya နောက်ကျောကျယ်တဲ့ ဘေးအန္တရာယ်မရှိသော်လည်း၊ အလွန်ဆိုးသောဆင်ခြင့်များ (ဥပမာ shock) မကြီးမားသော်လည်း၊ နှာသစ်အနာများကြောင့် အချိန်အတော်ကြာ ချိတ်ဆက်နေနိုင်သည့် အရေးကြီးသော အကြာကြီး အာနာသက်သက်ကို ခံစားရနိုင်သည်။

 

Chikungunya ဗှေးလ်ရောဂါ၏ သတိပေးလက္ခဏာများ

 - ရုတ်တရက် ကိုယ်ပူနွေးသက်တတ်လာခြင်း

 - ကိုယ်အလယ်အလာမှာနီမြန်းမှု၊ တစ်ခါတစ်လေ ယိုင်ယွင်းမှု များနှင့် တွဲဖက်တတ်သည်

 - အဆစ်များ သို့မဟုတ် အကြွေစိတ်နာခြင်း၊ အဦးတည်ရာမှာ လက်လျှာအစွယ်၊ လက်မောင်း၊ ဒူးအစရှိသော အဆစ်များမှာလေ့ရှိသည်

 - ခေါင်းကိုက်ခြင်း

 - မျက်စောင်းနာခြင်း သို့မဟုတ် မျက်စောင်းနီမြန်းခြင်း

 - ပင်ပန်းနှင့်တစ်ခါတစ်ရံ ဝမ်းလျှောခြင်း

 

Chikungunya ဗှေးလ်ရောဂါ၏ ကူးစက်နည်းလမ်းများ

Chikungunya သည် chikungunya virusကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ပြီး၊ ၎င်းသည် Togaviridae မိသားစုမှပါဝင်သည်။ ယင်းရောဂါကို Aedes ခြင်များက ပိုမိုသာလွန်စွာ ကူးစက်ဖြန့်နှံ့သည်။

 - Aedes albopictus (အာရှကျားခြင်)

 - Aedes aegypti (လိမ္မော်ရောင်ခြင်)

ခြင်အမျိုးအစားများသည် မြို့ပြ၊ ကျေးရွာလောကသမီးများနှစ်ပေါင်းများစွာ တွေ့ရပြီး အထူးသဖြင့် မိုးရာသီအတွင်း သို့မဟုတ် ရေတည်နေရာအနီး၌ ဖြစ်သည်။ ချိတ်ဆက်မှုသည် chikungunya virus ပါဝင်သည့် ခြင်အမျိုးအစားတစ်မျိုးက လူတစ်ဦးကို ကိုက်သောအခါ သွေးထဲသို့ ဗိုင်းရပ်စ်ထည့်သွင်းပေးခြင်းအားဖြင့် ဖြစ်သည်။ ကာလအတွင်းတွင် ကူးစက်ခံရသူတွင် ရောဂါလက္ခဏာများ ဆောင်ရွက်တွက်တတ်သည်။

 

Chikungunya ဗှေးလ်ရောဂါအတွက်ကုသမှု

Chikungunya အတွက် ပစ်မှတ်ထားသည့် ဗိုင်းရပ်စ်ဆန့်ကျင်ဆေး မရှိပါ။ ကုသမှုမှာ လက္ခဏာသက်သာစေခြင်း ကို အဓိကထား၍ ဆောင်ရွက်သည်။ ၎င်းတွင်-

 - ရေများစွာသောက်သုံးရန် (ရေယိုခြင်းမှ ကာကွယ်ပါ)

 - လုံလောက်သော အနားယူပါ

 - ရေသွေးတန်းအေးသော ပိတောက်ပေးခြင်း ဖြင့် ကိုယ်ပူချိန်လျော့ချပေးရန်

 - ကိုယ်ပူခြင်းနှင့် အနာသက်သာစေသော ဆေးများသုံးရန်၊ ဥပမာ-

       - Paracetamol (acetaminophen)

       - Ibuprofen

       - Naproxen

အရေးကြီးချက်: လူနာများသည် aspirin သုံးရန် ရှောင်ကြဉ်သင့်သည်၊ ၀က်ရူးသံပေါ်တိုက်စစ်မှုရရှိနိုင်သည်။

 

Chikungunya ဗှေးလ်ရောဂါမှ ကာကွယ်နိုင်ရေး

Chikungunya ကာကွယ်နိုင်ရေးအတွက် အရေးကြီးဆုံး သတိပြုနိုင်သော နည်းလမ်းမှာ ခြင်ကိုက်ခြင်းမှ မဖြစ်အောင်ကြိုးစားမှု ဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် Aedes ခြင်များက ကိုက်ခြင်းမှ ကာကွယ်ရန်-

 - လက်ပါးရှည်နဲ့ချဉ်းကောင်းရှည်လောင်းဝတ်ဆင်ပါ

 - ပိုးရောဂါကာကွယ်ဆေး နှင့် ခြင်ပူမီးတိုင်များသုံးသည့်အခန်းတွင်း ခြင်လျှော့နိုင်ရန်

 - ပြတင်းပေါက်၌ကြိုးတူးထားသည့်အခန်းများ သို့မဟုတ် လေအေးပေးစက်တပ်ထားသည့်အခန်းများတွင် နေထိုင်ပါ

 - ဆီးနာ၊ လူနာ၊ အိုသူများသည် အထူးသဖြင့် နေ့ခင်းအချိန်တွင် ခြင်တံတားဖြင့်အိပ်သာသုံးခြင်း သို့မဟုတ် ခြင်ကာကွယ်ထားသည့်အခန်းများတွင် နေထိုင်စေပါ

 - ခြင်မွေးမြူရာနေရာများ ဖြစ်သော ရေတည်နေရာများ၊ ခွက်အိုး ငွေကြေးကန်၊ သဘာဝပေါက်တိုင်၊ အိမ်ပတ်ဝန်းကျင်မှ ရေတည်နေရာများများ ကင်းစင်စေပါ

ဤနည်းလမ်းများသည် တကယ့်ရောဂါကူးစက်နိုင်မှုကို တားဆီးစေလို့ရနိုင်သည်။

 

 

ရင်းမြစ် : Muangloei Ram ဆေးရုံကြီး

Muangloei Ram ဆေးရုံကြီး

**ဘာသာပြန်ဆိုတင်ပြ: ArokaGO Content Team