ကလေးများအတွက် မောစွဲခြင်း - မျက်နှာမကြည့်နိုင်သော အန္တရာယ်များ၊ မိဘများသိရမည့်အချက်

      ယနေ့ခေတ်တွင် စိတ်ကျရောဂါသည် မိခင်မြို့ပြ လူကြီးများအတွက်သာ ပြဿနာတစ်ခု မဟုတ်တော့ပါ။ လူအများစုက ကလေးတွေမှာ စိတ်ဖိစီးမှု သို့မဟုတ် စိုးရိမ်စရာဘာမှ မရှိဘူးလို့ထင်ကြပေမယ့်၊ သူတို့ အပြင်အဆင်မှာ ရွှင်လန်းအသစ်သလိုမြင်ရပေမယ့်၊ အတွင်းခံတွင် ဝမ်းနည်းမှု၊ မီးပွန်းမှု သို့မဟုတ် ပျက်လက်မှုခံစားမှုတွေကို များစွာခံစားနေရနိုင်ပါတယ်။ ကလေးများတွင် စိတ်ကျရောဂါဖြစ်ပေါ်စေသောအကြောင်းအရင်းများမှာ မိသားစုပြဿနာများ၊ ပညာရေးဖိအား၊ သို့မဟုတ် အနိုင်ကျင့်ခြင်း ကဲ့သို့သော အချက်အရက်များကြောင့်ဖြစ်ပါသည်။ အကယ်၍ မှန်ကန်စွာကုသမှုမရှိပါက ကလေး၏ ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှုနှင့် အသက်တာအရည်အသွေးကို ရေရာစွာ သက်ရောက်နိုင်ပါသည်။

 

ကလေးများအတွက် ဘာကြောင့် စိတ်ကျရောဂါဖြစ်သည်လဲ?

     ကလေးများတွင် စိတ်ကျရောဂါဖြစ်သောအကြောင်းအရင်းများမှာ ပြင်ပအကြောင်းအရာများနှင့် အတွင်းခံအကြောင်းအရာများပါဝင်ပြီး အောက်ပါအရာများနှင့်သက်ဆိုင်ပါသည်။

  - နာရိုကာမင်းလွှာ (neurotransmitters) မညီမျှမှုသည် စိတ်လာထွက်မှု၊ ခံစားမှု နှင့် အပြုအမူကို သက်ရောက်စေနိုင်ပါသည်။

  - အမွေဆက်ခံမှု (heredity) မိသားစုတစ်ဦးတစ်ယောက်တွင် စိတ်ကျရောဂါ ဖြစ်ဖူးသော်ကလည်း၊ ကလေးတွင် စိတ်ကျရောဂါဖြစ်နိုင်မှု ပိုမြင့်တက်လာပါသည်။

  - မိသားစုပြဿနာများ၊ မသင့်တော်သော မိဘအုပ်ထိန်းမှု။ မတည်ငြိမ်မှု၊ အိမ်ထောင်မတည်မှု၊ ကိုင်တွယ်ခံရမှု သို့မဟုတ် ချစ်ခင်ရသူကို ဆုံးရှုံးမှု။

  - ကျောင်းတွင်ဖြစ်ပေါ်တဲ့ ပြဿနာများ၊ အနိုင်ကျင့်ခြင်း (bullying)၊ အဆင့်အတန်းနိမ့်ခြင်း သို့မဟုတ် မိဘများမှ ပိုမိုမတွေ့အောင် ဖိအားပေးခြင်း။

  - လူမှုရေးပြဿနာများ၊ မိတ်ဆွေမရှိခြင်း၊ လူမှုအဖွဲ့အစည်းအတွင်း လက်ခံမှုမရှိခြင်း။

  - ဆေးဝါးအချို့ (steroids, antihypertensive drugs တို့အပါအဝင်) နှင့် မူးယစ်ဆေးဝါးအမျိုးမျိုးသည်လည်း စိတ်ကျရောဂါဖြစ်စေနိုင်သည်။

  - ရောဂါအချို့ (ဥပမာ - ဆီးချိုရောဂါ၊ သိုက်ရိုက်ရောဂါ ၊ Autoimmune diseases ကဲ့သို့သော) သည်လည်း စိတ်ကျရောဂါလက္ခဏာများရရှိစေနိုင်သည်။

 

ကလေးများတွင် စိတ်ကျရောဂါလက္ခဏာတွေ့ရှိမှုကို အသိပေးလေ့လာပါ

  - ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများတွင် ခေါင်းနာခြင်း၊ ခန္ဓာကိုယ်နာခြင်း၊ မကြာခဏ ဖျားနာခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်ကျရောက်လာခြင်း၊ အိပ်မပျော်ခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်အိပ်သွားခြင်း စသည့်များ ပါဝင်နိုင်သည်။

  - စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ လက္ခဏာများမှာ ဝမ်းနည်းခြင်း၊ ပျင်းရိခြင်း၊ စိတ်တိုတောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ရည်းစားချွတ်လွယ်ခြင်း။

  - စဉ်းစားပုံဆိုင်ရာလက္ခဏာများတွင် မျှော်လင့်ထားချက်ပျက်ခြင်း၊ ကျနော်ငယ် မတန်ဖိုးမရှိသောခံစားချက်၊ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုအပြစ်တင်ခြင်း၊ အသက်ဆုံးမြောက်လိုစိတ်ရှိခြင်း တို့ဝင်ပါသည်။

  - အပြုအမူဆိုင်ရာ လက္ခဏာများမှာ အကြွင်းမဲ့ အစားသောက်ခြင်း သို့မဟုတ် တောင်တိုင်းစားယဉ်မခံစားနိုင်ခြင်း၊ ရင်းနှီးနှစ်သက်ခဲ့သော အလုပ်အကိုင်များကို မလုပ်ချင်တော့ခြင်း၊ သင်ယူမှုအပေါ်စိတ်ဝင်စားမှုနည်းลงခြင်း၊ ပျင်းရိခြင်း၊ စိတ်အားနည်းခြင်းနှင့် သိပ်သည်းသည့်၊ ရန်လိုညှင်းပန်းသည့်အပြုအမူများရှိခြင်း။

 

ကလေးများတွင် စိတ်ကျရောဂါနှင့် ကိုင်တွယ်ဖြေရှင်းနည်း

  -  ခံယူခြင်းနှင့် နားလည်ခြင်း။ ပထမအရေးကြီးဆုံးသည့်အရာမှာ သင့်သားသမီးသည် စိတ်ကျန်းမာရေးပြဿနာများဖြစ်နေသည်ကို ချည်းတက်သိရှိခြင်းနှင့် သူတို့စိတ်ခံစားမှုကို နားလည်ရန် ကြိုးစားပါ။ သင့်သားသမီးကို တုံ့ပြန်ပြစ်တင်ခြင်း သို့မဟုတ် ချီးမြှောက်ခြင်းတွင် မပါဝင်ပါနှင့်။

  - ကျွမ်းကျင်သူနှင့် တိုင်ပင်ဆွေးနွေးပါ၊ ကလေးရောဂါဆိုင်ရာ စိတ်ရောဂါဆရာဝန် သို့မဟုတ် စိတ်လူမှုရေးသူများနှင့် တိုင်ပင်၍ သင့်တော်သောကုသမှုဖြစ်စေရန် ညွှန်ကြားမှုရယူပါ။

  - အန္တရာယ်ကင်းသော ပတ်ဝန်းကျင်တည်ဆောက်ပါ။ မိသားစုတွင်း မှော်သောပတ်ဝန်းကျင်တည်ဆောက်ပေး၍ ကလေးများအနေဖြင့် စိတ်လုံခြုံမှုရှိစေရန် နှင့် မည်သည့်အကြောင်းအရာမဆို ပြောဆိုနိုင်စေရန် ထောက်ပံ့ပေးပါ။

  - ပွင့်လင်းစွာ ဆက်သွယ်ပြောဆိုပါ၊ သားသမီးနှင့် သာမန်အချိန်တိုင်း စကားပြောဆိုပါ၊ သားသမီး၏ စိတ်ခံစားမှုများကို ဦးစားပေးနားထောင်ပါ။

  - သားသမီးနှင့် အတူ လှုပ်ရှားမှုများပြုလုပ်ပါ။ သူတို့စိတ်ဝင်စားသော အားကစား၊ ဂီတသံစဉ်၊ သို့မဟုတ် မိသားစုအတူတူ အလုပ်အကိုင်များကို လုပ်ဆောင်ခြင်းအားဖြင့် အနားယူပြီး အပန်းဖြေသည့်ခံစားမှုရရှိစေပါ။

  - သားသမီး၏ကိုယ်တွင်းကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ပါ။ အိပ်တာလုံလောက်စွာရရှိစေရန်၊ ကျန်းမာရေးအစားအသောက်စားသောက်စေခြင်း နှင့် ပုံမှန် လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်ပါ။

  - သားသမီး၏အပြုအမူကို ဆိုတာတိကျစွာကြည့်ပါ၊ အကြွင်းမဲ့ရွေးချယ်နိုင်သောလက္ခဏာက လူကြီးတွင် ယခုပမာဇယားများလို သဲသဲကြီးမဖြစ်ကြပေ၊ သို့သော် မိဘများအနေဖြင့် တွေ့ဆုံနိုင်သည့် အချက်အလက်လေးများရှိသည်ကို ကြားကြည့်၍ အချိန်မီ နားလည်ကူညီနိုင်ရန်။

 

ကလေးများတွင် စိတ်ကျရောဂါ၏ကုသမှု

     ကလေးများတွင် စိတ်ကျရောဂါကို လုံခြုံစွာနှင့် သင့်တော်သောနည်းလမ်းဖြင့် အနီးကပ်ကြီးကြပ်သင့်ပြီး၊ မကုသခဲ့ပါက ကလေး၏ ကျန်းမာရေးအပေါ် တားမြစ်မှုရှိရနိုင်ပါသည်။ ၎င်းသည် လက္ခဏာများ၏ပြင်းထန်မှုနှင့် သက်ဆိုင်သည့်အခြားအချက်များပေါ် မူတည်ပါသည်။

  - ဆန့်ကျင်နေစိတ်ကျရောဂါဆေး (antidepressants) များသုံးခြင်း။ ပြင်းထန်သောစိတ်ကျရောဂါအခြေအနေများတွင် ဆန့်ကျင်နေစိတ်ကျရောဂါဆေးများ တချို့သုံးပေးကာ ဦးနှောက်ဓါတ်မျှတအောင်လုပ်ပေး၍ စိတ်ကျရောဂါလက္ခဏာများကို တိုးတက်လာစေသည်။

  - စိတ်ဘက်ဆိုင်ရာကုထုံး (psychological therapy)၊ အပြုအမူကုထုံး (behavioral therapy) အပါအဝင်၊ ကလေးများသည် မှန်ကန်သောစဉ်းစားပုံနှင့် စိတ်ခံစားမှုကို ကိုင်တွယ်နိုင်ရန် သင်ကြားပေးသည့်အပြင်၊ play therapy (ကစားဖြင့်ကုထုံး) ကိုလည်း ခံသည့်ကစားမှုကို ဆက်သွယ်မှုနှင့် စိတ်ခံစားမှုဖော်ထုတ်ရေး အလားအလာအဖြစ်အသုံးချသည်။

 

 

ရင်းမြစ် : Thonburi Bamrungmuang Hospital