ဤလောက်မျိုးဆီးချာ နှင့် မောနှံမှု၊ "နိုရိုဗိုင်းရပ်စ်" ဖြစ်နိုင်မလား?

သင်ဘယ်တော့မှ ဒီလိုအတွေ့အကြုံရှိဖူးပါသလား။ اچانک ဗိုက်နာလာခြင်း၊ ရေနွှမ်းသော ဗိုက်ပျက်ခြင်း၊ ကိုက်တုပ်လာခြင်းနှင့် ဗမ်းစာတင်ခြင်းကြောင့် အားအင်နည်းလာသည်ကို ခံစားရခြင်း။ ဒီလိုရောဂါလက္ခဏာများသည် “Norovirus” ဆိုတဲ့ အလွယ်တကူ ကူးစက်နိုင်ပြီး acute gastroenteritis ဖြစ်စေသော ရောဂါပိုးတစ်မျိုး၏ အနာအဆာဖြစ်နိုင်သည်။ ဤရောဂါသည် မည်သည့်အသက်အရွယ်တွင်မဆို ဖြစ်နိုင်သော်လည်း၊ ကလေးအသေးများနှင့် အသက်ကြီးသူများကဲ့သို့ အသားတင်စွမ်းအားနည်းသူများတွင် ပိုမိုဖြစ်လေ့ရှိသည်။

 

Norovirus ဆိုတာဘာလဲ?

Norovirus သည် အူလမ်းကြောင်းတွင် ဖြစ်သော ကိုယ်ဝန်ခံမှု (gastrointestinal tract)၊ သို့မဟုတ် acute gastroenteritis ဖြစ်ပွားစေသော နှစ်ခုပင်ဖြစ်သည့် ဖြန့်ဖြူးနည်းများထဲတွင် အဓိကဖြစ်သော ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် လူအုပ်စုများ တည်ရှိသောနေရာများ၊ ဉပမာ- ကျောင်း၊ မုဆုံးစောင့်စခန်း၊ သို့မဟုတ် အလုပ်ခွင့်ရပ်များတွင် အလွယ်တကူနှင့် မြန်မြန်စွာ ဖြန့်ကျက်နိုင်သည်။

Norovirus ကို အလွယ်တကူ ကူးစက်နိုင်စေသည့် လမ်းကြောင်းများမှာ

      ๐  ပိုးတွေ့သော အစားအစာ သို့မဟုတ် ရေများကို သုံးစွဲခြင်း

      ๐  ဗိုင်းရပ်စ် ပါဝင်သော ဧရိယာများကို ထိတွေ့ပြီး နောက်ပိုင်း နှုတ်ခမ်းနှင့် ထပ်မံ ထိတွေ့ခြင်း

အရေးကြီးသည်မှာ Norovirus သည် သန့်ရှင်းသောပတ်ဝန်းကျင်ထဲတွင်မEven though cleaned properly, Norovirus can survive for long periods of time if it is not sterilized properly.

 

Norovirus ကူးစက်နိုင်ခြေအသိုးပြ လက္ခဏာများ

Norovirus ကိုယ်ခံမှုသည် ချက်ချင်းပင် (Exposure) ၁၂ - ၄၈ နာရီအတွင်း ပေါ်ထွက်လာတတ်သည်။ အသمنىုငျလက္ခဏာများမှာ-

      ๐  ဆန့်ကျင်နိုင်ရန်မရှိသော ထပ်တလဲလဲ ရေနွှမ်းသော ဗိုက်ပျက်ခြင်း

      ๐  ကိုက်တုပ်ခြင်းနှင့် ဗမ်းစာတင်ခြင်း၊ တချို့တွင် များစွာသော ဗမ်းစာတင်မှုရှိနိုင်သည်

      ๐  အားနည်းခြင်းနှင့် စွမ်းအားကျခြင်း၊ တချို့တွင် လုံးဝတန်ဖိုးမကျန်သော စွမ်းအားနည်းခြင်းဖြစ်နိုင်သည်

      ๐  နိမ့်သော ကိုယ်အပူချိန်တက်ခြင်း သို့မဟုတ် အသုံးမပြုဘဲ အပူမတက်ခြင်း

 

ဘယ်အသက်အရွယ်အုပ်စုတွင်အန္တရာယ်ရှိနိုင်လဲ?

ကလေးအသေးများနှင့် အသက်ကြီးသူများသည် Norovirus ကူးစက်ခံရနိုင်မှု အန္တရာယ်ပိုများသည်။ အကြောင်းမှာ ကလေးတစ်ဦးချင်းစီအား ကိုယ်ခံစွမ်းအား မကောင်းသေးသောကြောင့်ဖြစ်သည်။ ထို့အပြင် တစ်စုံတစ်ယောက်ကို မျက်နှာထဲမှာ အရာဝတ္ထုများထည့်ဖို့ သံသယရှိမူ ကြောင့်၊ သို့မဟုတ် ကလေးများတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦးအတူ ဆော့ကစားဖို့ကြောင့် ကူးစက်ခံရနိုင်မှု ပိုမိုများစေသည်။ အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ကိုယ်ခံအား ပိုကြွယ်စေပြီး ခန္ဓာကိုယ်သည် ဗိုင်းရပ်စ်ကို တိုက်ခိုက်ရန် ပိုခက်နိုင်သည်။ ယခုအသက်အရွယ်တွင် နာလန်ထူသောရောဂါများ၊ ဥပမာ- ဆီးချိုရောဂါ၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါတို့ရှိပါက Norovirus ကူးစက်လျှင် နာတက်ခြင်း ပိုများနိုင်ပြီး အန္တရာယ်အခွင့်အလမ်းများကဲ့သို့ ကျောက်အိပ်ခြင်း (dehydration) ဖြစ်တတ်သည်။

 

Norovirus ကူးစက်ခံရပါက ဘယ်လိုစောင့်ရှောက်ရမလဲ?

လက်ရှိတွင် Norovirus အတွက် ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မ်ုပ်တစ်သီးသန့်ကုသဆေးမရှိပါ။ ဆေးကုသမှုမှာ ကိုယ်ခံအားကို မြန်မြန်ပြန်လည်လာအောင် မြှင့်တင်ပေးရန် ရည်ရွယ်ပါသည်။

 

      ๐  ORS သို့မဟုတ် electrolyte drinksကို သောက်၍ ဗိုက်ပျက်ခြင်းကြောင့် ပြန်လည်လိုအပ်လာသော အရည်ပမာဏနှင့် electrolytes များနှစ်ပါးကို အစားထိုးပေးပါ။

      ๐  မအန်အောင့်အောင်ပေါ့ပါးသောအစားအစာများ (စားပွဲထဲတွင် ထည့်သွင်းထားသော ဆန်ပြုတ်၊ ချင်းချော်၊ ဟင်းရည်) စသည်ဖြင့် စားသုံးပါ။

      ๐  ကိုယ်ခန္ဓာကိုယ်အားကောင်းစေရန်အနားယူ လုံလောက်အောင် နားပါ။

      ๐  ထိခိုက်မှုပြင်းထန်ပါက ဥပမာ- အရည်မသောက်နိုင်အောင် အန်ခြင်း၊ ချွဲခြင်း၊ သို့မဟုတ် ဝမ်းချုပ်သွားခြင်းများ ဖြစ်ပါက ချက်ချင်း ဆရာဝန်ထံသွားရောက်စစ်ဆေးရန်လိုအပ်ပါသည်။

 

Norovirus ကာကွယ်ဖို့ လွယ်ကူသောနည်းလမ်းတွေ သင့်မှ စတင်နိုင်သည်

      ๐  သန့်ရှင်းသောရေ နှင့် ဆပ်ပြာကို သုံး၍ အသားကျန်းမာအောင် လက်ဆေးပါအထူးသဖြင့် စားသုံးခြင်း၊ အိမ်သာသုံးပြီးတိုင်း

      ๐  မကြာခဏ ထိတွေ့လာသော ဧရိယာများ ဥပမာ- တံခါးလက်ကိုင်၊ တယ်ဗီသံသပ်ခလုတ်၊ ကလေးကစားပစ္စည်း တို့ကို germ kill ပိုပြီးသောသန့်စင်ဆေးဖြင့် regularly သန့်ရှင်းပါ။

      ๐  ဆာရှိသော၊ မပြည့်စုံဖျေးသောအစားအစာ မစားပါနဲ့ဥပမာ- အကောင်းဆုံးမချက်ပြီးသော ပင်လယ်စာ၊ ငါးပေသား၊ သို့မဟုတ် အနည်းငယ်ချက်ထားသောအစားအစာများ

 

မည်သူမဆို သင့်မိဘ၊ သာသနာကျောင်းသားသို၊ အသက်ကြီးသို၊ မိသားစုဝင်အနေနဲ့ Norovirus နှင့် သက်ဆိုင်သော သံသယရောဂါလက္ခဏာရှိပါက ကျွန်ုပ်တို့ဆေးဘက်ဝန်ထမ်းအဖွဲ့သည် မှန်ကန်သည့်စစ်ဆေးမှုနှင့် ကုသမှုဖြင့် နီးစပ်စွာ အကြံဥာဏ်ပေးစောင့်ရှောက် ပေးရန် အသင့်ရှိပါသည်။ မိမိသို့မဟုတ် မိသားစုဝင်များတွင် Norovirus သံသယလက္ခဏာများရှိပါက ပြဿနာမဖြစ်အောင် စစ်ဆေးရန်နှင့် ကျွမ်းကျင်ဆရာဝန်များနှင့် အကြံပေးနိုင်သည်။ Phyathai Nawamin ဆေးရုံတွင် စစ်ဆေးနိုင်ပါသည်။

 

ရင်းမြစ် : Phyathai Nawamin Hospital