မကြေးနီချက်အတွက် လေ့လာရန် လှုပ်ရှားရမယ့်ရောဂါလိုင်းများ - ပိုးမွှားခဲ့သော သွေးပူသွေးပူသောသူ့အကြောင်းအမိန့်များ

အရိုးအတွင်းသွားပြုတ်သည်မှာ လူတစ်ဦးတစ်ယောက်ခံစားရနိုင်သည့် အနာတရအနာစိတ်ရှိသော နာကျင်မှုအကြား တစ်ခုအဖြစ် ရှိသည်။ သွားအတွင်းရှိ နူးညံ့မှုကြောင့် (pulp) တစ်စိတ်တစ်ပိုင်းဖို့ ရောဂါဖြစ်သွားလိုက်သော အခြေအနေတွင် root canal treatment လိုအပ်သည်။ သွား၏အတွင်းရှိ နူးညံ့မှု (pulp) သည် ဦးစွာ တည်ရှိသောအချိန်မှာ ရောင်ရမ်းသွားသော်လည်း များသောအားဖြင့် မျှော်လင့်လို့မရပါ။ အရိုးအတွင်းထဲကန့်သတ်ခြင်း၊ သန့်ရှင်းမှုမရှိမှု၊ သို့မဟုတ် ထိခိုက်မှုများကြောင့် ပြန်လည်အောင့်ခြင်းနှင့် ရောဂါကျရောက်နိုင်သည်။ Root canal သည် နူးညံ့မှုတစ်ခုပြုတ်ပြီးနောက် သွားအတွေ့အကြုံအနည်းဆုံးအောင်လည်းကောင်း၊ ပြန်လည်အောင့်ခြင်းကိုတားဆီးသည်။ အဆိုပါလမ်းညွှန်သည် Root Canal လိုအပ်နိုင်သည့် အဓိကလက္ခဏာများကို ရှင်းပြသည်။

 

သွားပြုတ်သည် (Pulpitis) ဆိုတာဘာလဲ?

သွားတစ်ခုပိုင်းတိုင်းတွင် dental pulp ဟုခေါ်သော အခန်းတစ်ခန်းရှိသည်။ ၎င်းသည် အာရုံကြောများ၊ သွေးကြောများ၊ နှင့် ချိတ်ဆက်တည်ဆောက်မှုတို့ ပါဝင်သည်။ ဦးစွာ decay၊ နောက်ထပ်သွားအပေါ် ခွဲစိတ်ကုသမှုများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် ထိခိုက်ဒဏ်ရာကြောင့် pulp ပြုတ်ခွာခြင်း၊ ရောင်ရမ်းခြင်းသည် တင်းထွာသောနာကျင်မှု နှင့် abscess ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ Root canal သည် ဤရောဂါဖြစ်နေသော pulp ကိုဖယ်ရှားပြီး၊ သွားအတွင်းကို သန့်စင် နှင့် ပိုးသတ်ပြီးနောက် ဆော့သပ်၍ မနက်ဖြတ်လေ့ရှိသော ပိုးဝင်ခြင်းကို တားဆီးပါသည်။

 

သွားအရိုးအတွင်းရောင်ရမ်းခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများ
 

 

သွားအည် (pulpitis) မှာ အကြောင်းရင်းမရှိဘဲ မဖြစ်ပါတယ်။ ထိခိုက်မှု၊ ရောဂါ ဝင်ရောက်မှု၊ သို့မဟုတ် အချိန်ကြာလွန်လာလျှင် တစ်ဆက်တည်း ပျက်စီးမူများ ကဲ့သို့ သွားပုံသဏ္ဌန်နှင့် သက်ဆိုင်သော တစ်ဝိုက် ткан့များ ကို သက်ရောက်မှုဖြစ်စေသော ကိစ္စမျိုးများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်လေ့ရှိသည်။ အဓိကအကြောင်းရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်းဖြစ်သည်-

 

၁။ သွားတိုက်၊ သွားညှစ်ခြင်း (Bruxism)

Bruxism သည် လူနာတစ်ဦး သွားကို မသိသလို တိုက်၊ သို့မဟုတ် ညှစ်ခြင်းဖြစ်သည်။ အထူးသဖြင့် အိပ်ချိန်မှာ ဖြစ်သည်။ ဤသွားညှစ်မှုအတွင်း အသုံးပြုသည့် အင်အားသည် ပုံမှန် မြှပ်စားမှုထက် ၂၀၀ ဆတောင် အများကြီးဖြစ်နိုင်သည်။ ဤဖိအားလွန်ထပ်ခြင်းသည် သွားအခွံကြိတ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကြိတ်ပျက်ခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ သွားတွင် ပြုတ်ကြားလေးရှိပါက ဘက်တီးရီးယားများသည် pulp chamber ထဲသို့ အလွယ်တကူဝင်ရောက်နိုင်သဖြင့် ရောဂါဝင်ပိုးရန်၊ အရိုးအတွင်းရောင်ရမ်းရန် နှင့် တင်းထွာသောနာကျင်မှုဖြစ်ပေါ်စေသည်။

 

၂။ သွားဖုန်ချွတ်ရောဂါ (Gingivitis)

ပြုစုမထားသည့် သွားဖုန်ချွတ်ခြင်းသည် ပိုမိုဆိုးရွားသော periodontitis (သွားအသည်းအသားတဖျက်အနာ) သို့ ပြောင်းလဲနိုင်ပြီး၊ သွားကိုထောက်လှမ်းပေးနေသော အရိုး နှင့် ткан့များကို ပျက်စီးစေသည်။ အထပ်ထပ်ဖြစ်သော ဤရောင်ရမ်းမှုသည် သွားအရိုးအထိ ပြန့်ပြားနိုင်ပြီး ရောဂါဝင်ရန်လည်းအကြောင်းဖြစ်ပြီး၊ ဦးစွာ pulpitis သို့ ဖြစ်ပြန်နိုင်သည်။

 

၃။ သွားပုပ်ရောဂါ

သွားပုပ်သည် အရိုးအတွင်းရောင်ရမ်းမှု၏ အများဆုံးအကြောင်းရင်းဖြစ်သည်။ ချေးပေါက်က ထောင့်မြှားဝင်သည့်အခါ ဘက်တီးရီးယားသည် pulp chamber ထိ ရောက်သွားနိုင်ပြီး ရောဂါတွင် ဖြစ်အောင် လုပ်ပေးသည်။ ထိန်းသိမ်းမထားဘူးဆိုပါက ပိုဆိုးသည့်အထိသွားရောက်ပြီး သွားကိုပြန်စီးကာ ထုတ်ယူခြင်းလိုအပ်နိုင်သည်။

 

၄။ သွားညှိဆေးခြောက် (Orthodontic Treatment)

သွားညှိကုသမှုတုုင် သွားကိုရွှေ့ရန်ကျင့်သုံးသော ဖိအားသည် တခါတလေမှာ အရိုးအတွင်း озင်ဦး tissue ကြီးပေါ်မှာ ထပ်တလဲလဲ၊ နာရီပိုင်းကြာအောင်ရောင်ရမ်းမှု ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အထူးသဖြင့် သွားရွှေ့သည့် အသွားလှုပ်ရှားခြင်း အလွန်လိပ်၍၊ သို့မဟုတ် ဖိအားထပ်ကို လွန်ကဲသည့်အခါဖြစ်သည်။ တခါတရံတော့ root အသက်တွေက ရောင်ရမ်းနိုင်သည်။ ပြုလုပ်နေသောလူနာများသည် သွားဆရာဝန်အား နီးစပ်စွာ စောင့်ကြည့်ခြင်းနှင့် အစီအစဉ်အတိုင်း အချိန်မှန်ဝင်ရောက် စစ်ဆေးမှုများ လိုအပ်ပါသည်။

 

၅။ အက်စ်ဒင့်နှင့် ထိခိုက်မှု

သွားထိခိုက်မှုပုံစံမျိုး ၊ ဥပမာ၊ ထိခိုက်သို့မဟုတ် ပဲ့သော ဒဏ်ရာအတွက် ကြိတ်လေး၊ ဖြုတ်လေး ရှိလျှင် ဘက်တီးရီးယားသည် pulp chamber ထိဝင်နိုင်သော အခွင့်အရေးရှိလာသည်။ အပြင်တွင် ထိခိုက်မှု မမြင်ရလည်း၊ မျက်မြင်လွဲမရှိလို့မျှ micrscopic crack တစ်ခုသည် ပိုးမွှားများ သွားသို့ တိုက်ရိုက်ဝင်နိုင်သည်။

 

၆။ သွားသူနာပြုခြင်း အခြားကုသမှုများ

တခုပေါ်က အနက်ရှိုင်းသော ချေးပေါက်ကို ကုသရန် လှီးသော deep drilling သိုင်းထပ် ပြုလုပ်ခြင်းကဲ့သို့သော သွားကုသမှုတချို့က dental pulp ကို လှုပ်ရှားစေပြီး ရောင်ရမ်းမှု ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ သွားဆရာဝန်သည် အထူးဂရုစိုက်၍ ကုသလေ့ရှိသော်လည်း၊ အချို့သောမှုတွင် ဒီလို ဘေးထွက်ဆိုးကျိုးတွေ ပေါ်လာတတ်သည်။

 

သွားအရိုးအတွင်းရောင်ရမ်းမှု၏ လက္ခဏာများ

သွားအရိုးအတွင်း ရောင်ရမ်းခြင်း၏ လက္ခဏာများသည် အမျိုးမျိုး ပါရှိနိုင်ပြီး၊ ရောင်ရမ်းမှုနှင့် ရောဂါ၏အဆင့်ပေါ်မူတည်၍ ပြင်းထန်မှုကွဲပြားနိုင်သည်။ အစောပိုင်းလက္ခဏာများကိုသိခြင်းဖြင့် စောင့်ကြည့်ကုသခိုင်းမှုရရှိနိုင်ပြီး ပြင်းထန်ပြီဆိုရင် ပိုမိုဆိုးရမ်းနိုင်သည်။

 

၁။ သွားပေါ်တုံ့ပြန်မှု (Sensitivity)

တည်ရှိခြင်း (Sensitivity) သည် ရောင်ရမ်းနေသော root နှောင်းတစ်ခုဖြစ်နိုင်သည်။ အလွန်ပူသော၊ အလွန်အေးသော အစားစာ၊ သောက်စရာများတစ်ခါထဲတွင် တစ်ကြိမ်လေး အထိမြင်နိုင်သည်။ သို့မဟုတ် စတင်လက်ရှိမျှ လုံခြုံမှုပေါ်မူတည်မထားဘဲပဲ တုံ့ပြန်တတ်သည်။ ဤသည်ကို အလျော့မထားပါနှင့်၊ အရေးကြီးသောပြဿနာတစ်ခု၏ စတင်ခြင်း ဖြစ်နိုင်ပါသည်။

 

၂။ သွားနာ (Toothache)

သွားအရိုးအတွင်း ရောင်ရမ်းဖြစ်၏ နာကျင်မှုမှာ အထူးသယောင်အစွဲသဏ္ဌာန်ဖြစ်သည် - ထုထုသံသဲ့သော နာကျင်မှု သို့မဟုတ် ထိုးထိုးဝန်ဝန်ဖြစ်နိုင်သည်။ အစောပိုင်းတွင် နာကျင်မှုဖြစ်ပေါ်ပြီး ပျောက်ပြန်နိုင်သော်လည်း နောက်ပိုင်းတွင် တစ်ကြိမ်ကြိမ်ပြင်းထန်လာသည်။ ထိုနာကျင်မှုသည် တခါတရံတော့ ဘယ်သွားကတောင် မသိနိုင်အောင် ပြင်းထန်နိုင်သည်။

 

၃။ နှာအသက်မကောင်း (Bad Breath)

အရိုးအတွင်းရောင်ရမ်းခြင်းကို ဖြစ်စေသော ဘက်တီးရီးယားများသည် သန့်ရှင်းမှုလေ့ရှိသော ဆပ်ပြာ၊ သွားတိုက်ခြင်းဖြင့် အပြည့်အဝဖယ်ရှား၍မရနိုင်သော မသန့်ရှင်းသော အနံ့များ ထုတ်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် ကိုယ်ပိုင်ပုံစံ နှစ်သက်မှုနှင့် လူမှု ယုံကြည်မှုကို သက်ရောက်စေနိုင်သည်။

 

၄။ အမုပ်အနာ (Swollen Gums)

သွားအရိုးအတွင်းရောင်ရမ်းမှုသည် သွားတဝိုက် тканиများသို့လည်းပို့နိုင်သည်။ သက်ဆိုင်သွားတဝိုက် သွားဖုန်ချွတ်ကို နီပြာ၊ ဒေါသထနိုင်ရေး၊ အသက်တင်လိုက်သည့်အခါ နာԻင်ခြင်း ကျရောက်စေနိုင်သည်။ တခါတလေ pus-filled spot (abscess သို့မဟုတ် fistula) ပါသွားနားရှိ သွားဖုန်ချွတ်ပေါ်မြင်နိုင်သည်။ ပြင်းထန်မှုမလွန်ဘူးဆိုပါက ကိုယ်မှုနှင့် အနုတ်ခံနိုင်ရည်ကို သိသိသာသာ ပျောက်ဆုံးစေနိုင်သည်။ ဆိုးရွားမှုအထိသွားရောက်လျှင် အသက်သတိပြုပါ။

 

၅။ သွားအရောင်ပြောင်း (Darkened Tooth Color)

အရိုးအတွင်း ရောင်ရမ်းနေသော သွားတွင် အမည်းရောင်သို့ ပြောင်းလဲမှုကို တွေ့နိုင်သည်။ ဒါကြောင့် သွားအတွင်း tissus ​​သေသွားပြီး ပုပ်ခြင်းကြောင့် သွားရုပ်ပိုင်းအရောင်သည် တစ်ဝိုက်သွားများနှင့် ကွဲပြားလေ့ရှိသည်။ ယမန်ခေတ် whitening ဖြင့် ပြန်မလဲနိုင်ပါ။ ပထမဆုံး Root canal treatment ပြုလုပ်ပြီးနောက်မှ ကုသဆေးမာသုံး၍ အလှဆင်သွား (crown or veneer) စသည်တို့ ထပ်မံစဉ်းစားနိုင်ပါသည်။

 

၆။ အိပ်သိမ်းခို (Disrupted Sleep)

အရိုးအတွင်း ရောင်ရမ်းမှုကြောင့် ဖြစ်သော ပြင်းထန်တဲ့နာကျင်မှုသည် ရှည်လျားသောအိပ်ပျော်ခြင်းကို တွန်းလှန်နိုင်ပြီး၊ တစ်ညလုံးနိုးထခြင်း သို့မဟုတ် အိပ်မရခြင်းကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ ပိုမိုပင်ပန်းပြီး ပိုမိုစိတ်ဖိစီးလာရှိသည့်ပုံစံကို ယောကျာ်းလားမလား ဆိုသော်လည်း မိမိနေ့စဉ်လုပ်ငန်းစွမ်းဆောင်ရည်လည်း လျော့နည်းနိုင်သည်။

 

သွားအရိုးအတွင်းရောင်ရမ်းမှုအတွက် ကုသနည်းများ

သွားအရိုးအတွင်းရောင်ရမ်းမှု ဖြစ်ပါက ဗျည်းမှန်ကန်စွာ ကုသရန်လိုအပ်ပါသည်။ နာကျင်မှုလျော့နည်းပြီး ပိုမိုဆိုးရွားသော ပြဿနာများ မဖြစ်စေရန် အဓိကကုသနည်းများမှာ အောက်ပါ အတိုင်းဖြစ်သည်-

 

၁။ ပုံမှန် Root Canal Treatment

ပုံမှန် root canal treatment သည် root canals ၏ အရှည်နှင့် ပုံသဏ္ဌာန်ကို သတ်မှတ်ရန် X-ray ဆေးရုံစစ်ဆေးမှု မှစတင်သည်။ သွားဆရာဝန်သည် အထူးကိရိယာများဖြင့် ရောင်ရမ်းကြွင်းများ သို့မဟုတ် ပိုးဝင် tissus ကို ဖယ်ရှား၊ သန့်ရှင်းစင်ပြင်ပါသည်။ သန့်စင်ပြီးနောက် biocompatible material ဖြင့် ဖြည့်စွက်ပြီး ဝင်ရောက်မှုမရှိသည့် filling သို့မဟုတ် crown ဖြင့် တွယ်သည်။ နောက်ထပ်ပိုးဝင်ခြင်းကို တားဆီးပြီး သွား၏သန့်ပြန်မှုကို ပြန်လည် ဖန်တီးပေးနိုင်သည်။

 

၂။ Apicoectomy (Root-End Surgery)

ပုံမှန် root canal မအောင်မြင်ခဲ့ပါက သို့မဟုတ် မလုပ်နိုင်ခဲ့ပါက သွားဆရာဝန်သည် apicoectomy ပြုလုပ်နိုင်သည်။ ဤခွဲစိတ်ကုသမှုတွင် ရောင်ရမ်းသော root ၏ အဆုံးအဖုံးတွင် သွားဖုန်ချွတ် tissue ကိုဖွင့်ပြီး အောက်ခံသောအရိုးကို ပေါ်ထုတ်သည်။ Root ၏ အဆုံးအစကို ပယ်ဖျက်ပြီး နောက်မှ ပိုးဝင် tissue သို့မဟုတ် cyst များ ဖယ်ရှားသည်။ Root end ကို seal ပြုလုပ်ကာ gum ကို အပ်းဖြင့် ထပ်လျှင်တပ်ဆင်သည်။

 

Root Canal ပြုလုပ်ပြီးနောက် ဘယ်လိုထိန်းသိမ်းရမလဲ

သွားအရိုးအတွင်း root canal ပြုလုပ်ပြီးနောက် သွားဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်များစာစီ၍ ကုသမှုရလဒ်ကောင်းနိုင်အောင် နှင့် နောက်ထပ် ပြဿနာများမှ အကာအကွယ်ရရန် လိုအပ်သည်။ အဓိကအကြံပြုချက်များမှာ-

 

     ๐ ယင်းသွားဖြင့် ထာဝရသော အကြပ်အတည်းအစားအစာ မမမြွက်သုံးပါနှင့် ကာကွယ်သည့်အတွက် အလွယ်တကူပျက်စီးနိုင်သည်။
     ๐ သွားတိုက်ခြင်းနှင့် သွားကြားထုပ်ထုတ်ခြင်းကို နေ့စဉ် လုပ်ပါ သန့်ရှင်းရေးထိန်းသိမ်းရန်။
     ๐ ကြွယ်ဝသော လက္ခဏာများ (သွားနာ၊ ရောင်ရမ်းခြင်း၊ Filling ပြုတ်ကြွင်းခြင်း) ရှိမရှိ စောင့်ကြည့်ပါ။ မနာတွေ့ရင် သွားဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းဆက်သွယ်ပါ။
     ๐ သွားဆရာဝန်ညွှန်ကြားသောအတိုင်း အစဉ်အလာ dental check-ups ပါတက်ပါ။
     ๐ သွားဖြင့် ထိခိုက်ရလွယ်သောအမှုများ ဥပမာ-လက်မွေးကြိတ်ခြင်း၊ ခဲတံတင်သည်၊ သွားဖြင့်ပုလင်းဖွင့်ခြင်းကို ရှောင်ကြဉ်ပါ။

အနှုတ်ချုပ် - သွားအရိုးအတွင်းရောင်ရမ်းခြင်းကို လျစ်လျူရှုမထားပါနှင့်
 

 

သွားအရိုးအတွင်း ရောင်ရမ်းခြင်းသည် မျက်စိအဖျက်မခံသင့်သော အသားရထား ခန္ဓာကိုယ်အာရုံပြဿနာတစ်ခုဖြစ်သည်။ အစောပိုင်းလာလက္ခဏာကို သတိထားကြည့်၍ စောင့်ကြည့်ကုသမှုယူခြင်းသည် ဆိုးရွားသော ပြဿနာများကို တားဆီးပေးနိုင်သည်။

 

XDC Dental Clinic တွင် ကျွမ်းကျင်သော သွားဆရာဝန်များမှ ကိုရီးယားနည်းပညာနဲ့ အမေရိကန် AACI စံအတိုင်း နိုင်ငံတကာမှ သတ်မှတ်ချက်နှင့် ဖြေရှင်းမှုဝန်ဆောင်မှု ပေးနေပါသည်။ သွားအရိုးအတွင်းရောင်ရမ်းခြင်း၊ သို့မဟုတ် တခြားသွားပြဿနာများမှ ကိုယ်အတွက်သင့်လျော်သော ဆွေးနွေးမှုနှင့် အထူးကုသမှုကို ချစ်စိတ်ဖြင့် တင်ပြပေးပါမည်။

 

 

ရင်းမြစ်: 

XDC DENTAL CLINIC