အကြမ်းတိုင်းနဲ့မမှန်ကျတဲ့ဆံပင်အကြောင်းသင်သိဖို့အကျိုးအမြတ်များ

ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများသည် ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် ပါတ်သက်သည့်အပြင်၊ ပါးစပ်ကျန်းမာရေးအပေါ်ပါ သက်ရောက်မှုရှိနိုင်သည့် ကြားခံသွားပြproblemsတစ်ခုဖြစ်သည်။ လူအများအတွက် ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများကို ဘယ်လိုပြင်ရမလဲ၊ သွားတပ်ကြိုးဆိုတာ မဖြစ်မနေလိုအပ်သလား၊ အခြားကုသနည်းများရှိပါသလားဆိုသည့် မေးခွန်းများ မြဲမြဲမေးလေ့ရှိကြသည်။ ဤဆောင်းပါးသည် ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများနောက်ကွယ်ရှိ အကြောင်းအရာအရေးကြီးများဖြစ်သည့် အကြောင်းရင်းများ၊ ရောဂါသတ်မှတ်နည်းနှင့် သင့်လျော်သောကုသနည်းများတို့ကို တင်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် သင်သည် တစ်ခုချင်းစီကို ပိုမိုနားလည်နိုင်ပြီး သင့်အတွက်သင့်တော်ဆုံးဖြေရှင်းနည်းကို ရွေးချယ်နိုင်မည်ဖြစ်သည်။

 

ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများဆိုတာဘာလဲ?

     ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများဆိုသည်မှာ သွားများသည် ပုံမှန်တည်နေရာမှလွဲစီး၍ တိမ်းစောင်းနေခြင်း၊ ကြိတ်ကန်ကွယ်မွန်းနေခြင်း သို့မဟုတ် အနည်းငယ်လှည့်ပတ်ခြင်း တို့ကြောင့်ဖြစ်သည်။ အများအားဖြင့် ဦးခြေလမ်းမလုံလောက်မှုကြောင့် သွားထွက်ရာတွင် နေရာမလုံလောက်ပါက သွားများသည် ကိုယ့်အစစ်ခံထိုက်သောနယ်ပယ်လုပ်ဖို့ ပွေအာလလှည့်ခြင်း၊ တိမ်းစောင်းခြင်းများဖြစ်လေ့ရှိသည်။ ဤသို့ဖြစ်သောကြောင့် သွားများကို တစ်တန်းတည်း ပြောလိုက်ရင် သဘာဝပုံစံစိန့်စိုက်သော သွားတန်းမရရှိနိုင်တော့ပဲ ညီမျှမှုပျက်စီးလာသည်။ ရုပ်ရည်အပေါ်သက်ရောက်မှုသာမက၊ ပါးစပ်ကျန်းမာရေးကိုလည်း ရေရှည်ထိခိုက်မှုမျိုးများ ပေးနိုင်သည်။

 

ဘယ်လိုကိုပွေအာလတံတပ်သည့် သွားဟုခေါ်သလဲ?

ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများသည် အမျိုးမျိုးသောပုံစံဖြင့် တင်ပြနိုင်သည်။ တစ်စုံတစ်ဝါသွားတစ်လုံးသာ အနည်းငယ်လှည့်ပတ်ခြင်း၊ တိမ်းစောင်းခြင်းမှ စ၍ သွားများစွာ မညီမျှစွာ ညီမျှစွာမျှတစွာ မတည့်ဘဲတစ်စုတစ်စည်းကြီးပထမဖြစ်နိုင်သည်။ သင်အောက်ပါ ဥပမာအားလုံးမှာ တစ်ခုခု တစ်ခုခုလက္ခဏာများတွေ့ရှိပါက ထိုသွားများကို ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများဟု ခေါ်နိုင်သည်။

- သွားများသည် လှည့်ပတ်ခြင်း၊ တိမ်းစောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်တန်းတူမျှ မတည့်ဘဲရှိခြင်း
- သွားများသည် ထပ်နှစ်ထပ်နေခြင်း သို့မဟုတ် တစ်ပါတည်း၌ မရွှေ့နိုင်လောက်အောင် နီးနီးကပ်ကပ်ရှိနေခြင်း
- သွားများ အရှေ့ဘက်သို့ ထုတ်နေခြင်း သို့မဟုတ် နောက်သို့ ချည်ဖွဲ့နေခြင်း
- သွားကြားအကွာအဝေး မညီညာခြင်း
- အပေါ်နှင့် အောက်သွားတန်းအကြား မှန်ကန်သည့် ပြိုင်မှုမရှိခြင်း (မမှန်ကန်သော ခရစ်ယာန်တံတပ်ခြင်း)

 

ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများ ဖြစ်စေသောအကြောင်းရင်းများ

 

 

ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများသည် မျိုးရိုးအမွေဆက်ခံမှုနှင့် ပတ်ဝန်းကျင်ထိရောက်မှုတို့အပါအဝင် အကြောင်းအရာများစွာကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ အကြောင်းရင်းကိုသိမြင်ခြင်းအားဖြင့် သင့်လျော်ဆုံးကုသနည်း ကိုရွေးချယ်ရာတွင် အထောက်အကူဖြစ်စေနိုင်သည်။ အဓိကအကြောင်းရင်းများမှာ-

 

မျိုးရိုးအမွေဆက်ခံမှု (Genetics)

     မျိုးရိုးအမွေဆက်ခံမှုသည် ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများ ဖြစ်ပေါ်ရာတွင် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍ တစ်ခုဖြစ်သည်။ မျက်နှာပုံသဏ္ဍာန်၊ မောင်းတစ်လုံးအရွယ်အစား၊ သွား၏အရွယ်အစားများသည် မျိုးရိုးအမွေဆက်ခံနိုင်သည်။ မောင်းကွာလေးငယ်ပြီး သွားများကြီးမားပါက သွားများအားလုံးနားလည်စွာ တစ်တန်းတည်းစည်းနစ်မရှိနိုင်ပါ။ ထို့ကြောင့် သွားများသည် နေရာကပ်လျက်တွင် ပွေအာလလှည့်ခြင်း၊ တိမ်းစောင်းခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ထို့အပြင် အပေါ်မောင်းနှင့် အောက်မောင်းသည် မညီညာမှုရှိပါကလည်း ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများ ဖြစ်ပေါ်ကောင်းနိုင်သည်။

 

သွားထိခိုက်ဒဏ်ရာ (Dental Trauma)

     သွားများ သို့မဟုတ် မောင်းကို တိုက်တန်းထိခိုက်မှု/ဒဏ်ရာများသည် ပါးစပ်ဖွဲ့စည်းပုံပြောင်းလဲစေပြီး သွားတန်းညီမျှမှု ပျက်စီးစေနိုင်သည်။ ตัวอย่างเช่น သွားတစ်လုံး အနေအထိုင်ပြောင်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် မောင်းရိုး မမှန်ကန်အောင် ဒဏ်ရာရခြင်းတို့ကြောင့် သက်တမ်းမပြည့်သေးသောသွားများ သို့မဟုတ် ကာလရှည်တည်တံသွားများမှားယွင်းထွက်လာနိုင်သည်။ ယင်းတို့သည် နောက်ပိုင်းတွင် ပွေအာလတံတပ်သည့်သွားများကို ဖြစ်ပေါ်စေသည်။

သွားနှင့်သွားဖုံးအိုက်တိုက်စာဖိအားမြင့်ခြင္း (Excessive Pressure on the Teeth and Gums)

     အခြားတစ်ချို့အကျင့်အလားအလာသည် သွားနှင့် သွားဖုံးအိုက်ထက်အပေါ် စဉ်ဆက်မပြတ် ဖိအားထား၍ သွားများသည် မူလတည်နေရာမှ နည်းနည်းချင်းရွှေ့ပေးနိုင်သည်။ ကလေးများအတွက် လက်မပေါ်စုပ်ခြင်းကိုကြာရွည်အသုံးပြုခြင်း၊ လက်စုပ်ထုံးစံ (pacifier) ကို အသက် ၄ နှစ်ကျော်ပြီးသည်အထိ အသုံးပြုတက်ခြင်း သို့မဟုတ် ပါးစပ်နီတက်တာကဲ့သို့သောအကျင့်များပါဝင်သည်။ လူကြီးတို့တွင်လည်း နှာခေါင်းပါးဘွဲ့ထိုးခြင်း၊ လက်သည်းကို ကိုက်တတ်ခြင်း သို့မဟုတ် သွားများကို မိမိအတူတကွသော ဖိအားဖြစ်စေသည့်အကျင့်များရှိကသော်လည်း သွားဝင်နေရာသည် နည်းနည်းချင်း မူလတည်ညီမှုမရှိတော့တော့သောအထိ လျှောင်းရွှေ့စေသည်။

ကလေးသွားစောစောထွက်ပျောက်ခြင်း (Early Loss of Baby Teeth)

     ကလေးသွားသည် မူလအချိန်ထက် မပြည့်မှီ ထွက်ပျောက်သွားပါက ဝန်းတစ်ဝိုက်သွားများသည် တစ်နေရာလွတ်မှ မော်လေ့သွားနေရာထဲတွင် ရှုပ်ထွေးပြောင်းရွှေ့၊ လိုအပ်သည့်နေရာကာလလေလေ လျော့လာစေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် သက်တမ်းတည်တံသွားသည် ထွက်လာချိန်တွင် နေရာမလုံလောက်တတ်ခြင်း၊ အလုပ်သွားနေရာကွက်နှစ်ထပ်ထပ်တွက်ခြင်း သို့မဟုတ် သွားတစ်လုံး သွားတစ်လုံးပေါ်ကြည့်၍ နေရာစိတျတာများအဖြစ် ဖြစ်နိုင်သည်။ တစ်ဖက်မှာလည်း ကလေးသွား မကြာခဏရှိနေပါကလည်း သက်တမ်းတည်တံသွားသည် ထွက်လှည့်သွားရာမှာ အနေအထိုင်မတော်တဆဖြစ်လာနိုင်သည်။

ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သော စိုးရိမ်ရသည့် ဆိုးကျိုးများ

ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများသည် ချမ်းသာလှပမှုအပေါ်သာမက ပါးစပ်ကျန်းမာရေးနှင့် မိမိအသက်တာအရည်အသွေးအပေါ်လည်း သက်ရောက်မှုရှိစေနိုင်သည်။

 - သန့်ရှင်းရေးခက်ခဲခြင်း – သွားတန်းညီမျှမှုမရှိပါက သွားတိုက်ခြင်း၊ သွားကြားညွန့်ထိုးခြင်းတို့ ခက်ခဲလာပြီး ဖျူးတူး (plaque) နှင့် ကျောက်တင် (tartar/calculus) ပိုတည်နေသည်။
 - သွားပုပ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်မှုမြင့်ခြင်း – သွားများအားလုံးသန့်စင်လို့ရမနေနိုင်သောကြောင့် ဝှက်ထားသောနေရာများတွင် အပုပ်ပါလာစေသည်။
 - သွားဖုံးရောင်ခြင်း (Gum disease) – သွားနှင့်သွားဖုံးအိုက်အနီး၌ ဘက်တီးရီးယားများစုဆောင်းမှုကြောင့် သွားဖုံးရောင်ရမ်းခြင်း၊ နောက်ပိုင်းတွင် Periodontal disease (သွားဖုံးရိုးရောဂါ) ဖြစ်နိုင်သည်။
 - မမှန်ကန်သော သွားပွတ်ပေါက်နေရာများ – သွားတန်းညီမျှမှုမရှိခြင်းကြောင့် သွားတချို့ပုဒ်များသာ ပိုပြီး ပွတ်ပေါက်မှု มากกว่လိမ့်မည်။
 - မွေးကင်းစဖြစ်သော မောင်းဆုံဆေးပေါ်သောရောဂါ (Jaw joint problems) – သွားတန်းမျှမရှိခြင်းကြောင့် မောင်းဆုံမှာ နာကျင်ခြင်း၊ ခေါင်းအောင့်ခြင်း၊ မျက်နှာဝယ်နာကျင်ခြင်းတို့ ဖြစ်လာနိုင်သည်။
 - ပါးစပ်ရှုမလှစေခြင်း – သွားများပြန့်ပွားနီးကပ်မှုကြောင့်၊ ဘက်တီးရီးယားများ ပိုလွယ်ကူစွာဖြစ်ပေါ်သည့်အတွက် ရနံ့သက်ဆိုးခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။
 - အသိအမှတ်မရှိ၍ မိမိကိုယ်ကို ယုံကြည်မှုနည်းခြင်း – ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများကြောင့် လူအချို့သည် မြီးပြေစကားပြောခြင်း၊ အများအပြားအပြင်အဆင့်များ ထွေပြားခေါ်နိုင်ရန် မှီပေးရန်အခက်အခဲ ခံစားကြရသည်။
 

ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများအတွက် ကုသနည်းများ

     ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများအတွက် ကုသနည်းအမျိုးမျိုးရှိသည်။ ရောဂါ၏ အဆင့်အတန်း၊ လူနာအသက်အရွယ်နှင့် အကြောင်းရင်းပေါ်မူတည်၍ သွားဆရာဝန်က ဗဟုသုတအပေါ်တည်၍ သင့်လျော်ဆုံး နည်းလမ်းရွေးချယ်ပေးနိုင်မည်။

၁။ သွားညီမျှမှုကုသမှု (Orthodontic Treatment/Braces)

သွားတပ်ကြိုး (braces) သည် ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားအတွက် အားလုံးအထဲမှာ အကျိူးရှိပြီး သာမန်ဆုံး အသုံးများသောနည်းလမ်းဖြစ်သည်။ ယနေ့ခေတ်တွင် လူနာများသည် မရိုးရိုး သံတပ်ကြိုး (traditional metal braces) နှင့် သန့်ရှင်းသော alignerများ (clear aligner) ကို ကိုယ်လိုအပ်သလိုရွေးချယ်နိုင်သည်။ သွားညီမျှမှုပေးသောကုသမှုကို အကြာကြီး (တစ်နှစ်မှ သုံးနှစ်ခန့်) လုပ်ရတတ်သော်လည်း အသားတင်ပြောင်းလဲမှုအလျားရှည်နှင့် အနာဂတ်တွင် နှစ်ခြိုက်သော ရလဒ်များရရှိစေနိုင်သည်။

 

၂။ Veneers

Veneers သည် ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားအနည်းငယ်များအတွက် သင့်တော်သည်။ ရှေ့သွားအနည်းငယ်ရုံးကားရန် သွားပုံသဏ္ဍာန်နှင့် ရုပ်ရည်ကို တစ်ပြိုင်နက်တည်းတိုးတက်စေနိုင်သည်။ ယင်းနည်းသည် သံမဏိကြွားသွားမှုပုံဖော်ခြင်း (ceramic veneer) ကဲ့သို့သော သီးခြားပစ္စည်းများကို သွားရှေ့မျက်နှာပြင်တွင် တည်မြဲကျတဲ့ပုံမှန်နည်းဖြင့် ချိတ်ဆက်သည်။ Veneer ဖြင့် မကြီးမားသည့် ပွေအာလတံတပ်သည့်သွားများပြင်ဆင်နိုင်သလို သွားအရောင်၊ ပုံသဏ္ဍာန်ပါ တစ်ပြိုင်နက်တည်း တိုးတက်စေနိုင်သည်။ အဓိကအားသာချက်မှာ သွားတပ်ကြိုးထက် ကုသချိန်ပိုတိုပါသည်။ သို့သော် နည်းညွှန်လမ်းမျိုးသည် အလွန်ကြီးမားသော ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများ၊ သို့မဟုတ် bite problem (အကြားနှင့်အမျိုးမျိုးပြဿနာ) ပါဝင်သောအလားအလာတွင် သင့်တော်ကြောင်းမဟုတ်ပါ။

 

၃။ မောင်းရိုးခွဲစိတ်ကုသမှု (Jaw Surgery)

ပွေအာလတံတပ်သည့် သွားများသည် မောင်းရိုးဖွဲ့စည်းပုံအရ အလွန်ပြင်းထန်သော ပြဿနာများကြောင့် ဖြစ်လာပါက မောင်းရိုးခွဲစိတ်ကုသမှုနှင့် သွားညီမျှမှုကုသမှု ကို တွဲလက်လုပ်ဆောင်ရန် လိုအပ်တတ်သည်။ ခွဲစိတ်ကုသမှုသည် မောင်းရိုးဖွဲ့စည်းပုံ ပြင်ဆင်ပေးပြီး ညီညွတ်မှု တိုးတက်စေပြီး သွားတပ်ကြိုးပြုလုပ်သောအခါ အကျိုးသက်ရောက်မှု ပိုရှိစေခြင်းနှင့် ရလဒ်ပေါ်လေးပေါ်စေသည်။ ဤနည်းလမ်းသည် အရိုးတိုးစီးမှု ပြည့်စုံပြီးသား လူကြီးများအတွက် သင့်တော်သည်။ မောင်းရိုးဖွဲ့စည်းပုံပြဿနာကြောင့် သွားပွေအာလတံတပ်ခြင်းနှင့်အတူ ပါးစပ် functions ချို့တဲ့မှုရှိသောသူများအတွက် မြဲထိမ်းတတ်သည်။

 

 

ရင်းမြစ် : 

XDC Dental

**ArokaGO အကြောင်းအရာ ရေးသားသည့်အဖွဲ့က ဘာသာပြန်ပြီးစုစည်းသည်