အပူဖိအားကြောင့်ဖြစ်သော လေမကြီးခြင်း (Heat Stroke) – ပူပြင်းတဲ့ရာသီမှာ အလွန်အန္တရာယ်ကြီးပါတယ်

အပူလွန်ကဲခြင်း (Heat stroke) သည် ခန္ဓာကိုယ်သည် အလွန်အမင်း အပူဒဏ်ကို ခံရပြီး ၎င်း၏ အပူချိန်ကို ထိရောက်စွာ မထိန်းညှိနိုင်တော့သည့်အခါ ဖြစ်ပွားသည်။ အထူးသဖြင့် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်သူများ သို့မဟုတ် ပြင်ပတွင် ပြင်းထန်သည့် အလုပ်လုပ်သူများတွင် အန္တရာယ် ပိုမြင့်မားသည်။ လေဝင်လေထွက် မကောင်းသည့် အခြေအနေနှင့်အတူ အပူဒဏ်ကို ဆက်တိုက်ခံရခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်အပူချိန်ကို လျင်မြန်စွာ မြင့်တက်စေပြီး အရေးပေါ် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အခြေအနေတစ်ရပ်သို့ ဦးတည်စေနိုင်သည်။

အပူလွန်ကဲခြင်းတွင် အမျိုးအစား ၂ မျိုးရှိကြောင်း သင်သိပါသလား?

အပူလွန်ကဲခြင်းကို လူ၏ လှုပ်ရှားမှုနှင့် အခြေအနေများအပေါ် မူတည်၍ အဓိက အမျိုးအစား ၂ မျိုးအဖြစ် ခွဲခြားနိုင်သည်။

Exertional Heat Stroke

Exertional heat stroke သည် ပြင်းထန်သည့် လေ့ကျင့်ခန်း သို့မဟုတ် ကိုယ်ခန္ဓာအားစိုက်လုပ်ငန်းများကြောင့် ဖြစ်ပွားပြီး အထူးသဖြင့် ပူပြင်းသည့် ရာသီဥတုတွင် ပိုမိုဖြစ်တတ်သည်။

ရောဂါလက္ခဏာများသည် အခြားအပူလွန်ကဲခြင်းပုံစံများနှင့် ဆင်တူနိုင်သော်လည်း လူနာများတွင် ချွေးအလွန်အကျွံ ထွက်တတ်သည်။ ဤအခြေအနေသည် acute kidney failure, seizures သို့မဟုတ် သတိလစ်ခြင်းကဲ့သို့ ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။

Classic Heat Stroke

Classic heat stroke သည် လေ့ကျင့်ခန်းကြောင့် မဟုတ်ပါ။ ၎င်းသည် ပုံမှန်အားဖြင့် အလွန်ပူပြင်းသည့် ရာသီဥတု သို့မဟုတ် အပူလှိုင်းများ ဖြစ်ပွားသည့်ကာလတွင်၊ အထူးသဖြင့် လေဝင်လေထွက် မကောင်းသည့် သို့မဟုတ် အပိတ်အဆို့ရှိသည့် ပတ်ဝန်းကျင်တွင် နေထိုင်နေသူများ၌ ဖြစ်တတ်သည်။

အသက်အရွယ်ကြီးသူများနှင့် နာတာရှည်ရောဂါရှိသူများသည် ၎င်းတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်က အပူချိန်ကို ထိရောက်စွာ မထိန်းညှိနိုင်ခြင်းကြောင့် အထူးအားနည်းလွယ်သည်။ အချိန်မီ အကူအညီ မရပါက အသက်အန္တရာယ်ရှိသည့် အခြေအနေအဖြစ် ဆိုးရွားသွားနိုင်သည်။

Heat Stroke သည် ကိုယ်ခန္ဓာ၏ အစိတ်အပိုင်း အများအပြားကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်

Heat stroke ၏ အဓိက လက္ခဏာမှာ ပုံမှန်မဟုတ်စွာ မြင့်မားနေသော ကိုယ်အပူချိန် ဖြစ်သည်။

Classic heat stroke ဖြစ်သူတွင် အရေပြား ပူ၍ ခြောက်သွေ့နေတတ်သော်လည်း exertional heat stroke ဖြစ်သူတွင် ချွေးများစွာ ဆက်လက်ထွက်နေတတ်သည်။ အခြား လက္ခဏာများတွင် အသက်ရှူမြန်၍ မျက်နှာပြင်浅သည့် အသက်ရှူခြင်း၊ နှလုံးခုန်မြန်ခြင်း၊ ပျို့အန်ခြင်း၊ အန်ခြင်းနှင့် ပြင်းထန်သော ခေါင်းကိုက်ခြင်းတို့ ပါဝင်နိုင်သည်။

Heat stroke သည် အရေးကြီးသော ကိုယ်အင်္ဂါ အများအပြားကိုလည်း ထိခိုက်စေနိုင်သည်။

ဦးနှောက်

ကိုယ်အပူချိန် 40°C ထက် ကျော်လွန်၍ ခန္ဓာကိုယ်က အပူကို လုံလောက်စွာ အမြန်မထုတ်နိုင်ပါက လူနာသည် စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ သတိလစ်ခြင်း သို့မဟုတ် seizures ခံစားရနိုင်သည်။

ချက်ချင်းကုသမှု မရပါက ဦးနှောက်တွင် အမြဲတမ်း ထိခိုက်ပျက်စီးမှု ဖြစ်နိုင်သည်။

နှလုံး

ခန္ဓာကိုယ်က အပူထုတ်ရန် ကြိုးပမ်းသည့်အခါ နှလုံးခုန်နှုန်း မြန်ခြင်း သို့မဟုတ် စည်းမကျခြင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ နှလုံးအပေါ် အလွန်အကျွံ ဖိအားရှိခြင်းကြောင့် heart failure ဖြစ်နိုင်သည်။

ကျောက်ကပ်

ပြင်းထန်သော ရေဓာတ်ချို့တဲ့မှုသည် ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်ချက်ကို ထိခိုက်စေနိုင်ပြီး acute kidney failure သို့ ဦးတည်နိုင်သည်။

အဆုတ်

ပြင်းထန်သော pulmonary complications များ ဖြစ်ပွားနိုင်ပြီး သွေးအတွင်းရှိ အောက်ဆီဂျင်အဆင့်ကို ပုံမှန်အောက် ကျဆင်းစေနိုင်သည်။

အသည်း

ရေဓာတ်ချို့တဲ့ခြင်းနှင့် အသည်းသို့ သွေးလုံလောက်စွာ မရောက်ရှိခြင်းတို့ကြောင့် ပုံမှန်အသည်းလုပ်ဆောင်ချက်ကို အနှောင့်အယှက် ဖြစ်စေနိုင်သည်။

Heat Stroke သည် ကလေးများနှင့် အသက်အရွယ်ကြီးသူများကိုသာ မထိခိုက်ပါ

Heat stroke ကို များသောအားဖြင့် ကလေးငယ်များနှင့် အသက်အရွယ်ကြီးသူများနှင့် ဆက်စပ်စဉ်းစားကြသော်လည်း အလွန်အမင်း အပူဒဏ်၊ လေဝင်လေထွက် မကောင်းခြင်း သို့မဟုတ် ရေဓာတ် မလုံလောက်ခြင်းတို့နှင့် ကြုံရပါက မည်သူမဆို ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။

အထူးအားနည်းလွယ်သော အုပ်စု ၇ ခု ရှိသည်ဟု သတ်မှတ်ကြသည်။

၁။ ပြင်ပတွင် အလုပ်လုပ်သူများ သို့မဟုတ် လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်သူများ

ဤတွင် အောက်ပါ လုပ်ငန်းများတွင် ပါဝင်သူများ ပါဝင်သည်။

๐ ပြင်ပလေ့ကျင့်ခန်း

๐ ဆောက်လုပ်ရေးအလုပ်

๐ လုံခြုံရေးအလုပ်

๐ လမ်းသန့်ရှင်းရေးနှင့် ပြုပြင်ထိန်းသိမ်းရေး

၎င်းတို့သည် ပူပြင်းသော ရာသီဥတုကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ ထိတွေ့နေရနိုင်သဖြင့် အန္တရာယ် ပိုမြင့်မားသည်။

၂။ ကလေးငယ်များနှင့် အသက်အရွယ်ကြီးသူများ

၎င်းတို့၏ ခန္ဓာကိုယ်သည် ကျန်းမာသန်စွမ်းသည့် လူငယ်အရွယ်ရောက်သူများကဲ့သို့ အပူကို ထိရောက်စွာ မထိန်းညှိနိုင်သလို အပူထုတ်လည်း မတတ်နိုင်ပေ။

၃။ ကိုယ်ဝန်ဆောင် အမျိုးသမီးများ

အလွန်အမင်း အပူဒဏ်ကြောင့် သွေးကြောများ လျင်မြန်စွာ ကျယ်လာနိုင်ပြီး မူးလဲခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြေ တိုးစေသည်။ ရေဓာတ် အလွန်ဆုံးရှုံးမှုသည်လည်း heat stroke ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြှင့်တင်နိုင်သည်။

၄။ ကိုယ်အလေးချိန် မြင့်မားသူများ

ကိုယ်အဆီထု ပိုထူပါက ခန္ဓာကိုယ်အတွက် အပူထုတ်ရန် ပိုမိုခက်ခဲစေနိုင်သည်။

၅။ အခြေခံ ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အခြေအနေရှိသူများ

အထူးသတိထားရန် လိုအပ်နိုင်သူများတွင် အောက်ပါရောဂါရှိသူများ ပါဝင်သည်။

๐ သွေးပေါင်မြင့်ခြင်း

๐ ဆီးချိုရောဂါ

๐ နာတာရှည် ကျောက်ကပ်ရောဂါ

๐ နှလုံးရောဂါ

๐ လေဖြတ်ခြင်းနှင့် ဆက်စပ်သည့် အခြေအနေများ

๐ အချို့သော ဆေးဝါးများ လိုအပ်သည့် အခြေအနေများ

ရောဂါအချို့နှင့် ဆေးဝါးအချို့သည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ရေဓာတ်ထိန်းသိမ်းနိုင်စွမ်းနှင့် အပူချိန်ထိန်းညှိနိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။

၆။ အရက်သောက်သုံးသူများ

အရက်သည် အရေပြားအောက်ရှိ သွေးကြောများကို ကျယ်စေပြီး ရေနှင့် electrolytes ဆုံးရှုံးမှုကို တိုးစေနိုင်ကာ ရေဓာတ်ချို့တဲ့မှုနှင့် heat stroke ဖြစ်နိုင်ခြေကို မြှင့်တင်နိုင်သည်။

၇။ အနားယူမှု လုံလောက်စွာ မရသူများ

အနားယူမှု မလုံလောက်ခြင်းသည် အပူဒဏ်အပေါ် ခန္ဓာကိုယ်၏ တုံ့ပြန်မှုကို နှေးကွေးစေပြီး အပူလွန်ကဲမှုကို ပိုမိုလွယ်ကူစွာ စုပုံလာစေနိုင်သည်။

Heat Stroke ကို မည်သို့ ကာကွယ်မည်နည်း

ရိုးရှင်းသော ကြိုတင်ကာကွယ်ရေးနည်းလမ်းများဖြင့် heat stroke ဖြစ်နိုင်ခြေကို လျှော့ချနိုင်သည်။

๐ ပုံမှန် ရေဓာတ်နှင့် ကိုယ်အပူချိန်ကို ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် လုံလောက်သော ရေကို သောက်ပါ။

๐ ဖြစ်နိုင်သမျှ တိုက်ရိုက် နေရောင်အောက်တွင် ပြင်းထန်သည့် လှုပ်ရှားမှုများကို ရှောင်ပါ။

๐ ပြင်ပလှုပ်ရှားမှု မရှောင်လွှဲနိုင်ပါက နေကာလိမ်းဆေး (sunscreen) လိမ်းပါ၊ အနားကျယ် ဦးထုပ်ဆောင်းပါ၊ ထို့ပြင် linen, silk, cotton ကဲ့သို့ လေဝင်လေထွက်ကောင်းသော အထည်များဖြင့် ပြုလုပ်ထားသည့် အဝတ်အစားများကို ရွေးချယ်ပါ။

๐ ကြာရှည်စွာ ပြင်ပတွင် နေရမည့်အခါ ultraviolet protection ပေးနိုင်သော အဝတ်အစားများ ဝတ်ဆင်ရန် စဉ်းစားပါ။

๐ ရပ်ထားသော ယာဉ်အတွင်း သို့မဟုတ် လေဝင်လေထွက် မလုံလောက်သော အပိတ်အခန်းကဲ့သို့ လေဝင်လေထွက် မကောင်းသည့် နေရာများကို ရှောင်ပါ။

๐ ရေဓာတ် သို့မဟုတ် ခန္ဓာကိုယ်၏ အပူထိန်းညှိနိုင်စွမ်းကို ထိခိုက်စေနိုင်သော ဆေးဝါးများကို သတိထားပါ။

๐ အပူဒဏ်အပေါ် အာရုံခံနိုင်စွမ်း တိုးစေနိုင်သော ဆေးဝါးများ သောက်သုံးနေပါက ဆရာဝန်နှင့် တိုင်ပင်ပြီး မထူးခြားသော လက္ခဏာများ ရှိမရှိ မိမိကိုယ်ကို စောင့်ကြည့်ပါ။

Heat Stroke အတွက် ရှေးဦးသူနာပြုစုခြင်း

ပူပြင်းသည့် ရာသီဥတုကာလများတွင် ကိုယ်တိုင်နှင့် အနီးဝန်းကျင်ရှိသူများတွင် heat-related illness လက္ခဏာများ ရှိမရှိ သတိပြုစောင့်ကြည့်ပါ။

တစ်စုံတစ်ဦးတွင် heat stroke ဖြစ်နေသကဲ့သို့ မြင်ရပါက-

๐ လူနာကို ချက်ချင်း အရိပ်အောက်၊ အေးမြပြီး လေဝင်လေထွက်ကောင်းသည့် နေရာသို့ ရွှေ့ပါ။

๐ သွေးလည်ပတ်မှု အထောက်အကူဖြစ်စေရန် လူနာကို ကျောပေါ် လှဲခိုင်းပြီး ခြေထောက်များကို မြှင့်ထားပါ။

๐ အပူထွက်နိုင်ရန် မလိုအပ်သော အဝတ်အစားများကို လျှော့ချ သို့မဟုတ် ဖယ်ရှားပါ။

๐ ကိုယ်အပူချိန် လျှော့ချရန် အေးမြပြီး စိုစွတ်သော အဝတ်များကို ခန္ဓာကိုယ်ပေါ်တင်ပါ။

๐ လူနာ သတိအပြည့်ရှိပြီး ပုံမှန်မျိုချနိုင်မှသာ အေးမြသော ရေကို တိုက်ပါ။</