အူလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့ခြင်း (Intestinal Obstruction) - အဘယ်အရာများက ဖြစ်စေသနည်း?

အူလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့ခြင်း၏ အကြောင်းရင်းများမှာ အဘယ်နည်း?

အူလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့ခြင်းကို အဓိကအားဖြင့် အမျိုးအစား ၂ မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည် - non-mechanical obstruction နှင့် mechanical obstruction တို့ဖြစ်သည်။

1. Non-Mechanical Obstruction (Paralytic Ileus)

Non-mechanical obstruction သည် အူများသည် ပုံမှန်အတိုင်း မလုပ်ဆောင်နိုင်ဘဲ ၎င်းတို့၏ အတွင်းရှိအရာများကို ရှေ့သို့ ရွှေ့ပြောင်းရန် ထိရောက်စွာ ကျုံ့မကျပ်နိုင်သည့်အခါ ဖြစ်ပေါ်သည်။

ဖြစ်နိုင်သော အကြောင်းရင်းများမှာ -

• appendicitis, chronic colitis, သို့မဟုတ် diverticulitis ကဲ့သို့သော intestinal inflammation။

• paralysis သို့မဟုတ် Parkinson's disease ကဲ့သို့သော neurological and muscular disorders။

• antidepressants နှင့် opioid painkillers အပါအဝင် ဆေးဝါးအချို့။

• သွေးထဲရှိ ပိုတက်စီယမ်အဆင့် နိမ့်ခြင်းကဲ့သို့သော electrolyte imbalances။

• abdominal surgery ပြုလုပ်ပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်သော အခြေအနေများ။

2. Mechanical Obstruction

Mechanical obstruction သည် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ ပိတ်ဆို့မှုတစ်ခုကြောင့် အစာခြေလမ်းကြောင်းအတွင်းမှ အရာများ ဖြတ်သန်းသွားခြင်းကို တားဆီးသည့်အခါ ဖြစ်ပေါ်သည်။

ဖြစ်နိုင်သော အကြောင်းရင်းများမှာ -

• abdominal သို့မဟုတ် pelvic surgery ပြီးနောက် ပေါ်ပေါက်လာသော abdominal adhesions။

• hernia များ။

• colorectal cancer သို့မဟုတ် pelvic cancer ကဲ့သို့သော abdominal cancers။

• အူ၏ အပိုင်းတစ်ခုက အခြားအပိုင်းအတွင်းသို့ လျှောဝင်သွားသော အခြေအနေဖြစ်သည့် intussusception။

• အူသည် ကိုယ်တိုင်ပတ်လည် လိမ်ကျစ်သွားသော အခြေအနေဖြစ်သည့် volvulus။

• ပြင်းထန်သော constipation။

• အူအတွင်း ဝင်ရောက်ကာ ပိတ်ဆို့စေသော gallstones။

• အူအတွင်း တစ်နေရာတွင် ပိတ်မိနေသော foreign objects။

အူလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့ခြင်း၏ လက္ခဏာများမှာ အဘယ်နည်း?

အူလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့ခြင်း၏ အများတွေ့ရသော လက္ခဏာများမှာ -

• ရုတ်တရက် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည့် သို့မဟုတ် ပြင်းထန်ပြီး အခါခါ ဖြစ်လာသော cramping အဖြစ် abdominal pain။

• ဝမ်းဗိုက်ဖောင်းခြင်းနှင့် distension။

• နာဗျိုင်းခြင်းနှင့် အန်ခြင်း။

• constipation, ဝမ်းမသွားနိုင်ခြင်း၊ သို့မဟုတ် လေမထွက်နိုင်ခြင်း။

• partial intestinal obstruction တွင် diarrhea သို့မဟုတ် ရေကဲ့သို့သော ဝမ်းများ။

• ဝမ်းဗိုက်အတွင်း လက်ဖြင့်စမ်းသပ်လို့ ရနိုင်သော lump သို့မဟုတ် mass။

အူလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့ခြင်းကို မည်သို့ ရောဂါရှာဖွေသနည်း?

အူလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့ခြင်းကို ရောဂါရှာဖွေရန် ဆရာဝန်သည် လူနာ၏ medical history ကို ပြန်လည်သုံးသပ်ပြီး physical examination ပြုလုပ်မည်ဖြစ်သည်။

ထပ်မံလုပ်ဆောင်နိုင်သော diagnostic tests များမှာ -

• Abdominal X-ray။

• Abdominal computed tomography (CT scan)။

• Abdominal ultrasound။

• Barium enema examination။

• Colonoscopy သို့မဟုတ် colon နှင့် rectum ကို စစ်ဆေးခြင်း။

သင့်လျော်သော စမ်းသပ်မှုများသည် လူနာ၏ လက္ခဏာများနှင့် ဆရာဝန်၏ အကဲဖြတ်မှုအပေါ် မူတည်သည်။

အူလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့ခြင်းကို မည်သို့ ကုသသနည်း?

ကုသမှုသည် ပိတ်ဆို့မှု၏ တည်နေရာနှင့် အရင်းခံအကြောင်းရင်းအပေါ် မူတည်သည်။

ကုသမှုနည်းလမ်းများကို အဓိကအားဖြင့် အမျိုးအစား ၂ မျိုး ခွဲခြားနိုင်သည်။

1. Specific Treatment

Specific treatment သည် အူလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့ခြင်း၏ အရင်းခံအကြောင်းရင်းကို ဖြေရှင်းရန် အာရုံစိုက်သည်။

အခြေအနေပေါ် မူတည်၍ ကုသမှုတွင် ပါဝင်နိုင်သည်မှာ -

• intestinal inflammation ကို ကုသရန် ဆေးဝါးများ။

• အူလှုပ်ရှားမှုကို လှုံ့ဆော်ရန် ဆေးဝါးများ။

• abdominal adhesions ကို ဖယ်ရှားရန် ခွဲစိတ်ကုသမှု။

• ရောဂါဖြစ်နေသော အူအစိတ်အပိုင်းများကို ခွဲစိတ်ဖယ်ရှားခြင်း။

• ပိတ်ဆို့မှုဖြစ်စေသော ပစ္စည်း သို့မဟုတ် အရာဝတ္ထုကို ဖယ်ရှားခြင်း။

• အူ၏ ကျဉ်းမြောင်းနေသော အပိုင်းကို ကျယ်စေရန် intestinal stent ထည့်သွင်းခြင်း။

2. Supportive Treatment

Supportive treatment သည် လက္ခဏာများ သက်သာစေရန်၊ ရေဓာတ်ချိန်ညှိမှုကို ထိန်းသိမ်းရန်နှင့် နောက်ဆက်တွဲပြဿနာများကို ကာကွယ်ရန် ကူညီပေးသည်။

အများအားဖြင့် လုပ်ဆောင်သည့် နည်းလမ်းများမှာ -

• ကျန်းမာရေးအဖွဲ့၏ ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း အစာနှင့် ပါးစပ်မှ ရေသောက်ခြင်းကို ခေတ္တရှောင်ကြဉ်ခြင်း။

• နှာခေါင်းမှတစ်ဆင့် nasogastric tube ထည့်သွင်း၍ ဝမ်းဗိုက်အတွင်းမှ လေနှင့် အရည်များကို ဖယ်ရှားကာ abdominal pain နှင့် bloating ကို သက်သာစေခြင်း။

• intravenous fluids နှင့် electrolytes ပေး၍ မညီမျှမှုများကို ပြင်ဆင်ကာ dehydration ကို ကာကွယ်ခြင်း။

 

Reference :

Synphaet Ramintra Hospital – အူလမ်းကြောင်းပိတ်ဆို့ခြင်း - အကြောင်းရင်းက ဘာလဲ?

ArokaGO Providers Synphaet Ramintra Hospital