ကြိမ်တုန်ခံအူအောင့်အကြောင်းကို သေချာလေ့လာပါ၊ ၎င်းတို့၏ ဖြစ်ပွားစေသည့်အကြောင်းရင်းများ၊ သက်သေပြလက္ခဏာများနှင့် မှန်ကန်သောကုသမှုများအပါအဝင်။

ခြေထောက်ဘေးသို့ ပြန့်ကျက်သည့် ကျောနာခြင်း သို့မဟုတ် ခရီးရွေ့သောအခါ မီးစက်ကျောက်လိုသော ခံစားမှု မြန်မြန်ဖြစ်လာလျှင် လုံးဝ လျစ်လျူရှုမထားသင့်ပါ။ ၎င်းသည် စပေါ်သောကြွက်သားခြင်းသာ မဟုတ်ဘဲ၊ တင်အုပ်ဆုတ်ခြင်း (herniated disc) ဟုခေါ်သော အခြေအနေတစ်ခု၏ သတိပေးခြင်းဖြစ်နိုင်သည်။ ၎င်းသည် နေ့စဉ်ဘဝကို ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေပါသည်။ ကုသမှုမရှိဘဲ ရှိနေစဉ်၊ ကြွက်သားအားနည်းခြင်းသို့ ကွယ်ပြောင်းနိုင်ပါသည်။ ၎င်းအခြေအနေနှင့် သေချာအောင် နားလည်သဘောပေါက်ခြင်းသည် မိမိ၏ ခရီးရွေ့ရသည့် ယုံကြည်မှုကို ပြန်ယူရန် အဓိကသော ပထမအဆင့်ဖြစ်သည်။

 

တင်အုပ်ဆုတ်ခြင်း (herniated disc) ဆိုသည်မှာအဘယ်နည်း ?

 

တင်အုပ်ဆုတ်ခြင်းသည် အရင်ဆုံးကြည့်လျှင် ချောမွတ်လွယ်ကူသော အရွေ့အရည် (nucleus pulposus) သည် ကျောရိုးကြားရစ်ငယ်တို့ (intervertebral disc) ၏ အပြင်အဖုံး (annulus fibrosus) တွင် အက်ဖောက်ခြင်းဖြင့် ပြင်ပသို့ နုတ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ပြင်ပသို့ ထွက်လာသော အစိတ်အပိုင်းသည် အနီးအနားရှိ thầnကြောကို အထုတ်ချုပ်ရာမှ ဖြစ်သည့် နာကျင်မှု၊ သလိမြုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကြွက်သားအားနည်းခြင်း ဖြစ်စေပါသည်။ ဒီအခြေအနေသည် အများအားဖြင့် လည်ချောင်းနှင့် ခါးအောက်ကျောရိုးတန်း တို့တွင် လူတိုင်းတွင် ဖြစ်ပွားလေ့ရှိသည်။

 

တင်အုပ်ဆုတ်ခြင်း (herniated discs) ၏ အမျိုးအစားများ

 

ပြသနာအဆင့်အတန်းသည် တင်အုပ်ရွေ့လျားပုံအလားအလာပေါ်မူတည်သည်။ ဆေးဘက်ဝင်အားဖြင့် အဓိက အဆင့်သုံးခုခန့် ခွဲခြားနိုင်သည်။

Protrusion (intervertebral disc protrusion)

အစပိုင်းအဆင့်တွင် တင်အုပ်သည် နေရာမှ အနည်းငယ်ထွက်လာပြီး အပြင်အဖုံးသည် အပြီးအစီး မဆုတ်သေးပါ။ ဤအချိန်အတွင်း လူနာတချို့တွင် ချွင်းခြင်းနာကျင်မှု သို့မဟုတ် အနည်းငယ်ပြန့်ကျက်သော နာကျင်မှုများ သတိခံစားနိုင်ပါသည်။

Extrusion (intervertebral disc rupture)

တင်အုပ်ပြုတ်ကွဲပြီးနောက်တွင် ပါဝင်နေရသော အတွင်းသားသည် အဖြစ်အပျက်ကာလတွင် ထွက်လာသော်လည်း အလယ်ဗဟိုတွင် အချိတ်ဆက်တခုအဖြစ်ရှိနေသည်။ ဤအဆင့်တွင် thầnကြောကို သိသိသာသာပေးပို့ရာမှ ကျောနှင့် ခြေထောက်သို့ ပြင်းထန်သော နာကျင်ခြင်း ဖြစ်ပေါ်နိုင်ပါသည်။

Sequestration (intervertebral disc herniation)

အပြင်းထန်ဆုံးအဆင့်တွင် ဆုတ်ထွက်နေသော တင်အုပ်အစိတ်အပိုင်းများသည် မူလအုပ်စုမှ လုံးဝခွဲထွက်ပြီး ကျောရိုးလမ်းကြောင်းတွင်းရှိ အခြား thầnကြောများကို ဖိစီးနိုင်သည်။ ဤအခါအရေးပေါ်ကုသရန် လိုအပ်ပါသည်။

တင်အုပ်ဆုတ်ခြင်း (herniated disc) ၏ ဖြစ်ပေါ်ရခြင်းများ

တင်အုပ်ဆုတ်ခြင်း ပေါ်ပေါက်ရခြင်းသည် မတော်တဆမှုကြောင့်သာ မဟုတ်ဘဲ အောက်ပါအကြောင်းရင်းများကြောင့် ဖြစ်လေ့ရှိသည် -

- အသက်ကြီးလာမှုကြောင့် ကျောရိုးကြားရစ်ငယ်များ အိုမင်းခြင်း : အသက်အရွယ်အတက်နှင့်အမျှ ကျောရိုးကြားရစ်ငယ်များအတွင်းရှိ အရည်များ လျော့နည်းလာ၍ တင်းမာမှုနည်းကာ တောက်လျားပျက်စီးရလွယ်လာသည်။

- မှန်ကန်သည့် နည်းလမ်းမရှိသောအသုံးပြုမှု : ဥပမာ၊ ခန္ဓာကိုယ်ကို နိမ့်စွာဖြင့် ဝန်အန္တရာယ်များ ယူခြင်း၊ ရုတ်တရက်လှည့်ခြင်း သို့မဟုတ် တစ်နေကုန်ထိုင်နေရခြင်း။

- မတော်တဆမှု : အမြင့်မှပြုတ်ကျခြင်း သို့မဟုတ် ကျောခေါင်းသို့ အထိပ်ထိခိုက်ကျရောက်ခြင်း။

- အလွန်ဝပြီ : ကျောရိုးအပေါ် အမြဲတမ်းဖိစီးမှု ဖြစ်စေသည်။

 

တင်အုပ်ဆုတ်ခြင်း၏ ရောဂါလက္ခဏာများ

 

1 ခံစားရနိုင်သည့်လက္ခဏာများ

- ပြန့်ကျက်နာကျင်ခြင်း : ကျောပေါ်မှ ညှင်းတယ်ခြေထောက် သို့မဟုတ် တင်တင်မအောက်သို့ ပြန့်သွားသော နာကျင်မှု၊ လည်ချောင်းမှ ချောင်းပြားသို့ ပြန့်သွားသော နာကျင်မှု။

- သလိမျးခြင်း : လက်ချောင်းဖျားနှင့် ခြေချောင်းဖျားတွင် မျက်အနန့်ထိုးခံရသည့် ခံစားမှု သို့မဟုတ် သလိမျးခြင်း။

- ကြွက်သားအားနည်းခြင်း : ခြေထောက်များအားနည်းခြင်း၊ လမ်းမောင်းခက်ခဲခြင်း သို့မဟုတ် အရာများလက်လွှင့်ခြင်း။

- ဖြေးချင်ချင်ချေ၍ ချောင်းပန်ရာမှာ နာကျင်မှုပိုလာခြင်း : ဗိုက်ထဲ ဖိအားတိုးလာသည့်အခါ ဆုတ်ထွက်နေသောအခန်းအပိုင်းမှ thầnကြောကို ပိုမိုဖိစီးလာစေနိုင်သည်။

- သတိပေးချက်များ (Red Flags) ထုတ်သော ပြင်းထန်သောလက္ခဏာများ : ဝမ်း၊ ဆီလမ်းအုပ်စုဖောက်ဖျက်မှု။

- ဆီးမသန်မှု : ဆီးချင်ပေမယ့် မချနိုင်ခြင်း သို့မဟုတ် နောက်ထပ် ဆီးရည်ထွက်မသိသာခြင်း (ဆီးထိန်းမရခြင်း)။

- ဝမ်းထိန်းမရခြင်း: ဝမ်းချင်ပေမယ့် မချနိုင်ခြင်း၊ ဗိုက်အောက်နှင့် အန်နယ် sphincter (anal sphincter) ကို ထိန်းစွဲလည် မရခြင်း။

2 မူလအန်နယ်ဝန်းကျင် သလိမ်ခြင်း (Saddle Anesthesia)

- မူလအန်နယ်၊ ချောင်းနှင့် ပုဆိုးတိုက်၊ လိင်အင်ဒလူး၊ တောင်တန်းထိုင်သည့်အခါ တတ်လေ့ရှိသည့် ဗိုက်အောက်တွင် မှောင်ရီသလိမ်ခြင်း သို့မဟုတ် ထူးခြားသည့် ခံစားချက်။

- လိင်ခံစားမှု ပျောက်ကုန်ခြင်း

3 ခြေထောက်ကြွက်သားများတွင် ပြင်းထန်စွာ ငါးမျိုးပြုသောအားနည်းခြင်း (Severe Motor Weakness)

- ခြေခြုံတက်မရခြင်း (Foot Drop): လမ်းလျှောက်စဉ် ခြေသည် အောက်သို့ ကျပ်လပ်မှုရှိသော်လည်း တအောင်ခြေ ကြာသွားခြင်း သို့မဟုတ် ခြေထောက်ဆုတ်ကြောင်း ခြေဖဝါး။

- ခြေသလုံးဖိ (Knee collapse): ခြေဖဝါးပေါ်ထိုင်၍ မရခြင်း သို့မဟုတ် သာမန်လမ်းလျှောက်စဉ် စွမ်းအားအပြည့်မရှိခြင်း။

- အားနည်းမှု မြန်မြန်ပိုလာခြင်း။

4 ကုသ၍ မနာသာသောနာကျင်မှု

- ပြင်းထန်သော ကျောနာ သို့မဟုတ် ခြေထောက်သို့ ပြန့်ကျက်သော နာမကျေပေးနိုင်သော နာကျင်မှု။ အနားယူခြင်း သို့မဟုတ် နာကျင်ခံနိုင်ရေးဆေးသောက်၍လည်း မမျှတနိုင်သောနာကျင်မှု။

- နာကျင်မှုသည် အိပ်ချိန် ထိခိုက်စေခြင်း သို့မဟုတ် ညအလယ်ထဲတွင် လှုပ်ခါထသွားစေခြင်း။

 

တင်အုပ်ဆုတ်ခြင်း ဖြစ်လေ့ရှိသူများ

 

တင်အုပ်ဆုတ်ခြင်း ဖြစ်နိုင်သော အန္တရာယ်ရှိသော လူအုပ်စုများမှာ -

- ရုံးလူသားများ: တစ်နေ့ ၆-၈ နာရီကျော် တစ်နေရာတည်းထိုင်နေရသူများ။

- ဝန်လေးအလုပ်လုပ်သမားများ: ခန္ဓာကိုယ်ကို နိမ့်ပြီး မြန်မြန်ထမြောက်ရခြင်း၊ ဝန်ကြီးယူရသူများ။

- ဆေးလိပ်ကြီးကြီးသောက်သူများ: ဆေးလိပ်အပေါ်ထုတ်ပစ္စည်းများကြောင့် ကျောရိုးရစ်ငယ်များသို့ သွေးလည်ပတ်မှု လျော့နည်းလာ၍ ပိုမြန်မြန်ပျက်စီးနိုင်သည်။

- မိသားစုသမိုင်းရှိသူများ: မိသားစုဝင်များတွင် ကျောရိုးရစ်ငယ်အိုမင်းရောဂါရှိခဲ့ဖူးလျှင်၊ ၎င်းအခြေအနေကို ကိုယ်တိုင်လည်း ထပ်မံရနိုင်သည်။

တင်အုပ်ဆုတ်ခြင်းအတွက် ကုသနည်းများ

လက်ရှိတွင် တင်အုပ်ဆုတ်ခြင်းအတွက် ကုသနည်းပေါင်းများစွာ ရှိနေပြီး အောက်မြောက်ပါသည် -

ဆေးအသုံးပြုခြင်းနှင့် ထိုးဆေးကုသခြင်း

အစပိုင်းတွင် ဆရာဝန်များသည် နှလုံးသွေးပျက်ခြင်းဆေး (NSAIDs), ကြွက်သားလျှော့ပေးဆေး၊ thầnကြောနာခံစေသောဆေးတို့ကို ညဏ်ပေးနိုင်သည်။ ပြင်းထန်သောနာကျင်မှုရှိပါက၊ epidural steroid injection ဖြင့် thầnကြောတွင် တိုက်ရိုက် ချင်းအာနာမ္းမှု လျှော့နိုင်ပါသည်။

ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာကုထုံး (Physical therapy)

တင်အုပ်ဆုတ်ခြင်းကုသရာတွင် အဓိကဖြစ်သည့် နည်းလမ်းသည် ပြင်ဆရာဝန်တို့မှ နောက်ဆုံးပစ္စည်းများ -- spinal traction, shockwave therapy စသည့် အခေါက်ပစ္စည်းတို့ အသုံးပြုပြီး core muscle အားကြီးပေး လေ့ကျင့်ခန်းများနှင့် တွဲဖက်ပါသည်။ ၎င်းသည် တင်အုပ်ပေါ်မှာဖိစီးမှု လျော့ချပေးနိုင်သည်။

ခွဲစိတ်ကုသခြင်း

အခြားကုသနည်းများသည် ၆-၁၂ ပတ်အတွင်း မသာယာသော်၊ သို့မဟုတ် အရေးပေါ်ရေးအတွက် (ဆီးခွင့်၊ အားနည်းမှုမြန်နေမှု) တွင်သာ ဆရာဝန်များသည် ခွဲစိတ်ကုသခြင်းကို ယူဆောင်သည်။ ယခုအခါ endoscopic discectomy သည် အနည်းဆုံးဝင်ခွဲစိတ်နည်းဖြစ်ပြီး၊ မှန်ကန်သောအရည်အသွေးနှင့် မြန်မြန်နောက်ထပ်သက်သာလာသည်။

 

တင်အုပ်ဆုတ်ခြင်းမှကာကွယ်နည်း

 

ကုသနည်းများ တော်တော်များများ ရှိနေသော်လည်း၊ ကာကွယ်နိုင်သည်မှာ ပို၍ထူးကဲသည်။ အောက်ပါအတိုင်း အစပြုနိုင်ပါသည် -

- ထိုင်နေစဉ်မှာ ကျောအตรงထားပြီး ခါးအောက်တွင် မဲထည့်ထားပေးပါ။

- ထရန်နှင့် နိမ့်ရန်မှန်ကန်သည့် မီတပ်မှန်ဖြင့်ထွက်မယ်၊ ဝန်အလေးမတင်ဘဲ ခန္ဓာယားပုံစံ အထိနိမ့်၍ ဝန်တင်ပါ။

- ကျောနှင့် ဗိုက်ကြွက်သားအားမြှင့်ကစားပေးပါ။

- ကိုယ်အလေးချိန်ကျန်းမာအောင် ထိန်းသိမ်းပါ။

 

ရင်းမြစ် : klosswellnessclinic