မင်နင်ဂိုကိုကယ်လ်ရောဂါ: ရောဂါလက္ခဏာများကဘာလဲ? ၂၄ နာရီအတွင်း သေဆုံးနိုင်သော ပြင်းထန်သော ရောဂါ

မင်နင်းဂိုကိုကကယ်လ်ရောဂါ သည် အလွန်ပြင်းထန်ပြီး တစ်နေ့အတွင်းမှာလည်း တိုးတက်နိုင်သော ဘက်တီးရီးယာ သက်ရောက်မှုတစ်ခုပင်ဖြစ်သည်။ ဘေးကင်းလုံခြုံသော ကိုက်တိုက်ကုသမှု မရှိပါက ပြင်းထန်သည့် 합병증များ သို့မဟုတ် သေဆုံးမှုကိုရောက်နိုင်သည်။

ဤဆောင်းပါးသည် ရောဂါလက္ခဏာများ၊ အကြောင်းရင်းများ၊ ကာကွယ်နည်းများနှင့် ကုသမှု ကို နားလည်ရန် အထောက်အကူပြုမည်ဖြစ်ပါသည်။ သင်သည် သတိပြုရမည့်လက္ခဏာများကို ချက်ချင်းသိရှိနိုင်ပြီး မှန်ကန်စွာ တုံ့ပြန်နိုင်စေရန်အတွက် ဖြစ်ပါသည်။

 

 

မင်နင်းဂိုကိုကကယ်လ်ရောဂါ၏ ဖြစ်ပွားစေသည့် အကြောင်းရင်းများ

မင်နင်းဂိုကိုကကယ်လ်ရောဂါသည် Neisseria meningitidis ဆိုသော ဘက်တီးရီးယားမှ ဖြစ်ပွားသည်။ ၎င်းသည် အောက်ပါနည်းလမ်းများဖြင့် ကူးစက်ပျံ့နှံ့သည်-

      ๐  ချောင်းဆိုးခြင်း၊ နှာခေါင်းတုပ်ခြင်း

      ๐  အótရာယ်ရှိသောစကားပြောဖောက်သံဖြစ်သော နှုတ်ရည်နှင့် ထိတွေ့ခြင်း (ဥပမာ - ထမင်းစားဖန်ခွက်မျှဝေသုံးခြင်း)

      ๐  ရှည်လျားသော နီးကပ်ထိတွေ့မှု

 

အန္တရာယ်မြင့်အုပ်စုများတွင်ပါဝင်သည်-

      ๐  ကလေးငယ်၊ ဆယ်ကျော်သက်များ

      ๐  လူမြောက်များသောနေရာထဲတွင် နေထိုင်သူများ (ဥပမာ - နေအိပ်စခန်း၊ စစ်တပ်စခန်းများ)

      ๐  ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ တုံ့ပြန်မှုအားနည်းသူများ

 

 

ချက်ချင်း ဆေးဘက်အထောက်အကူလိုအပ်သည့် ရောဂါလက္ခဏာများ

ထုံးစံတွေ့ရှိသောရောဂါလက္ခဏာများမှာ-

      ๐  အဖျား

      ๐  ခေါင်းကိုက်အလွန်ပြင်းထန်ခြင်း

      ๐  အန်ခြင်း

      ๐  လည်ပင်းကြန္တတင်းတက်ခြင်း

      ๐  အသားအရေချွေးပိုး/သွေးစမ်းခြင်း (ပန်းရောင် macules)

      ๐  သွေးလွှတ်မှု, မျှင်ရိုက်ကုန်နေသလိုမြန်မာဘာသာပြန်မရပါ/ချက်ချင့်အန္တရာယ်ရှိသောသွေးချို့တဲ့မှုသို့ အလျင်အမြန်ပါဝင်နိုင်ခြင်း

အဓိကဆေးဘက်ခန္ဓာကိုယ်အနေအထား နှစ်ခုရှိသည်။

၁။ မင်နင်းဂိုကိုစီမီးအီးမီးယ (သွေးကြောအတွင်း ဘက်တီးရီးယားကူးစက်မှု)

      ๐  Acute meningococcemia:
အချိန်တိုအတွင်း ခေါင်းကိုက်ခြင်း၊လည်ချောင်းနာခြင်းနှင့် ချောင်းဆိုးခြင်းဖြင့် စတင်ကာ၊ အဖျားမြင့်ခြင်း၊တုပ်ကွေးခြင်း၊အဆစ်နာ၊လက်ထောက်နာများဖြစ်ပေါ်လာသည် (အထူးသဖြင့်ခြေထောက်၊ကျောပြနာများ)။
၂၄-၄၈ နာရီအတွင်း အသားအရေပေါ် စွဲလမ်းရာလက္ခဏာ (rash) ပေါ်လာပြီး နောက်ပိုင်းတွင် အနက်ရောင် သို့မဟုတ် အနက်ထင်းထုပ် အနံ့့အရောင်ဖြစ်လာနိုင်သည်။

      ๐  Chronic meningococcemia (ဒူတယ်သော အမျိုးအစား - မရှိသလောက်ပြင်းထန်):
အဖျားတက်ခြင်း၊ အသားအရေတွင် လက္ခဏာများ၊ အဆစ်နာများ အပတ်များ သို့မဟုတ် လများ တာရှည်ရှိသည်။

      ๐  Fulminant meningococcemia (အလွန်ပြင်းထန်သောပုံတူ):
သွေးလည်ပတ်မှု လုံးဝပျက်စီးခြင်း ဖြစ်စေနိုင်ပြီး ခဏအတွင်း အန္တရာယ်ရှိသော သေဆုံးမှုအား ရောက်ပါသည်။ ကုသခြင်းမတိုင်မီ အဖျားမြင့်လှပြီး အလွန်ပင်ပန်းခြင်းဖြင့် စတင်ကာ မင်နင်းဂိုကိုကကယ်လ်ဆေးလက္ခဏာများမပေါ်မီ အမြန်တိုးတက်နိုင်သည်။

 

၂။ မင်နင်းဂိုကိုကယ်လ် မင်နင်းဂိုမေးနိုက်တစ်စ် (ဦးနှောက်အဖုံးကြွက်သား ဖျားတက်ခြင်း)

      ๐  အဖျား

      ๐  ခေါင်းကိုက်အလွန်ပြင်းထန်ခြင်း

      ๐  လည်ပင်းကြန္တတင်းတက်ခြင်း

      ๐  စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း (သို့) အိပ်ပျော့ခြင်း

      ๐  အလျင်မြန်ဆုံး ပိုဆိုးလာခြင်း

      ๐  အသားအရေပေါ် သွေးစမ်းရာလက္ခဏာများ

 

အန္တရာယ်ဝင်လက္ခဏာများ (အရေးပေါ်ရောဂါလက္ခဏာများ)

အောက်ပါလက္ခဏာများပေါ်လာပါက ချက်ခြင်း ဆေးဘက်အထောက်အကူလိုအပ်သည်-

      ๐  လည်ပင်းကြန်တတင်းတက်ခြင်း သို့ မဖျောနိုင်ခြင်း

      ๐  စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း၊ အိပ်ပျော့ခြင်း သို့ သတိမရှိဖွယ်

      ๐  အသားအရေမှာ သွေးပေါက်ရာ တင်းတက်ခြင်း

      ๐  ကြက်သေခြင်း (seizures)

ဤရောဂါသည် အချိန်အနည်းငယ်အတွင်း ရုတ်တရက်ပိုဆိုးနိုင်သည် - ကုသမှုကို နှောင့်နှေးမနေပါနှင့်။

 

 

မင်နင်းဂိုကိုကကယ်လ်ရောဂါ အန္တရာယ်ဘယ်လောက်ရှိသလဲ?

၎င်းသည် အောက်ပါ ပြင်းထန်သော 합병증များသို့ ဦးတည်နိုင်သည်-

      ๐  မင်နင်းဂိုမေးနိုက်တစ်စ်

      ๐  သွေးသန့်မရှိသော ရောဂါ (septicemia)

      ๐  နားအာရုံဆုံးရှုံးခြင်း

      ๐  ဦးနှောက်ထိခိုက်နစ်နာခြင်း

      ๐  သေဆုံးမှု

ကုသမှုရှိ/မရှိ နှင့်ပတ်သက်ပြီး သေဆုံးမှုနှုန်းမှာ ၁၀ - ၁၅% တောင်ရှိနိုင် သည်၊ ကုသမှုနှောင့်နှေးပါက ပိုမြင့်မားလာသည်။

 

 

ကလေးများနှင့် မင်နင်းဂိုကိုကကယ်လ်ရောဂါ

ကလေးများသည် ကိုယ်ခံအားဖွံ့ဖြိုးနေခြင်းနှင့် ကျောင်း၊ စောင့်ကြပ်စခန်းစသော်နီးကပ်အေးအုပ်စုနေထိုင်ရာများကြောင့် အန္တရာယ်အလွန်မြင့်သောအုပ်စုတစ်ခုဖြစ်သည်။

 

 

 

 

မင်နင်းဂိုကိုကကယ်လ်ရောဂါကို ဘယ်လို ကာကွယ်နိုင်သလဲ?

ကာကွယ်နည်းအချက်အလက်များမှာ-

      ๐  မင်နင်းဂိုကိုကကယ်လ်ရောဂါ တိုက်ဖျက်ရန် ကူးစက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး ထိုးခြင်း

      ๐  ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းမျှဝေသုံးစွဲခြင်းမှ ကျဉ်းရှူရှောင်ခြင်း

      ๐  လက်သန့်စင်လေ့ကျင့်မှုများအမြဲလုပ်ရန်

      ๐  လူအများနေရာ၌ မျက်နှာဖုံးတပ်ဆင်ခြင်း

 

အောက်ပါအုပ်စုများအတွက် ကာကွယ်ဆေးထိုးသင့်ပါသည်-

      ๐  ကလေး၊ ဆယ်ကျော်သက်များ

      ๐  ခရီးသွားသူများ

      ๐  အန္တရာယ်မြင့်အစုများ

 

 

မင်နင်းဂိုကိုကကယ်လ်ရောဂါအတွက် ကုသနည်း

သံသယရှိပါက ဆရာဝန်များသည် အရေးပေါ် ကုသမှု စီစဉ်ပေးပါလိမ့်မည်၊ ပုံသေ့အနေဖြင့်-

• အချိန်မီ သွေးသောက်သွင်းလုပ်နိုင်သော ဘက်တီးရီးယားယန္တရားပေးခြင်း (intravenous antibiotics)
• ပြင်းထန်လှသော လူနာများအတွက် အထူးပျိုးထောင်မှုခန်း (ICU) ထားရှိခြင်း
• 합병증များအတွက် အနီးကပ်စောင့်ကြည့်မှု

ကုသမှု အမြန်စွာလုပ်ပါလေ့ ရာသက်ပံ့နှုန်း ပိုမိုမြင့်မားသည်။

 

 

ဘယ်အခါ ဆရာဝန်ရှာသင့်သလဲ?

အောက်ပါလက္ခဏာများ တစ်ခုခုရှိပါက ချက်ချင်း ဆေးဘက်အထောက်အကူလို့အပ်သည်-

• အဖျားမြင့်ပြီး ခေါင်းကိုက်ပြင်းထန်ခြင်း
• လည်ပင်းကြန္တတင်းတက်ခြင်း
• စိတ်ရှုပ်ထွေးခြင်း သို့မဟုတ် အပြုအမူ ပြောင်းလဲလာခြင်း
• အသားအရေ သွေးပေါက်လက္ခဏာများ

 

 

လုံခြုံအောင်နေပါ- မင်နင်းဂိုကိုကကယ်လ်ရောဂါမှ ကိုယ်ကိုယ်ကာကွယ်ပါ

မင်နင်းဂိုကိုကကယ်လ်ရောဂါသည် မြန်မြန်၊ ပြင်းထန်ပြီး၊ အသက်အန္တရာယ်ရှိသော ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သော်လည်း သန့်ရှင်းရေးသိပ္ပံနှင့် ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းတို့ဖြင့် ကာကွယ်နိုင်ပါသည်။

ပုံမှန်မဟုတ်သော ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်ပါက ကိုယ်တိုင်လည်း ဖြစ်စေ မိဘတိုင်မိသားစုသူအတွက်လည်း ဖြစ်စေ မူဝါဒရှိသော ဆေးဘက်အထောက်အကူ လွှတ်ပေးပါ။

 

 

မကြာခဏမေးလေ့ရှိသောမေးခွန်းများ (FAQ)

Q : မင်နင်းဂိုကိုကကယ်လ်ရောဂါသည် ကူးစက်ပျံ့နှံ့ပါသလား?

A: ဟုတ်ပါတယ်။ ချောင်းဆိုးခြင်း ၊ နှာချေခြင်း သို့မဟုတ် အစားအသောက်ကိရိယာများမျှဝေခြင်းကဲ့သို့ အသက်ရှုလမ်းကြောင်းမှတဆင့် ယှဉ်တွဲနေထိုင်ရာနေရာများတွင် ပိုမိုလွယ်ကူစွာ ကူးစက်သည်။

 

Q : မင်နင်းဂိုကိုကကယ်လ်ရောဂါကို ကာကွယ်နိုင်ပါသလား?

A: ဟုတ်ပါတယ်။ ကာကွယ်နိုင်ပါသည်-

      ๐  လက်ဆေးခြင်းကိုမှန်ကန်စွာလုပ်ရန်

      ๐  ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းများမျှဝေသုံးစွဲခြင်းရှောင်ရှားရန်

      ๐  လူအများနေရာတွင် မျက်နှာဖုံးတပ်ရန်

      ๐  ရောဂါခံစားရသူနှင့် နီးကပ်ထိတွေ့မှုရှောင်ရန်

      ๐  ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်း (အထူးသဖြင့် အန္တရာယ်မြင့်သူများအတွက် ထိရောက်မှုအလွန်မြင့်သည်)

 

Q: မင်နင်းဂိုကိုကကယ်လ် ကာကွယ်ဆေး ဘယ်လောက်အရေးကြီးသလဲ?

A: နှာခေါင်းအထူးသဖြင့် အောက်ပါအုပ်စုများအတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်-

      ๐  ကလေးနှင့် ဆယ်ကျော်သက်များ

      ๐  လူအများနေရာတွင် နေထိုင်သူများ

      ๐  ခရီးသွားသူများ

      ๐  ကိုယ်ခံအားနည်းသူများ

ကာကွယ်ဆေး ထိုးခြင်းသည် တကယ်တရှည် ကူးစက်ရောဂါဖြစ်နိုင်မှုနှုန်းလည်း သက်သာလိုက်၍ ရောဂါပြင်းထန်မှုကိုလည်း လျှော့ချစေသည်။

 

ရင်းမြစ် : Princ Hospital Suvarnabhumi 

**ArokaGO Content Team မှ ဘာသာပြန်နှင့် စုစည်းတင်ပြထားပါသည်