ယိုယွင်းဆုတ်ယုတ်ရောဂါများအတွက် Mesenchymal Stem Cells ကုသမှုလမ်းညွှန်ချက်များ

လူနာ၏ bone marrow မှ ဆင်းသက်လာသော MSCs ကို အသုံးပြုသည့် ပထမဆုံး clinical trial ကို 1995 ခုနှစ်တွင် ပြုလုပ်ခဲ့သည် (Lazarus.,1995)။ MSCs ကို bone marrow transplantation မှ ပြန်လည်သက်သာလာနေသော လူနာ၏ blood stream အတွင်း သွင်းပေး၍ blood flow ပြန်လည်ကောင်းမွန်မှုကို မြှင့်တင်ခဲ့သည်။ ထိုအချိန်မှစ၍ MSCs ကို therapeutic use အတွက် ပိုမိုအသုံးပြုလာခဲ့သည်။ အများပြည်သူသုံး clinical trials database ဖြစ်သော http://clinicaltrials.gov (2020) အရ MSCs သည် degenerative disorders များစွာအတွက် treatment အဖြစ် clinics များတွင် ကျယ်ကျယ်ပြန့်ပြန့် အသုံးပြုလျက်ရှိကြောင်း ဖော်ပြထားသည်။ MSC-based therapy ၏ feasibility နှင့် efficacy ကို စမ်းသပ်ရန် clinical trials များစွာကို ဆောင်ရွက်ထားပြီး MSCs ၏ safety ကို အကဲဖြတ်ခြင်း (Phase 1), စမ်းသပ်ထားသော patients အရေအတွက် တိုးမြှင့်ခြင်း (Phase 2), နှင့် လူနာအုပ်စုကြီးများတွင် အောင်မြင်သော trials များကို အတည်ပြုခြင်း (Phase 3) တို့ ပါဝင်သည်။ Figure 1 တွင် ပြထားသကဲ့သို့ Neurological, Joint, နှင့် Cardiovascular diseases များအတွက် MSCs အသုံးပြုသည့် clinical trials များသည် အခြားရောဂါများထက် ပိုမိုဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။

 

Figure 1. ရောဂါအမျိုးအစားအလိုက် ခွဲခြားထားပြီး phase အလိုက် subdivided လုပ်ထားသော Mesenchymal stem cell (MSC) clinical trials များ။ (Kabat M et.,al, 2020)

 

Therapeutic applications အတွက် MSCs ကို အမျိုးမျိုးသော source များမှ ရယူနိုင်သည်။ Bone marrow (BM) သည် MSCs ကို ပထမဆုံးခွဲထုတ်ခဲ့သော source ဖြစ်ပြီး clinical trials အများအပြားတွင် အသုံးပြုထားသည်။ ယနေ့အထိ umbilical cord (UC) နှင့် placenta အပါအဝင် မတူညီသော source များမှ MSCs ကို ရယူနိုင်ပြီး UC နှင့် placenta မှ ဆင်းသက်လာသော MSCs များကို အသုံးပြုသည့် clinical trials များ ပိုမိုဆောင်ရွက်လျက်ရှိသည်။ Bone-marrow-derived MSCs များနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် placenta-derived MSCs (P-MSCs) နှင့် umbilical cord-derived MSCs (UCMSCs) တို့သည် ခွဲထုတ်ရလွယ်ကူပြီး culture ပြုလုပ်ရလွယ်ကူကြောင်း သိရှိထားသည်။

Figure 2. (A) မတူညီသော source များမှ MSCs ကို အသုံးပြုသည့် clinical trials အရေအတွက်။ (B) နှစ်စဉ် မတူညီသော MSC အမျိုးအစားများကို အသုံးပြုသည့် clinical trials အရေအတွက်။ (Kabat M et.,al, 2020)

 

လက်ရှိတွင် autologous MSCs (auto-MSCs သို့မဟုတ် လူနာ၏ ကိုယ်ပိုင် MSCs) ကို allogeneic MSCs (allo-MSCs သို့မဟုတ် သင့်တော်သော donor အခြားသူများမှ MSCs) ဖြင့် အစားထိုးအသုံးပြုခြင်းဆိုင်ရာ လေ့လာမှုများ တိုးလာလျက်ရှိသည်။ မလိုလားအပ်သော immune-responses သို့မဟုတ် transplant rejections များအပြင် auto-MSCs ၏ ရေရှည် efficacy နိမ့်ကျမှုအတွက် အကြောင်းရင်းများမှာ အောက်ပါအတိုင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ cell culture, expansion, နှင့် storage အပါအဝင် preparation procedure သည် allogeneic alternatives များထက် ပိုမိုရှုပ်ထွေးပြီး bone marrow ကို harvest လုပ်ရာတွင် injury နှင့် complications ဖြစ်စေနိုင်ခြေ လွယ်ကူသည်။ (Shariatzadeh M et.,al, 2019) ထို့အပြင် auto-MSCs ၏ အခြားစိန်ခေါ်မှုတစ်ရပ်မှာ low proliferation capacity ဖြစ်ပြီး MSCs အရေအတွက် ကန့်သတ်သွားစေနိုင်သည်။ ဤအကြောင်းရင်းများကြောင့် Figure 2 တွင် ပြထားသကဲ့သို့ auto-MSCs ထက် allo-MSCs အသုံးပြုမှု ပိုများလာသည်။

 

 

Reference:

Stem cell for life Degenerative Diseases အတွက် Mesenchymal Stem Cells Treatment Guidelines

ArokaGO Providers Stem cell for life