အိုးစတိုပီရိုးဆိုတာဘာလဲ?

အရိုးပွ (Osteoporosis) ဆိုတာဘာလဲ?

 

အရိုးပွ (Osteoporosis) ဆိုတာ အရိုး၏သိပ်သည်းဆ (bone density) တတ််လျော့မလာကာ အရိုးများ ပိုမိုအားနည်းပြီး ချိုးယှက်လွယ်လာသော တခြားသော ကျန်းမာရေးအခြေအနေနည်းတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းကြောင့် အရိုးများသည် နည်းနည်းသာထိခိုက်မှု သို့မဟုတ် နေ့စဉ်လုပ်ဆောင်ရမည့် လှုပ်ရှားမှုများတွင်ပင် ချိုးယှက်နိုင်လာပါသည်။

 

အရိုးများသည် အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ သဘာဝကျ သက်တမ်းကုန်ခန်းလာပါသည်။ ယင်းအနေအထားသည် အောက်ပါတ္အခြင်းအရာအချို့ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်-

 

๐ အရိုးဖွဲ့စည်းမှုလျော့နည်းခြင်း (Decreased Bone Formation): အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ အရိုးဖွဲ့ခြင်း (bone formation) နှေးကွေးလာပြီး အရိုးပျက်ခြင်း (bone resorption) မြင့်တက်လာသဖြင့် အရိုးသိပ်သည်းဆလျော့နည်းကာ ချိုးယှက်ရလွယ်သည့် အရိုးအနေအထားဖြစ်လာစေသည်။

๐ ချက်စီယမ်ခေါင်းလျော့ခြင်း (Calcium Deficiency): ကိုယ်ခန္ဓာသည် ချက်စီယမ် (calcium) မလုံလောက်ပါက အရိုးအားမပြည့်စုံပါ။

๐ ဟော်မံုအပြောင်းအလဲ (Hormonal Changes): အမျိုးသမီးတို့တွင် Estrogen၊ အမျိုးသားတို့တွင် Testosterone ကဲ့သို့သော ဟော်မံုများသည် အရိုးသိပ်သည်းဆ ထိန်းသိမ်းရေးတွင် အရေးပါသည်။ အသက်အလယ်ပိုင်းနှင့် အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ဟော်မံုအဆင့် လျော့ကျလာခြင်းကြောင့် အရိုးပျက်စီးမှု မြန်ဆန်လာပါသည်။

๐ လှုပ်ရှားမှုနည်းခြင်း (Lack of Exercise): ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု မလုံလောက်ပါက အရိုးများ အားနှင့်သိပ်သည်းဆ ထိန်းသိမ်းနိုင်ရန် လိုအပ်သည့် အနုမြူကြံ့ခိုင်မှု မရရှိနိုင်ပါ။

๐ အာဟာရမမွန်ခြင်း (Poor Diet): Vitamin D နှင့် ချက်စီယမ် (calcium) ကဲ့သို့ အာဟာရဓာတ် အလွန်ထားသော အစားအစာများအား ပြတ်သားနည်းပါက အရေးပါသော ဓာတ်တစ်ခုခု လိုအပ်မှုကြောင့် အရိုးများ အားနည်းလာပါသည်။

 

အရိုးပွ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ

 

အရိုးပွ (Osteoporosis)သည် စတင်နေစဉ်တွင် မည်သည့်လက္ခဏာမျးမှ ပေါ်ထွက်နိုင်ပါသည် (asymptomatic)။ အရိုးချိုးမှု (fracture) ဖြစ်သည်သို့မဟုတ် သေးသေးငယ်ငယ်ကပ်တိကပ်ခိုက်မှုတစ်ခုတွင်သာ သိနိုင်ကြသည်။ အောက်ပါအချက်အလက်များသည် အရိုးပွ ဖြစ်နိုင်မှုအန္တရာယ်ကြီးသောသူများတွင် တွေ့နိုင်သော လက္ခဏာများဖြစ်သည်-

 

๐ အရိုးချိုးလွယ်ခြင်း

๐ အမြင့်ငယ်သွားခြင်း

๐ ကျောနာခြင်း သို့မဟုတ် ကြွက်အောင်အရိုး ထိခိုက်မှု

๐ မကြာခဏ လျှော့ကျကျခြင်း သို့မဟုတ် ထိခိုက်အနာရခြင်း

๐ ကိုယ်ထောင်ပုံမမှန် (ဥပမာ- ဘီးတောင်ဖြစ်ခြင်း၊ ကိုယ်ပိုင်းလှုပ်တည်မှုမမှန်ခြင်း)

๐ အခြားလက္ခဏာများ (ဥပမာ- အဆစ်သို့မဟုတ် ကြွက်သားနာခြင်း)

 

အရိုးပွ ကိုခြေရာခံခြင်းနှင့် ကာကွယ်နည်းများ

 

အရိုးပွ ကိုကာကွယ်ရန်အတွက် ချက်စီယမ် (calcium) နှင့် ဗီတာမင် D (vitamin D) ကြွယ်စိုက်သော အစားအစာစနစ်မှန်မကျွေးစားရပါ။

 

๐ ချက်စီယမ် (Calcium): အရိုးများအားကြံ့ခိုင်စေရန်နှင့် ထိန်းသိမ်းသည့်အခြေခံ ဓာတ်တစ်ခုဖြစ်သည်။

๐ ဗီတာမင် D (Vitamin D): ချက်စီယမ်ကို အစားအစာမှ ကိုယ်တိုင်စုပ်ယူနိုင်ရန် အထောက်အကူပြုသည်။

 

ထို့အပြင် နေ့စဉ်ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားခြင်းသည် ပိုမိုကြံ့ခိုင်သည့် အရိုးအဖြစ်ရောက်ရှိရန် အရေးကြီးသည်။ (ဥပမာ- လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ မောင်းထုတ်ခြင်း၊ ခုန်ခြင်း၊ အလေးမရိုက်သည့် လေ့ကျင့်ခန်းများ။) လှုပ်ရှားမှုသည် ကြွက်သားကြံ့ခိုင်မှုနှင့် ကိုယ်လက်ထိန်းချုပ်မှုကိုပါ ကူညီပေးသည်။

 

အခြားကာကွယ်နည်းများမှာ-

 

๐ ဆေးလိပ် သောက်ခြင်းနှင့် အရက်အလွန်အကျွံသုံးစွဲခြင်းဖြစ်ရပ်မှရွှေ့ရန်: ဒုတိယလူကြီးစု၏ ချက်စီယမ်စုပ်ယူမှုလျော့နည်းစေပြီး အရိုးပျက်ယွင်းမှုကိုတိုးစေသည်။

๐ ကျန်းမာသော ကိုယ်အလေးချိန်ထိန်းသိမ်းရန်: ကိုယ်အလေးချိန်အလွယ်အတန်ရှိခြင်းသည် အရိုး၊ ကြွက်သား နှစ်ခုစလုံးအားနည်းစေသည်။

๐ ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်းလိုက်နာရန်: အရိုးတိမ်းသူလူနာအဖြစ် အန္တရာယ်ကြီးဇယားမှာရှိပါက ဆရာဝန်မှ အရိုးသိပ်သည်းဆတိုးရန် သို့မဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာသက်သာစေရန် ဆေးဝါးညွှန်းနိုင်ပါသည်။

๐ လျှော့ကျတာတွေနှင့် ထိခိုက်မှုကာကွယ်ရန်: အရိုးပွရှိသူများတြင် အရိုးများအားနည်းသည်ကို မှတ်တမ်းတင်ထားသင့်ပြီး ထိခိုက်မှုတက်ရန်လျှော့ရှောင်ရပါမည်။ စိတ်မမှန်လှုပ်ရှားခြင်းများရှိပါက မိုဘိုင်းအစိတ်အပိုင်းအသုံးပြုခြင်းကိုစဉ်းစားပါ။

๐ နယ်မြေကျန်းမာရေးစစ်ဆေးခြင်းနှင့် အရိုးသိပ်သည်းဆ စစ်ဆေးမှုများ: ဤနေရာကဲ့သို့သော စစ်ဆေးမှုများသည် အရိုးပွလက္ခဏာအစောပိုင်းတွေ့ရှိရာ၌ အထောက်အကူဖြစ်သည်။ အန္တရာယ်များသူများ သို့မဟုတ် အသက် ၆၅ နှစ်အထက်သာရှိပါက နာရီတော်တော်ကြာလှုအရိုးကျန်းမာရေးကိုစဥ်းစားစစ်ဆေးဖို့လိုအပ်ပါသည်။

 

“အရိုးပွကိုကာကွယ်ရန် တစ်နိုင်တစ်ချိန်အထိ အချစ်အကြည့်ပြုစောင့်ရှောက်မှုလိုအပ်ပါသည်။ သင်ဟာ အန္တရာယ်ကြီးပါက၊ သို့မဟုတ် လက္ခဏာများဖြစ်ပေါ်လာပါက ကျွမ်းကျင်ဆရာဝန်နှင့် ချက်ချင်းပြောဆို၍ သက်ဆိုင်ရာကုသမှု လက်ခံပါ။”

 

 

 

 

 

ရင်းမြစ် : Ruampat Chachoengsao ဆေးရုံ

**ArokaGO ပါဝင်ရေးသားအစီအစဉ်မှ ဘာသာပြန်ဆက်တင်ခြင်း**