PMS: လစဉ်မစတင်မီ ဖြစ်ပေါ်သော လက္ခဏာများ (အမျိုးသားများအနေနှင့် အပြည့်အဝ မသိနားမလည်နိုင်သည့် အကြောင်း)

PMS ဆိုတာဘာလဲ?

လူအများစုက “ကျွန်မ လစဉ်ဓမ္မတာလာတော့မလို့ စိတ်အခြေအနေ ပြောင်းလဲနေတယ်” ဟု တစ်ယောက်ယောက်ပြောသံကို ကြားဖူးကြပါလိမ့်မည်။ ဤလက္ခဏာများကို တစ်ခါတစ်ရံ အလွန်အကျွံတုံ့ပြန်ခြင်း သို့မဟုတ် အကြောင်းမဲ့ဖြစ်ခြင်းဟု မှတ်ယူတတ်ကြသည်။ အမှန်တကယ်တွင် ၎င်းတို့သည် ဓမ္မတာမလာမီ ခန္ဓာကိုယ်နှင့် ဟော်မုန်းပြောင်းလဲမှုများကြောင့် ဖြစ်နိုင်သည်။ ဤအခြေအနေကို PMS သို့မဟုတ် Premenstrual Syndrome ဟု ခေါ်သည်။

PMS ဆိုသည်မှာ ပုံမှန်အားဖြင့် ဓမ္မတာမလာမီ တစ်ပတ်ခန့်အလိုတွင် စတင်ပေါ်ပေါက်တတ်သော လက္ခဏာအုပ်စုကို ဆိုလိုသည်။ ထိုလက္ခဏာများသည် ခန္ဓာကိုယ်၊ စိတ်ခံစားမှုနှင့် အပြုအမူတို့ကို သက်ရောက်နိုင်ပြီး အောက်ပါတို့ ပါဝင်သည်-

๐ စိတ်တိုလွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်အခြေအနေ အတက်အကျရှိခြင်း
๐ ဝမ်းနည်းခြင်း သို့မဟုတ် စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း
๐ အစာစားလိုစိတ် တိုးလာခြင်း သို့မဟုတ် အစားအစာကို တောင့်တခြင်း
๐ အိပ်ပျော်ရန်ခက်ခဲခြင်း
๐ ရင်သားနာကျင်မှု/နူးညံ့ထိခိုက်လွယ်ခြင်း
๐ ခေါင်းကိုက်ခြင်း
๐ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း

ဤလက္ခဏာများသည် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများ၊ ဆက်ဆံရေးများ၊ အလုပ်နှင့် ဘဝအရည်အသွေး အလုံးစုံကို သက်ရောက်နိုင်သည်။

PMS ကို ဘာကြောင့်ဖြစ်သလဲ?

PMS ၏ တိကျသော အကြောင်းရင်းကို လက်ရှိတွင် အပြည့်အဝ နားမလည်သေးပါ။ သို့သော် လစဉ်ရာသီစက်ဝန်းအတွင်း အမျိုးသမီး မျိုးပွားဟော်မုန်းများ ပြောင်းလဲမှု၊ အထူးသဖြင့် ovulation ပြီးနောက် ဖြစ်ပေါ်သော ပြောင်းလဲမှုများနှင့် ဆက်စပ်နေသည်ဟု ယုံကြည်ကြသည်။

oestrogen နှင့် progesterone ၏ အတက်အကျများသည် စိတ်အခြေအနေနှင့် ခံစားမှုတုံ့ပြန်မှုများ အပါအဝင် ခန္ဓာကိုယ်တွင်း စနစ်များစွာကို သက်ရောက်နိုင်သည်။

ဦးနှောက်ဓာတုပစ္စည်းများ ပြောင်းလဲခြင်းကလည်း အထောက်အကူပြုနိုင်သည်။ ဥပမာအားဖြင့် serotonin သည် စိတ်အခြေအနေ၊ အိပ်စက်မှုနှင့် အစာစားလိုစိတ်ကို ထိန်းညှိရာတွင် အရေးကြီးသော အခန်းကဏ္ဍမှ ပါဝင်သည်။ Serotonin ပမာဏ လျော့နည်းသွားပါက အချို့သော အမျိုးသမီးများတွင် အောက်ပါတို့ ဖြစ်နိုင်သည်-

๐ ဝမ်းနည်းခြင်း
๐ စိတ်တိုလွယ်ခြင်း
๐ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း
๐ စိတ်ခံစားမှုကို ထိန်းချုပ်ရန်ခက်ခဲခြင်း
๐ အိပ်စက်မှု သို့မဟုတ် အစာစားလိုစိတ် ပြောင်းလဲခြင်း

PMS ၏ လက္ခဏာများက ဘာတွေလဲ?

PMS ၏ လက္ခဏာများကို ယေဘုယျအားဖြင့် အုပ်စုနှစ်ခုဖြစ်သည့် စိတ်ခံစားမှုနှင့် အပြုအမူဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ၊ နှင့် ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ ဟူ၍ ခွဲခြားနိုင်သည်။

စိတ်ခံစားမှုနှင့် အပြုအမူဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ

PMS ရှိသူများတွင် အောက်ပါတို့ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်-

๐ စိတ်အခြေအနေ အတက်အကျရှိခြင်း
๐ စိတ်တိုလွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒေါသထွက်လွယ်ခြင်း
๐ စိတ်ဖိစီးမှု
๐ အာရုံစူးစိုက်ရန်ခက်ခဲခြင်း
๐ ဝမ်းနည်းခြင်း သို့မဟုတ် စိတ်မတက်ကြွခြင်း
๐ စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း
๐ အစာစားလိုစိတ် တိုးလာခြင်း သို့မဟုတ် အစားအစာကို တောင့်တခြင်း
๐ တစ်ယောက်တည်းနေလိုစိတ်
๐ လူမှုရေးဆိုင်ရာ ကိစ္စများတွင် ပါဝင်လိုစိတ် လျော့နည်းခြင်း
๐ အိပ်မပျော်ခြင်း သို့မဟုတ် ပုံမှန်ထက်ပို အိပ်ခြင်း

ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ

အဖြစ်များသော ရုပ်ပိုင်းဆိုင်ရာ လက္ခဏာများမှာ-

๐ ရင်သားနာကျင်မှု သို့မဟုတ် ရောင်ရမ်းခြင်း
๐ ကြွက်သား သို့မဟုတ် အဆစ်နာကျင်ခြင်း
๐ ခေါင်းကိုက်ခြင်း
๐ ဝမ်းဗိုက်မအီမသာဖြစ်ခြင်း
๐ လေပွခြင်း
๐ ဝမ်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းလျှောခြင်း
๐ ခေတ္တကိုယ်အလေးချိန် တိုးလာခြင်း
๐ ပင်ပန်းနွမ်းနယ်ခြင်း သို့မဟုတ် စွမ်းအင်နည်းခြင်း
๐ ဓမ္မတာမလာမီ ဝက်ခြံပေါက်ခြင်း

PMS က အန္တရာယ်ရှိလား?

PMS သည် ပုံမှန်အားဖြင့် ပြင်းထန်သော နောက်ဆက်တွဲများ မဖြစ်စေတတ်ပြီး လက္ခဏာများသည် ဓမ္မတာစတင်လာပြီးနောက် မကြာမီ လျော့နည်းသွားခြင်း သို့မဟုတ် ပျောက်ကင်းသွားခြင်း များသည်။

သို့သော် အချို့သူများတွင် နေ့စဉ်ဘဝ၊ အလုပ်၊ သင်ယူမှု သို့မဟုတ် ဆက်ဆံရေးများကို ထိခိုက်စေလောက်အောင် ပြင်းထန်သော လက္ခဏာများ ရှိနိုင်သည်။

ပြင်းထန်သော စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ လက္ခဏာများသည် PMS ထက် ပိုမိုပြင်းထန်သော အခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည့် Premenstrual Dysphoric Disorder သို့မဟုတ် PMDD ကို ညွှန်ပြနိုင်သည်။ ဖြစ်နိုင်သော လက္ခဏာများမှာ-

๐ ပြင်းထန်သော စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း
๐ အလွန်ပြင်းထန်သော စိုးရိမ်ပူပန်ခြင်း
๐ စိတ်အခြေအနေ အလွန်အမင်း ပြောင်းလဲခြင်း
๐ သိသာထင်ရှားသော စိတ်တိုလွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဒေါသထွက်ခြင်း
๐ ကိုယ့်ကိုယ်ကို ထိခိုက်စေလိုသော အတွေးများ

ပြင်းထန်သော စိတ်ခံစားမှုဆိုင်ရာ လက္ခဏာများ သို့မဟုတ် ကိုယ့်ကိုယ်ကို ထိခိုက်စေလိုသော အတွေးများ ရှိသူ မည်သူမဆို ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ အကူအညီကို အမြန်ဆုံး ရယူသင့်သည်။

ရာသီလာစဉ် ဗိုက်နာခြင်းသည် PMS ၏ အစိတ်အပိုင်းလား?

ရာသီလာစဉ် ဗိုက်နာခြင်းကို ပုံမှန်အားဖြင့် PMS ၏ အဓိက လက္ခဏာအဖြစ် မသတ်မှတ်ပါ။ ၎င်းသည် ဓမ္မတာလာခြင်းနှင့် သားအိမ်၏ ကျုံ့ဆန့်မှုများနှင့် ပိုမိုတိုက်ရိုက် ဆက်စပ်နေသည်။

အချို့ကိစ္စများတွင် ပြင်းထန်သော ရာသီလာစဉ် နာကျင်မှုသည် endometriosis ကဲ့သို့သော မီးယပ်ရောဂါအခြေအနေတစ်ခုနှင့် ဆက်စပ်နိုင်သည်။

နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို မထိခိုက်စေသော ပျော့သော ရာသီလာစဉ် နာကျင်မှုကို ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆေးဝါးပညာရှင်၏ အကြံပြုချက်အရ နာကျင်မှုသက်သာဆေးများဖြင့် ထိန်းချုပ်နိုင်သည်။

အောက်ပါအခြေအနေများတွင် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှုကို အကြံပြုသည်-

๐ ပြင်းထန်လာခြင်း သို့မဟုတ် ပိုဆိုးလာခြင်း
๐ ပုံမှန်အလုပ် သို့မဟုတ် နေ့စဉ်လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို မလုပ်နိုင်စေခြင်း
๐ မကြာခဏ ထိုးဆေးများ သို့မဟုတ် ပြင်းထန်သော နာကျင်မှုသက်သာဆေးများ လိုအပ်ခြင်း
๐ အလွန်များပြားသော သို့မဟုတ် ပုံမှန်မဟုတ်သော သွေးဆင်းခြင်းနှင့်အတူ ဖြစ်ပေါ်ခြင်း
๐ အထွေထွေကုသမှုဖြင့် မသက်သာခြင်း

PMS လက္ခဏာများကို ဘယ်လို သက်သာစေမလဲ?

PMS ကို ထိန်းချုပ်ရာတွင် လူနေမှုပုံစံ ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုများဖြင့် စတင်နိုင်သည်။

๐ ပုံမှန်လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ပါ။

๐ မျှတ၍ အာဟာရပြည့်ဝသော အစားအစာကို စားပါ။

๐ အလွန်ငန်သော၊ သကြားများသော သို့မဟုတ် အလွန်ပြုပြင်ထားသော အစားအစာများကို လျှော့ပါ။

๐ ကော်ဖိန်းကို ကန့်သတ်ပါ၊ အထူးသဖြင့် စိုးရိမ်ပူပန်မှု သို့မဟုတ် အိပ်စက်မှုပြဿနာများကို ပိုဆိုးစေပါက။

๐ လုံလောက်စွာ အိပ်စက်ပါ။

๐ စိတ်ဖိစီးမှုကို ထိန်းချုပ်သည့် နည်းလမ်းများ သို့မဟုတ် စိတ်ဖြေလျှော့နည်းများကို လေ့ကျင့်ပါ။

๐ လက္ခဏာများနှင့် ရာသီစက်ဝန်းများကို မှတ်တမ်းတင်ထား၍ ပုံစံများကို ဖော်ထုတ်ပါ။

လူနေမှုပုံစံ ပြောင်းလဲမှုများဖြင့် လုံလောက်စွာ မသက်သာပါက သို့မဟုတ် လက္ခဏာများကြောင့် နေ့စဉ်ဘဝကို သိသာစွာ ထိခိုက်ပါက ဆရာဝန်က ဆေးဝါးကုသမှုကို စဉ်းစားနိုင်သည်။

ဖြစ်နိုင်သော ကုသမှုများတွင် ပါဝင်သည်-

๐ Selective serotonin reuptake inhibitors သို့မဟုတ် SSRIs၊ ၎င်းတို့သည် ဦးနှောက်အတွင်း serotonin လုပ်ဆောင်မှုကို ထိန်းညှိရာတွင် အထောက်အကူပြုသည်

๐ drospirenone ပါဝင်သည့် formulation အချို့အပါအဝင် ဟော်မုန်းသန္ဓေတားဆေးအချို့

ဆေးဝါးများကို သင့်လျော်သော ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ စစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ပြီးနောက်နှင့် ဆရာဝန်၏ ကြီးကြပ်မှုအောက်တွင်သာ အသုံးပြုသင့်သည်။

ဘယ်အချိန်မှာ ဆရာဝန်ကို တွေ့သင့်သလဲ?

PMS လက္ခဏာများသည်-

๐ ပြင်းထန်လာခြင်း သို့မဟုတ် ထိန်းချုပ်ရန်ခက်ခဲလာခြင်း

๐ စိတ်အခြေအနေ ပြင်းထန်စွာ ပြောင်းလဲခြင်း၊ စိတ်ဓာတ်ကျခြင်း သို့မဟုတ် စိုးရိမ်ပူပ