အဆုတ်ဓာတ်ပုဖြစ်ခြင်း

နောက်ခံကျောက်တက်ရောဂါ (Pneumonia) သို့မဟုတ် ဖျားနာသောဆီးချိုရောဂါသည် အသက်ရှူလမ်းကြောင်းတွင် တိုက်ခိုက်မှု သို့မဟုတ် တုပ်ကွေးမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သောအခြေအနေတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဗိုင်းရပ်စ်၊ ဘက်တီးရီးယား သို့မဟုတ် ရုပ်မြင်သံကြားနှင့် မရှိစေ၍ ဓာတုပစ္စည်းများထံမှ ဖျက်စီးမှုကြောင့်ပါ ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်။ ဤရောဂါသည် အသက်အရွယ်အားလုံးရှိလူများတွင် ဖြစ်နိုင်သော်လည်း အသက် ၅နှစ်အောက် ကလေးငယ်များ၊ အသက်ကြီးအိုသူများ နှင့် နှလုံးရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါနှစ်ခု၊ ဆီးချိုရောဂါ သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားတိုးလျှော့နေသောသူများတွင် ပိုမိုဖြစ်သည့်အနေအထားရှိသည်။

 

အကြောင်းရင်းများ

အများစုသည် ပိုးမွှားပါဝင်သော ရောဂါပိုးဝင်ခြင်းကြောင့် ဖြစ်သည်။ ပိုးမွှားသည် တဖျက်က အခြားဖက်သို့ ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် နှာချေခြင်းအရေအတွက်ပါဝင်သော ရေနွေးများစွာကို အသက်ရှူနေစဉ်မှတဆင့် သို့မဟုတ် နာရီဖန်များ သို့မဟုတ် ကိုယ်ပိုင်ပစ္စည်းများ (သောက်ရေတွဲ၊ လက်ကိုင်ပဝါများ စသည်) ကို ဝေမျှသုံးစွဲရာမှ တဆင့် ဖြန့်ကျက်နိုင်သည်။ ရောဂါခံရန် ကြာချိန်မှာ တစ်နေ့မှ သုံးရက်အတွင်း ဖြစ်နိုင်သည်။ ဓာတုပစ္စည်းများ (ဥပမာ- အမြွန်နီးယား သို့မဟုတ် နိုင်ထရိုဂျင်ဒိုင်အောက်ဆိုဒ်) ထိတွေ့မှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော အရေအတွက်သည် နည်းပါးသည်။

 

နောက်ခံကျောက်တက်ရောဂါ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ

အချို့သော လူနာများတွင် လက်ထပ်ချင်းဖျားပျောက်ခြင်း၊ နှာစွဲခြင်း သို့မဟုတ် နှာပိတ်ခြင်း တစ်စတုန်းကတည်းက ကြုံတွေ့နိုင်သည်။
တခြားတစ်ချို့တြင် အပူချိန်မြင့်၍ ရုတ်တရက် တုန်လှုပ်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည်။
အသက်ရှူရခက်ခြင်းသည် ပုံမှန်ဖြစ်သည်။
အသက်ရှူလမ်းကြောင်းအား ပိုးဝင်နေသည့်နေရာတွင်အသားတင်မတင် နာကျင်မှု ဖြစ်နိုင်သည်။
ချောင်းဆိုးသည် အဓိကလက္ခဏာတစ်ခုဖြစ်ပြီး- အစပိုင်းတွင် ချွတ်ထားသော ချောင်းဆိုး၊ နောက်ပိုင်းတွင် ထူထဲသော ချောင်းဆိုးအော်မြည်ပါလာနိုင်သည်။

 

ရောဂါသိရှိခြင်း

 

လူနာတွင် အပူချိန်မြင့်၊ တုန်လှုပ်ခြင်း၊ ချွတ်ထားသော ချောင်းဆိုး (အဝါရောင် သို့မဟုတ် အစိမ်းရောင်ချောင်းဆိုးအော်မြည်) နှင့် အသက်ရှူခက်ခြင်းရှိပါက ဆရာဝန်သည် နောက်ခံကျောက်တက်ရောဂါ စွဲခြေ လုပ်နိုင်ပြီး အောက်ပါ စမ်းသပ်မှုများ ဆောင်ရွက်နိုင်သည်-

 

 

 

 

 

 - သွေးချိုင့်ပမာဏ စုံစမ်း၊ အဖြူသွေးတောင့် ကုန်လာနိုင်သည်။

 - ချောင်းဆိုးအော်မြည် စမ်းသပ်ချက်နှင့် ပိုးမွှားသန့်စင်ခြင်း (ရောဂါမကြောင့်ဖြစ်သည့် ပိုးအမျိုးအစား ခွဲခြားနိုင်ရန်)

 - သွေးစက်ပိုးစမ်း (ရလာဒ်များ အကြာဆုံး ၃-၄ ရက်ကြာနိုင်သည်)

 - ရင်ဘတ် X-ray (ရင်ဘတ်ရိုက်)၊ ပိုးဝင်နေသည့်နေရာ ပြသရန်

 

ကုသမှု

ကလေးများတွင် နောက်ခံကျောက်တက်ရောဂါသည် ဗိုင်းရပ်စ်များကြောင့် အများအားဖြင့် ဖြစ်ရသောကြောင့် ဆေးရုံတက်ရန် မလိုအပ်နိုင်ပါ။ ပြုစုပေးမှုများမှာ ရေနွေးများစွာ သောက်ရန် ကိုးကားပို့နိုင်သလို ကိုယ်အပူချိန် တင်ပြန်စာရင်ငြိမ်းအောင် စောင့်ကြည့်ပေးရန်နှင့် ဆရာဝန် ပေးသည့် ဆေးဝါးများကို မွန်ကြည့်၍ သေချာယူစာရင်ညံ့ကိုင်ရမည်။ ချောင်းဆိုးဆေးများကို ကိုယ်တိုင် ဝယ်၍မသုံးသင့်ပါ။ မိဘများသည် နှုတ်ခမ်းနီ၊ လက်သည်းနီ ပြောင်းသော လက္ခဏာများကိုကြည့်၍ ကြုံတွေ့လျှင် မိခင်ဆေးခန်းသို့ ပြေးသွား၍ ဆေးကုသမှုခံယူရန် လိုအပ်ပါသည်။

ဘက်တီးရီးယားကြောင့် ဖြစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ရောဂါလက္ခဏာအနောက်အလွယ် (အပူချိန်အလွန်မြင့်၊ အသက်ရှူခက်ခြင်း အလွန်ပြင်းထန်ခြင်း၊ ချောင်းဆိုးအော်မြည် ကြာစားနေခြင်း) တွင် ဆေးရုံတက်ရောက်ကုသရန် လိုအပ်နိုင်သည်။ ကုသမှုတို့တွင် အသက်ရှူလမ်းကြောင်း အောက်စီဂျင်ပေးခြင်း၊ ပိုးသတ်ဆေး သို့မဟုတ် အင်ခြည်မှသွေးပေးစနစ် ကျင့်သုံးရန် ပါဝင်နိုင်သည်။

 

ဆိုးရွားနိုင်သည့်လက္ခဏာများ

 - Pleural effusion - ရင်ဘတ်အပေါ်ပိုင်း ဖျော်ရည် သို့မဟုတ် ရေနံတိပ် ကပ်နေသည်။ အများအားဖြင့် ကိုယ်လက်ထဲတွင်ပါရှိ၍ ကိုယ်တိုင်ပြေလျော့နိုင်သော်လည်း အလွန်လုပ်ရင် အရည်လောင်းခြင်း လိုအပ်နိုင်သည်။

 - Empyema - ရင်ဘတ်အရည်တွင် မှိုပိုး အကြီးစား ဖြစ်နေခြင်း၊ အပူချိန်မြင့် ၊အသက်ရှူခက်ခြင်းနှင့် တွဲဖက်ဖြစ်ပါသည်။

 - Pneumothorax - ရင်ဘတ်ပေါက်ထဲသို့ လေဝင်ပေါက်ခြင်း၊ ရင်ဘတ်ကြပ်တားခြင်း နှင့် အသက်ရှူခက်ခြင်း ဖြစ်စေနိုင်သည်။

 - Pericarditis နှင့် meningitis (ပြီးသူမရှိပါ)

 - နှလုံးပျက်ကျခြင်း (တင်ပြထားသော နှလုံးရောဂါရှိပြီးသား လူနာတွင် ပိုများသည်)

 

ကာကွယ်နည်းများ

ကိုယ်ခံအားမြှင့်တင်ရန် ကိုယ်ခံဆေးထိုးပေးမှုများသည် Haemophilus influenzae, အဖျားတုပ်ကွေး (pertussis) နှင့် pneumococcal သူမျှားကြောင့်ဖြစ်သော နောက်ခံကျောက်တက်ရောဂါ အချို့ကို ကာကွယ်နိုင်သည်။ တုပ်ကွေးဆေးထိုးမှုလည်း အကြံပြုသည်။
ရောဂါရှိသူများနှင့် အနီးကပ် မစပ်ရ၊ လူစုများ ကွင်းဝှက်ပါ။
ရာဂါရှိသူများသည် ရောဂါကိုကျန်သူများထံ မပြန့်နာအောင် မျက်နာသုပ် ကိုစားပါ။

 

 

 

ရင်းမြစ် : မြောင်းလိုအေ ရမ် ဆေးရုံ

မြောင်းလိုအေ ရမ် ဆေးရုံ

**ArokaGO အကြောင်းအရာအဖွဲ့မှ ဘာသာပြန်ကောက်နှုတ်ထားသည်