အိုလူကြီးများတွင် RSV ဆိုင်ရာ ပန်းနူးမိုးအတွင်း မြင့်မားမှုကို ထိုးအားပေးခြင်းဖြင့်ကာကွယ်နိုင်သည်
Respiratory Syncytial Virus (RSV) သည် အသက်ရှုလမ်းကြောင်း ကူးစက်ရောဂါဖြစ်စေသော ဗိုင်းရပ်စ်တစ်မျိုးဖြစ်ပြီး သက်ကြီးရွယ်အိုများထဲတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့်ဖြစ်သော နာတာရှည် အဆုတ်ပျောက်ရောဂါ (viral pneumonia) ဖြစ်ပွားခြင်းအကြိမ်အတင်ဆုံး ဒုတိယအကြိမ်ဖြစ်သည်။ အစားအသားနာ၊ ချောင်းဆိုးခြင်း၊နှာရည်ယိုခြင်း၊ အသက်ရခက်ခြင်း၊ အသက်မြည်ခြင်းစသည့် ရောဂါလက္ခဏာများမှာ influenza (ဖျားဆည်းရူး) နှင့် ဆင်တူသည်။ လူအများစုမှာ RSV သည် ကလေးငယ်များတွင်သာဖြစ်နိုင်သည်ဟုယုံကြည်ကြပေမယ့် အမှန်အားဖြင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများ၊ အထူးသဖြင့် ဆီးချိုရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ သို့မဟုတ် နာတာရှည် အဆုတ်ရောဂါ စတဲ့ အေဖြစ်သောရောဂါ ခေါ် underlying conditions ရှိသူများသည် RSV ပြဿနာကြောင့် ဖြစ်လာနိုင်သော နာတာရှည် အဆုတ်ပျောက်ရောဂါ (RSV-related pneumonia) အန္တရာယ် အလွန်များပြီး အန္တရာယ်ကြီးပြီး အသက်သေဆုံးနိုင်ပါသည်။
RSV-Related Pneumonia ၏ ကူးစက်ပုံ
Respiratory Syncytial Virus (RSV) သည် ချောင်းဆိုးခြင်း သို့မဟုတ် အနှာခံခြင်းမှထွက်သော အသက်ရှုပျံ့နှံ့မှု အရည်ကလွဲများ (respiratory droplets) ဖြင့်လွယ်ကူစွာ ကူးစက်နိုင်ပြီး ကူးစက်ခံသူအနီးရှိသော နောက်ထပ်လူ (တစ်ယောက်မှသုံးယောက်အထိ) သို့ လက်ခံနိုင်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် ဆေးရုံ၊ သက်ကြီးစောင့်ရှောက်ရေးဌာနများ၊ သို့မဟုတ် မိသားစုအတွင်းအရွယ်တင်သောလူစုလူဝေးနေရာများတွင် ပိုမိုလွယ်ကူစွာ ကူးစက်နိုင်သည်။
ဘာကြောင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများသည် RSV-Related Pneumonia ၏ အန္တရာယ်အလွန်များသလဲ?
အသက်အရွယ်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ ကိုယ်ခံအားစနစ်သည် သဘာဝအရ ယုတ်ညစ်လာသည်၊ ထို့ကြောင့် သက်ကြီးရွယ်အိုများသည် အခြားအသက်အရွယ်အုပ်စုများထက် ကူးစက်ခံရခြင်းနှင့် ပြင်းထန်သောဆိုးကျိုးများ ဖြစ်ခြင်းအန္တရာယ်ပိုရှိသည်။ RSV ကူးစက်ခံထားရသော သက်ကြီးရွယ်အိုတစ်ဦးနှင့်ပတ်သက်သော ကျူးကျော်ဝင်ရောက်နိုင်သောပြင်းထန်သောအ complications အချို့မှာ-
- ၇၈% သည် pneumonia (နာတာရှည်အဆုတ်ပျောက်ရောဂါ) ဖြစ်လာနိုင်သည်။
- ၁၇% သည် heart failure (နှလုံးပျက်ကွက်ခြင်း) တွင်ံတည်ရနိုင်သည်။
- ၇% သည် myocardial ischemia (နှလုံးသွေးယိုစီးမှားခြင်း) ဖြစ်နိုင်သည်။
- အချို့သောဧပြီတွင် ဗိုင်းရပ်စ်ကူးစက်မှုသည် အသက်ကိုအန္တရာယ်ရှိစေနိုင်ပြီး သေဆုံးမှုနှုန်းသည် ၂၆.၇% ထိတက်နိုင်သည်။
RSV-Related Pneumonia ကိုကုစားနိုင်သလား?
ယခုအချိန်တွင် RSV အထူးကု antiviral ကုထုံး မရှိသေးပါ။ ဝေဖန်ကြည့်ရှုခြင်းသာဓကနေ oxygen therapy နှင့် intravenous fluids တို့ ဖြင့် ပံ့ပိုးကုသမှုပဲ ဖြစ်သည်။ နာခြင်း ပြီးဆုံးသော်လည်း အချို့သောလူနာများတွင် နာတာရှည် ဆုတ်ယုတ်သောဆိုးကျိုးများ (lung function လျော့နည်းခြင်း၊ အသက်မွေးပေါ်ပေါက်မှု စွမ်းရည်လျော့နည်းခြင်း) ကြုံတွေ့နိုင်ပါသည်။
ဘယ်သူများက အန္တရာယ်အမြင့်ဆုံး လုပ်နေရသလဲ?
- အသက် ၆၀ နှစ်နှင့်အထက် ကျော်ရသူလုပ်ငန်းရပ်များ
- အောက်ပါ underlying conditions (ဆီးချိုရောဂါ၊ သက်တောင့်သက်သာရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ၊ နာတာရှည်အဆုတ်ရောဂါ စသည်) ပါဝင်သောသူများ
ကာကွယ်နိုင်ပုံ - RSV Vaccine (Adjuvanted Vaccine)
RSV-Related Pneumonia အတွက် အထူးကုကုသမှုမရှိသော်လည်း ယခုအခါ အသက်ကြီး များအတွက်ထုတ်လုပ်ထားသည့် သွေးစုပ်ဆေးပေးခြင်းရှိသော vaccine (adjuvanted vaccines) ကို တီထွင်ထားပြီး RSV ကို ကိုယ်ခံအားတိုးမြှင့်အောင် ဒီဇိုင်းဆွဲထားသည်။
RSV Vaccine ၏ အထူးလက္ခဏာများ
- အသက် ၆၀ နှစ် အထက်သော်လည်း၊ ၅၀ နှစ်မှစ၍ underlying conditions (ဥပမာ ဆီးချိုရောဂါ၊ နှလုံးရောဂါ၊ နာတာရှည်အဆုတ်ရောဂါ၊ စသည်) များရှိသူများအတွက် ထုတ်လုပ်ထားသည်။
- ကိုယ်ခံအာဏာတိုးပွားအောင် adjuvant ပါဝင်သည်။
- RSV အမျိုးအစား ဗိုင်းရပ်စ်ကြီးမားများကို ကာကွယ်နိုင်စွမ်းရှိသည်။
- အန္တရာယ်အမျိုးအစားမြင့်သူများတွင် အောက်ခြေအသက်ရှုလမ်းကြောင်းကူးစက်ခြင်းအန္တရာယ် ၉၄.၆% ခန့် လျော့နိုင်သည်။
RSV Vaccine ကို ဘယ်အချိန်ရယူသင့်သလဲ?
ထိုးသွင်းခြင်း အတွက်အကြံပြုသည်-
- အသက် ၆၀ နှစ်နဲ့အထက် လူကြီးများ သို့မဟုတ်
- အသက် ၅၀ နှစ်နှင့်အထက်၊ underlying conditions (comorbidities) ရှိသောသူများ
အကောင်းဆုံး vaccinate ချိန်မှာ မိုးရာသီ (ဇူလိုင်မှ နိုဝင်ဘာ) မတိုင်ခင် သို့မဟုတ် အသက်ရှုလမ်းကြောင်း ရောဂါများ ပျံ့နှံ့လှတဲ့ကာလ မတိုင်မီ ကာကွယ်ထိုးရန်ဖြစ်သည်။ သည့်နည်းဖြင့် ကိုယ်ခံအား ပိုမြန်မြန်တိုးပွားနိုင်သည်။
RSV ပါဝင်သော နာတာရှည်အဆုတ်ပျောက်ရောဂါသည် အဆင့်အစ တစ်ခုတွင် သာမာန်နှာခေါင်းပျောက်ရောဂါနဲ့တူတယ်လို့ ထင်ရပေမယ့် မကြာခင်တွင် ပြင်းထန်မှုကိုမြန်မြန်မလေးကြောင့် ဖြစ်နိုင်ပါသည်။ အထူးသဖြင့် နောက်ခံရောဂါရှိသောသက်ကြီးသူများတွင်။ သင် သို့မဟုတ် သင့်မိသားစုဝင်များသည် အန္တရာယ်အမျိုးအစားမြင့်သူကြီးလူကြီးများမှာ၊ ကာကွယ်ထိုးကုသမှုအကြောင်း ဆရာဝန်နှင့် အကြံပြုအကြံဥာဏ်ယူရန် အကြံပြုပါသည်။
ရင်းမြစ်- Thai Nakarin Hospital
**ArokaGO Content Team မှ ဘာသာပြန်ဆိုရေးနှင့် စုစည်းတင်ပြထားပါသည်**
လွတ်လပ်သော စာရေးဆရာ
ဤဆောင်းပါးကို မျှဝေပါ
ဆောင်းပါး ထပ်မံကြည့်ရှုပါ
ကျန်းမာရေး စောင့်ရှောက်မှုနှင့် ဆေးဘက်ဆိုင်ရာ ခရီးသွားလာမှု ဆိုင်ရာ ထိုးထွင်းသိမြင်မှုများ ပိုမို ရှာဖွေတွေ့ရှိပါ။
ညအိပ်မကျရောက်ပြီးလူသိများအပြင် ကြက္ခရံဖျားမောနေကြပါသလား?
မင်းဟာယခင်က တစ်ညလုံးအလယ်မှာ မောစေတတ်တဲ့အခါ ဗိုက်မစ်ကြပ်ဖို့ ၊ ရူပပန်းအာရုံဖြစ်အောင် သေချာအောင်ပြောလိုက်ပြီး အကပြောင်းတိုက်သွားတာရော? များသောအားလောက မျက်နှာကျက်၍ ပွင့်တူအောင် မလေးစားပါဘူး။
ကင်ဆာရောဂါရှိသူများအတွက်လေ့ကျင့်ခန်း
လေ့ကျင့်ခန်းလုပ်ခြင်းသည်ကင်ဆာရောဂါသူနာများအတွက်ဘဝအရည်အချင်းတိုးတက်လာစေနိုင်ပါသည်။ သို့သော် လူအများစွာသည်လုံခြုံရေးနှင့်ပတ်သက်၍စိုးရိမ်မှုများရှိပြီး မည်သို့စတင်ရမည်နုို့မသေချာကြနိုင်ပါ။
ကျောက်ကပ်အင်အားကိုထိန်းသိမ်းရန် အာနိသင်ကောင်းသောအလေ့အထများ ၅ မျိုး
ကျောက်ကပ်ကျန်းမာခြင်းသည် အားလုံး၏ ကျန်းမာရေးအခြေအနေကို ထိန်းသိမ်းရန် အရေးပါသော အခန်းကဏ္ဍတစ်ခု ပြည့်စုံစွာ ထားရှိထားသော်လည်း၊ ပြသနာများ ဖြစ်ပေါ်လာသည်အထိ များစွာသိပ်အာရုံမစိုက်လေ့ရှိပါ။ ယင်းဆောင်းပါးတွင် ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်နိုင်မှုကို ကာကွယ်ပေးရန်နှင့် ရေဓာတ်ကျောက်ကပ်ရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေ ကိုလျော့ချပေးနိုင်သော ရိုးရှင်းသော်လည်း ထိရောက်သည့်ဘ၀ဘောင်အလေ့အထများ ငါးခု ကို အထူးပြု တင်ပြထားသည်။