SFTS ဗိုင်းရပ်စ်၊ ဝက်မွေးပိုးမှပါဝင်သောရောဂါတစ်ခုကို သတိပြုရမည်

SFTS (Severe Fever with Thrombocytopenia Syndrome) ဥာဏ်ကြီးအဖျားနဲ့ သွေးပြားနည်းရောဂါ ဗိုင်းရပ်စ်၊ တုတ်ချိတ်မွေးနွယ်ရောဂါတစ်ရပ်အဖြစ် သတိပြုရမယ့်ရောဂါ

 

SFTS ရောဂါ ဆိုတာဘာလဲ? 

 

SFTS ဗိုင်းရပ်စ်ပိုးအာရုံစိုက်ဝန်ထမ်း (Severe Fever with Thrombocytopenia Syndrome) သည် Phlebovirus အုပ်စုမှ ဗိုင်းရပ်စ်များကြောင့်ဖြစ်ပွားလာသော အသစ်ပေါ်ထွက်လာသော့ကြီးတဲ့ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ယင်းရောဂါသည် တရုတ်နိုင်ငံတွင် ပထမဆုံး တွေ့ရှိကာ ထို့နောက် ဂျပန်၊ တောင်ကိုရီးယားနှင့် အချို့အာရှနိုင်ငံများတွင်လည်း တွေ့ရှိခဲ့သည်။ လက်ရှိတွင် ကူးစက်ခံရသူဦးရေ တိုးလာနေသည်။ ဤရောဂါသည် သွေးပြားနည်းမှု (thrombocytopenia), သွေးဖြူအရေအတွက်နည်းမှု (leukopenia), အသည်းရောင်အရေးပြောင်းခြင်း (hepatitis), ကျောက်ကပ်မလုပ်နိုင်ခြင်း (kidney failure) တို့အပါအဝင် အလွန်စိုးရိမ်စရာအခြေအနေများ ဖြစ်စေနိုင်ပြီး သင့်တင့်စီမံမှုမရှိပါက အသေဆုံးနိုင်ခြေရှိပါသည်။

 

ရောဂါကူးစက်နိုင်ပုံ 

 

SFTS ဗိုင်းရပ်စ်သည် လူသို့ တုတ်ချိတ်အမြွှာများ (ticks) ကမိခြင်းအားဖြင့် ကူးစက်လာသည်။ အထူးသဖြင့် ခွေး နှင့် ကြောင်ကဲ့သို့သော အိမ်မွေးတိရစ္ဆာန်များပေါ်တွင် တွေ့ရသော အမြွှာအမျိုးအစားများမှ ကူးစက်နိုင်သည်။ ထို့ပြင် ကူးစက်ခံထားရသော တိရစ္ဆာန်များ၏ သွေး သို့မဟုတ် အရည်ဖြစ်ပေါ်စေသော ဒရပ်များနှင့် ထိတွေ့ခြင်းကြောင့်လည်း တိရစ္ဆာန်မှ လူသို့ ကူးစက်နိုင်သည်။ အချို့သောအခါ၌လည်း, ကူးစက်ခံထားသူ၏ သွေး သို့မဟုတ် ဒရပ်များနှင့် တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ပါက လူမှလူသို့လည်း ကူးစက်နိုင်ပါသည်။

 

SFTS ရောဂါ၏ ရောဂါလက္ခဏာများ 

 

လူနာများတွင် တုတ်ချိတ်အမြွှာတက်ခံရပြီး ၁ – ၂ ပတ်အတွင်း ရောဂါလက္ခဏာများ ပေါ်ပေါက်လာပါသည်။ အဓိကလက္ခဏာများမှာ –

๐ ရုတ်တရက်အဖျားမြင့်ခြင်း

๐ ခံစားခိုင်းလွယ်ခြင်း၊ ကိုယ်အထွာနာခြင်း၊ ကိုယ့်ကိုမောပန်းခြင်း၊ ဝမ်းအော့ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းလျှောခြင်း

๐ ဖျားနာအဖျားများနှင့်အတူ အဆုတ်လူကြီးခြင်း

๐ သွေးပြားနည်းမှုကြောင့် သွေးလွယ်လျှောခြင်းနှင့် အရေပြားပေါ်တွင် အသားတောက်ပြာပြာ အနုစက်များ (petechiae) ဖြစ်ပေါ်ခြင်း

๐ အလွန်ပြင်းထန်သောအခြေပေါ်ရောက်ပါက၊ အသည်းရောင်ခြင်း (hepatitis), ကျောက်ကပ်ရောဂါ (kidney failure), နှလုံးဓာတ်မဆီမတက်သောအခြေအနေနှင့် (shock) နှင့် ဦးနှောက် မှုခင်းမမှန်ခြင်းတို့ ဖြစ်နိုင်သည် 

လူနာအုပ်စုထိန်းချုပ်ရေးဦးစီးဌာန မှ ထုတ်ပြန်ချက်အရ SFTS ရောဂါပိုးကူးစက်သူများအား အသေဆုံးနှုန်းမှာ ၁၀ – ၃၀ % အထိရှိနိုင်သည်။

 

အန္တရာယ်များစွာ ကြုံနိုင်သည့် လူအုပ်စုများ 

 

๐ တောင်ယာ၊ ချိုင်းမြေဆင်း၊ သစ်တောများတွင် လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်သူများ

๐ နွား၊ကျား၊ခွေး၊ကြောင် စသည်တို့ တိရစ္ဆာန်မွေးမြူသူများ

๐ အမြွှာအလွန်များသည့်နေရာများတွင် နေထိုင်သူများ

๐ อายุကြီးသူများနှင့် ကိုယ်ခံအားနည်းသူများသည် ကူးစက်ခံရပါက ပြင်းထန်သောရောဂါဖြစ်နိုင်မှု ပိုမိုမြင့်တက်သည်

 

စစ်ဆေးခြင်းနှင့် ကုသမှု 

 

၁။ ဆရာဝန်သည် သက်ဆိုင်ရာ အန္တရာယ်ရှိသော အတွေ့အကြုံနှင့်နောက်ခံိုကို မှတ်တမ်းယူပြီး၊ သွေးစစ်ဆေးမှုတွင် သွေးပြားနည်းခြင်း၊ သွေးဖြူနည်းခြင်းနှင့် အသည်း၊ ကျောက်ကပ် လုပ်ဆောင်မှု စမ်းသပ်မှု ပုံမှန်မဟုတ်ခြင်း စသည့် လက္ခဏာများ ပြနိုင်ပါသည်။

၂။ ရောဂါသေချာစစ်ဆေးရန်မှာ Real-time PCR ကဲ့သို့သော မိုင်ခရိုစတ်တည်ဆိုင်သော ပြဿနာ Segmentation ဆေးခန်းစမ်းသပ်မှုများ ပြုလုပ်ခိုင်းပါသည်။

၃။ လက်ရှိတွင် SFTS အတွက် သီးသန့်ကုသရန်အထူးရောဂါတားဆေးမရှိသေးပါ။ ကုသမှုသည် လက္ခဏာအပေါ်အခြေခံ၍ ဆေးရည်, ဖျားကျဆေး, ဆိုးကျိုးဖြစ်ပေါ်ခြင်း ပျောက်ကင်းရေး, သွေးပြားနည်းခြင်း သို့မဟုတ် သွေးတက်ယည်းခြင်း, အသည်းရောင်ခြင်း, ကျောက်ကပ်မလုပ်နိုင်ခြင်း, shock တို့ဖြစ်ပါက ထောက်ပံ့ဆေးကုသမှုများအပါအဝင် တစ်စုံတစ်ခုဖြစ်ပါက ပြုလုပ်ပေးပါသည်။

 

 

SFTS ရောဂါကာကွယ်နည်းများ 

ဤရောဂါအတွက် တားဆေးမရှိသေးသဖြင့် ကာကွယ်မှုကိုအလွန်အရေးကြီးသည်။ ယင်းအတွက်—

๐ အမြွှာများသော နေရာများသို့ မဝင်ရောက်ရန်

๐ ပြင်ပတွင်လုပ်ငန်းလုပ်ကိုင်ရလျှင် ခန္ဓာကိုယ်အားလုံးဖုံးအုပ်ထားသောအဝတ်အစားဝတ်ရန်

๐ အမြွှာပြီးလည်ပတ်ရေသန့်တမ်းရနံ့နှင်းခြင်း သို့မဟုတ် ပိုးသတ်ဆေးများသုံးရန်

๐ ပြင်ပလုပ်ငန်းပြီးနောက် ကိုယ်တိုင်ကို စစ်ဆေးပြီး ရေကြည်လှုပ်ထုတ်ရေချိုးရန်။ အမြွှာတွေ့ပါက ချက်ချင်းဖြုတ်ရန်

๐ အရုပ်ဝေယျာ, အသားတောက်နဲ့ သက်သေခံသူများ သို့မဟုတ် အဆိုးအပျက်ရှိသောလူနာများ၏ သွေး သို့မဟုတ် ဒရပ်များနှင့် ထိတွေ့ခြင်းရှောင်ရန် 

 

SFTS Virus Disease (Severe Fever with Thrombocytopenia Syndrome) သည် အသေဆုံးနှုန်းမြင့်သော တုတ်ချိတ်မွေးဖျားအန္တရာယ်လွန်ကြီးသော ကူးစက်ရောဂါတစ်ခုဖြစ်သည်။ ဤရောဂါနှင့်ကာကွယ်နည်းများကို သိရှိထားခြင်းသည် ရောဂါကူးစက်မှု အန္တရာယ်လျော့နည်းနိုင်သည်။ တုတ်ချိတ်အမြွှာတက်ခံရပြီးနောက် ရာအဖျား မြင့်ခြင်း၊ ခံစားခိုင်းလွယ်ခြင်း သို့မဟုတ် သွေးတောက်နှက်၍အရေပြားအနုပြာများ ပြပါက၊ သို့မဟုတ် တိရစ္ဆာန်နှင့်ထိတွေ့မှုအမှတ်တရရှိပါက ၊ ချက်ချင်း ဆရာဝန်အထံသွားပြီး တိကျသော စစ်ဆေးခြင်း၊ ကုသမှုများကို ခံယူရန် လိုအပ်သည်။ 

 

 

 

 

 

ရင်းမြစ် : PHAYATHAIL 2 ဆေးရုံ

**ArokaGO Content Team မှ ဘာသာပြန်ရေး၊ ဖော်ပြချက်များ စုစည်းပါသည်