အန္တရာယ်ရှိသော အင်္ဂါအစိတ်အပိုင်းကျရောက်မှု (pelvic organ prolapse) ကို ခန့်မှန်သောခွဲစိတ်ကုသမှု (surgical treatment) ဖြင့်ကုသခြင်း။

Pelvic Organ Prolapse (POP) သည် မိန်းမများတွင်များစွာတွေ့ရသော ပြသနာဖြစ်ပြီး သားဆောင်ဖူးခြင်းများသောသူများ၊ မကျွေးဆပ်ရက်သက် (menopause) ရောက်ပြီးသူများ သို့မဟုတ် ဗိုက်ထဲ ဖိအား တိုးသွားခြင်း မကြာခဏဖြစ်လေ့ရှိသူများ (ဥပမာ၊ သွေးချို့တတ်ခြင်း၊ ဝမ်းချုပ်နေရခြင်း၊ အမြဲတမ်း အလေးပစ္စည်းများ ကိုင်ကြည့်ရရှိခြင်း) တို့တွင် ပိုမိုအန္တရာယ်ရှိသည်။ ဤအခြေအနေသည် အသက်အန္တရာယ် မရှိပေမယ့် နေ့စဥ်ဘဝ၏ အရည်အသွေး၊ ကိုယ်ပီသမှုနှင့် ဆက်ဆံရေးများကို ထိခိုက်စေနိုင်သည်။ လက္ခဏာများ ပြင်းထန်၍ နေ့စဥ်ဘဝကို ထိခိုက်စေပါက ချက်ချင်းပြုပြင်ခွဲစိတ်ကုသခြင်းသည် အရေးကြီးသော နှင့် ရေရှည်အသုံးလုပ်နိုင်သော ကုသနည်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်သည်။

 

Pelvic Organ Prolapse ဆိုသည်မှာဘာလဲ?

Pelvis သည် “ထောက်ပံ့ပုံစံတစ်ခု” ဖြစ်ပြီး ခေါင်းလောင်းကဲ့သို့ အထဲအတွင်း အန္တာဂါန်းများ (ဥပမာ၊ ဆီးအိမ်၊ သားအိမ်၊ ဝမ်းအိမ် (small intestine)၊ ဝမ်းခနဲ (rectum) နှင့် ယောက္ခမလမ်းကြောင်း) ကို ထောက်ပံ့ထားသည်။ ယင်းတည်နေသော ကြွက်သားများနှင့် လည်ပင်းတန်းများ မနုပျော့သွားပါက အန္တာဂါန်းများသည် ကပ်ရိုး (vaginal canal) ထဲသို့ ဆင်းချဖော်ထုတ်လာနိုင်သည်။ ဤအခြေအနေသည် တစ်ဦးတည်းသို့မဟုတ် နေရာများစွာတွင် တပြိုင်နက်ဖြစ်နိုင်ပါသည်၊ အောက်ပါအပေါ်တွင်ပါဝင်သည် -

• Uterine prolapse
• Cystocele (bladder prolapse)
• Rectocele (rectal prolapse)
• Enterocele (small intestine prolapse)
• Vaginal vault prolapse (hysterectomy ပြုလုပ်ပြီးနောက်)

 

လက္ခဏာများ အများဆုံးတွေ့ရသောအရာများ

• ယောက္ခမလမ်းကြောင်းတွင် ကျောက်ခဲ/‌ပြုတ်ကျသည့် ခံစားမှုရှိခြင်း
• အောက်ပိုင်း ဗိုက်သည်ခြင်း သို့မဟုတ် ဖြေးညင်းသော ခါးနာခြင်း
• ဆီးစီးကျခြင်း၊ ချောင်းဆိုး၊ နှာချေစဉ် ဆီးစီးကျခြင်း၊ ဆီးအဆုံးမထွက်သည့်ခံစားမှု
• ဆီးခွဲရန် အခက်အခဲရှိခြင်း၊ တင်းတင်းဖိဖိ ဆီးထုတ်ရန်လိုအပ်ခြင်း
• ဝမ်းချုပ်ခြင်း သို့မဟုတ် ဝမ်းထုတ်ရာတွင် အခက်အခဲရှိခြင်း
• လိင်ဆက်ဆံရာတွင် နာကျင်ခြင်း/ မသာယာမှုဖြစ်ခြင်း

 

ဘယ်အခါ ခွဲစိတ်ကုသဖို့ စဉ်းစားသင့်သလဲ?

Pelvic organ prolapse အတွက် ကုသခြင်းများမှာ:

1. Pelvic muscle exercises (Kegel exercises)
2. ယောက္ခမထောက်ပံ့ရေး ပစ္စည်းအသုံးပြုခြင်း (Pessary)
3. ခွဲစိတ်ပြုပြင်ခြင်း

 

ယေဘုယျအားဖြင့် ဆရာ၀န်များသည် ခွဲစိတ်ကုသရန် အောက်ပါအခြေအနေများတွင် စဉ်းစားနိုင်ပါသည် -

• ပြုတ်ကျမှု ပြင်းထန်လှသောအခြေအနေရှိခြင်း (ဥပမာ၊ POP-Q stage 3–4)
• လက္ခဏာများသည် နေ့စဉ်ဘဝကို ထိခိုက်စေခြင်း
• ခွဲစိတ်မပြုသော နည်းလမ်းများအသုံးပြုပြီး မအောင်မြင်ခြင်း
• လူနာသည် ရေရှည်ဖြေရှင်းမှုကို ဆန္ဒရှိခြင်း

သို့သော် ခွဲစိတ်ကုသမှု ဆုံးဖြတ်ချက်သည် “အဆင့်” အပေါ်သာ မူတည်သည်မဟုတ်ပဲ မိမိ၏ လက္ခဏာနှင့် ဘဝအရည်အသွေးပေါ်တွင် အဓိကမူတည်သည်။

 

ခွဲစိတ်ကုသခြင်းအနည်းအထူးနည်းလမ်းများ

ခွဲစိတ်နည်းလမ်းရွေးချယ်မှုသည် ပြုတ်ကျသည့်အန္တာဂါန်းအမျိုးအစား၊ အသက်အရွယ်၊ ကျန်းမာရေးအခြေအနေ၊ မနည်းသေးစေ့သွားရန် ဆန္ဒရှိ/မရှိနှင့် လူနာ၏ ဆန္ဒတို့ပေါ် မူတည်သည်။ မူလတန်း နည်းလမ်း၂ခုရှိသည် -

1. Vaginal Approach သည် ဗိုက်အပေါ်ခွဲစိတ်ခြင်းကို မနှစ်သက်သူများနှင့် သာမန် ကျန်းမာရေးပြန်မြန်စေသောသူများအတွက် သင့်လျော်သည်။ ဥပမာများမှာ-

• Anterior colporrhaphy (ယောက္ခမအရှေ့ဖက်နံရံပြုပြင်ခြင်း)
• Posterior colporrhaphy (ယောက္ခမအနောက်နံရံပြုပြင်ခြင်း)
• Vaginal hysterectomy with vault suspension

2. Abdominal Approach သည် အန္တာဂါန်းများအတွက် ပို၍ ခိုင်မာသော ထောက်ပံ့မှုရရှိစေကာ ရေရှည်ဖြေရှင်းမှုလိုအပ်သော အခြေအနေများတွင် အသုံးပြုသည်။ ဥပမာများ-

• Abdominal sacrocolpopexy
• Laparoscopic sacrocolpopexy
• Robotic-assisted sacrocolpopexy
• Sacrohysteropexy (ဒါဇယားအိမ်ထိန်းသိမ်းခြင်း)

ဤအုပ်စုရှိ ခွဲစိတ်ကုသမှုများသည် ကြာလတီနှစ်ကြာ ခိုင်မာမှုရရှိစေရန် သံသားထည် (mesh) တို့ကို အသုံးပြုသည်။ Mesh သည် ရေရှည်အသုံးခံပြီး ပြုတ်ကျမှု ပြန်ဖြစ်နိုင်ခြေ လျှော့ချပေးနိုင်သော်လည်း mesh exposure ကဲ့သို့သော အန္တရာယ်ရှိနိုင်ပါသည်။ အရမ်းသေးငယ်ပြီး လူတစ်ဦးချင်းစီ စိစစ်ဆထားရပါမည်။

 

Minimally Invasive Surgery (MIS)

လက်ရှိအချိန်တွင် လက်လှမ်းမီသော laparoscopic သို့မဟုတ် robotic ခွဲစိတ်နည်းပညာများသည် တစ်ပိုင်းတစောက် ချိတ်ဆွဲခြင်းပမာဏ လျှော့ချစေနိုင်သည်။ MIS ၏ အားသာချက်များမှာ-

• အနာပြားသေးငယ်ခြင်း (၁-၅ စင်တီမီတာခန့်)
• ထမင်းထုပ်ခွဲစိတ်မှုနှင့် နှိုင်းယှဉ်လျှင် သွေးပျက်နှုန်း နည်းခြင်း
• နာကျင်မှု နည်းခြင်း
• ဆေးရုံတွင် နေထိုင်ရမည့် နာရီပိုင်း/ရက်အနည်းငယ်သာ
• နေ့စဉ်ဘဝသို့ ပြန်ဝင်နိုင်ချိန် မြန်ခြင်း

လက်ရှိသုတေသနအရ laparoscopic sacrocolpopexy သည် အဟောင်းခွဲစိတ်နည်းနှင့် သဘာဝအတိုင်း တူညီသောကုသမှုရလဒ်နှင့် ရေရှည်ထောက်ပံ့မှုတည်တံ့မှုရရှိစေနိုင်သည်။

 

ခွဲစိတ်မလုပ်မီ ပြင်ဆင်မှုများ

• ကိုယ်အလုပ္အမှုကို စစ်ဆေးချက်နှင့် ပြုတ်ကျမှုအဆင့်သတ်မှတ်ခြင်း (ဥပမာ၊ POP-Q စစ်ဆေးမှု)
• အချက်ဘာသာအချို့တွင် ဆီးစီးကျမှု စစ်ဆေးမှု
• နောက်ခံရောဂါနှင့် ယခုသောက်နေသော ဆေးပစ္စည်းများကို အကြောင်းကြားပေးခြင်း
• ဆရာဝန်ညွှန်ကြားသော သွေးကြောချောင်းဆေး များစွာ ခဏလှန်သောက်ရန် ရပ်နားခြင်း
• ခွဲစိတ်မတိုင်မီ အစာအရသာလုံးဝ မစားရန်၊ ရေမသောက်ရန် ဆရာဝန်ညွှန်ကြားချက်အတိုင်း

 

ခွဲစိတ်ပြီးသောနောက် ပြုစုစောင့်ရှောက်ရေး

• ခွဲစိတ်နည်းပညာပေါ်မူတည်၍ ဆေးရုံတွင် ၁-၃ ရက်နေထိုင်ခြင်း
• အနည်းဆုံး ၄-၆ ပတ်အထိ အလေးမြင့်ပစ္စည်းမကိုင်/မလုပ်ရန်
• လိင်ဆက်ဆံမှုကို လုပ်ခြင်းမှ ၆ ပတ်လောက် ရပ်နားထားရန်
• ဆရာဝန်နှင့် အကြိမ်ကြိမ် ပြန်လာစစ်ဆေးရန်

 

ဖြစ်နိုင်သည့် ဆိုးကျိုးများ

ခွဲစိတ်ကုသမှုသည် သေးငယ်သော အန္တရာယ်ရှိပေမယ့် ဖြစ်နိုင်သည့် ဆိုးကျိုးများမှာ-

• သွေးဆင်းခြင်း
• ပိုးဝင်ခြင်း
• ဆီးအိမ်၊ အူ၊ ဆီးကြောတောင်းများ ထိခိုက်မိခြင်း (ရှားပါးသည်)
• အချိန်ပိုင်းဆီးထုတ်ရန် အခက်အခဲရှိခြင်း
• ခွဲစိတ်ပြီးနောက် ဆီးစီးကျခြင်း ဖြစ်နိုင်ခြင်း
• အချိန်ကြာလျှင် ပြုတ်ကျမှု ပြန်ဖြစ်ပေါ်ခြင်း

 

Pelvic organ prolapse သည် “တိတ်ဆိတ်ခံယူ နေရမည့်” အရာမဟုတ်ပါ။ လက်ရှိတွင် ခွဲစိတ် မပြုသော လက်ရှိကုသနည်းများမှစ၍ ချက်ချင်းပြုပြင်နိုင်သော minimally invasive surgery များအထိ အမျိုးမျိုးသောလုံခြုံရာ စိစစ်ကုသနည်းများ ရနိုင်ပါသည်။

 

ကုသမှုအစောပိုင်းတွင် အထူးကုဆရာဝန်များနှင့် တိုင်ပင်ခြင်းသည် မှန်ကန်သည့်စစ်တမ်းများ ပြုလုပ်ခြင်း၊ အမှန်တကယ် လိုအပ်သည့်ကုသမှုဆောင်ရွက်နိုင်ရန် အထောက်အကူဖြစ်စေပြီး လူနာကိုယ်တိုင် ယုံကြည်စိတ်ချမှုဖြင့် နေ့စဉ်ဘဝသို့ ပြန်သွားနိုင်စေသည်။

 

ရင်းမြစ် : Phyathai 2 ဆေးရုံ