နားလည်ပါ ဘေဆိုမီယာအိုနဲ့ မျောက်ဖူးညွန့်ပျက်: လူသိများအောင် သိထားပါ၊ တားဆီးနိုင်ရန်အသိပညာရနိုင်ပါစေ

ကြောင်မခေါ်ရိုးရောဂါနှင့် ရုပ်ထွက်ရောဂါကို နားလည်ပါ: သိစေ၊ ကာကွယ်စေ

 

သင်သိပါသလား?

ကြောင်မခေါ်ရိုးရောဂါ (Chickenpox) နှင့် ရုပ်ထွက်ရောဂါ (Shingles) နှစ်ခုလုံးက တစ်ခုတည်းသော ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သည်။

 

Varicella-Zoster Virus (VZV) သည် အဆိုပါရောဂါနှစ်ခုလုံး၏ တာဝန်ယူသူဖြစ်ပြီး၊ အသက်အရွယ်အလိုက် ရောဂါလက္ခဏာများ မတူညီသော်လည်း၊ အခြေအနေပေါ်မူတည်၍ ပေါ်ပေါက်လာနိုင်ပါသည်။ အဆိုပါနာမကျန်းမာရောဂါနှစ်ခုအကြောင်း နားလည်လျှင် ကာကွယ်နိုင်ရေး၊ ချက်ချင်း ကုသနိုင်ရေးအတွက် အထောက်အကူဖြစ်စေပါသည်။

 

 

ကြောင်မခေါ်ရိုးရောဂါ (Chickenpox)

 

ဘယ်သူတွေထိခိုက်နိုင်သလဲ?

ကြောင်မခေါ်ရိုးရောဂါသည် ကလေးများ သို့မဟုတ် ယခင်က မဖျောက်ခံဖူးသူများတွင် မကြာခဏ ဖြစ်ပွားနိုင်သည်။

 

ပြန့်ပွားပုံ

ကြောင်မခေါ်ရိုးရောဂါသည် အောက်ပါနည်းလမ်းများဖြင့် ပြန့်လွှမ်းနိုင်သည်-

๐ ချောင်းဆိုးခြင်း

๐ အဖျားပျားခြင်း

๐ ဖူး့/အဖုရဲ့ အရည်ကို တိုက်ရိုက်ထိတွေ့ခြင်း

 

လက္ခဏာများ

๐ အဖျားရှိခြင်း

๐ မောပန်းခြင်း

๐ ခန္ဓာကိုယ်တစ်လျှောက် ထိပ်တည်သည့် အနီရောင်၊ လူငုပ်လောင်ရောဂါလက္ခဏာများ

๐ အနာသည် အရစ်အရှည်ဖြစ်လာပြီး၊ အောက်ဆုံးတွင် အရည်ပြည့်သော ဖူးဖူးများ (blisters) ဖြစ်လာသည်၊ ထို့နောက် ကျောက်တုံးပုံစံဖြင့် (scabs) ပြောင်းလဲသွားသည်။

 

ကုသမှု

๐ အာရုံဖြစ်သော အာနိသင်လျော့နည်းစေရန် Antiviral ဆေးဝါးများ

๐ ကိုယ်အပူချိန်ကို ထိန်းညှိရန် အဖျားကျဆေးများ

๐ လူငုပ်လောင်သည့်ခံစားမှုကို ချေဖျောက်ရန် Anti-itch ဆေးဝါးများ

๐ အနာမဖောက်ပါနှင့်—အမာရွတ်စွန်းမှု ဖြစ်တတ်သောကြောင့်

ပြန်သန်သက်သွားပြီးနောက်에도 ဗိုင်းရပ်စ်သည် တစ်ပိုင်းတစ်စ ခန္ဓာကိုယ်ထဲရှိ nerves ganglia တွင် အိပ်ပျော်အနေအထားနဲ့ ကျန်နေသည်။

 

 

ရုပ်ထွက်ရောဂါ (Shingles)

 

ဘယ်သူတွေထိခိုက်နိုင်သလဲ?

ရုပ်ထွက်ရောဂါသည် အသက်ကြီးသူများ သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားအားနည်းသူများတွင် ပိုများသည်။

 

အကြောင်းအရင်း

ရုပ်ထွက်ရောဂါသည် အိပ်ပျော်နေသော VZV ၏ ပြန်လည်တက်နာမှုကြောင့် ဖြစ်ပေါ်ပါသည်။ အောက်ပါအကြောင်းအရင်းများကြောင့် ဖြစ်ပေါ်နိုင်သည်-

๐ စိတ်ဖိစီးမှု (Stress)

๐ အသက်ကြီးလာမှု (Aging)

๐ ကိုယ်ခံအားနည်းစေသော အခြားကျန်းမာရေး ပြဿနာများ

 

လက္ခဏာများ

๐ Nerve အတိုင်းအတာတစ်လျှောက် (ထုံးစံအလာမှာ ခန္ဓာကိုယ်တစ်ဖက်ဖက်သာ) မီးလောင်သလို၊ တုန်တွေပျက်သလို၊ လျှပ်စစ်ထိုးသလို နာကျင်ခြင်း

๐ ၂-၃ ရက်အကြာတွင် အနီစက် နာနာများ အစုလိုက်။ ထို့နောက် အရည်ပြည့်သော ဖူးဖူးများ (blisters) ဖြစ်ပေါ်လာသည်။

 

ပြန့်ပွားပုံ

ရုပ်ထွက်ရောဂါသည် တိုက်ရိုက် မပြန့်နိုင်ပါ။ သို့သော် ရောင်ရမ်းဖူးစာတွင် အရည်နှင့် ထိတွေ့သူက ကြောင်မခေါ်ရိုးရောဂါ မဖျောက်ခံဖူးပါက အသစ်ကူးလွှမ်းနိုင်သည်။

 

အများဆုံး တွေ့ရသော ဆိုးကျိုး

๐​ Postherpetic Neuralgia (PHN) - ယင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်တွင်း နာကျင်သည့် နာကျင်မှုဖြစ်ပြီး၊ လ တစ်လော သို့မဟုတ် နှစ်ပေါင်းများစွာ လက်ရှိနေနိုင်ပါသည်။ ယင်းအခြေအနေနှင့် ကြုံတွေ့သူ၏ လူနေမှုဘဝအရည်အသွေးအား အလွန် ထိခိုက်စေသည်။

 

အရေးကြီးသည်

ရုပ်ထွက်ရောဂါ ဟု သံသယရှိပါက ၇၂ နာရီအတွင်း ဆေးကုသမှုခံယူရန် ဆေးအနီး ရောက်ရန် လိုအပ်သည်။ ယင်းသည်-

๐ အာနိသင်ပျော့နည်းစေရန်

๐ ရေရှည်နာကျင်ခြင်း (PHN) ဖြစ်နိုင်ခြေ လျော့နည်းစေသည်

 

ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းဖြင့် ကာကွယ်မှု

 

ကြောင်မခေါ်ရိုးရောဂါ ကာကွယ်ဆေး

ကြောင်မခေါ်ရိုးရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို ၁ နှစ်မှစတင်၍ ထိုးသင့်သည်-

๐ အသက် ၁-၁၂ နှစ်: ၂ ချက်၊ ချက်နှစ်ကြား အနည်းဆုံး ၃ လခန့်ခွားရန်

๐ အသက် ၁၃ နှစ်နှင့်အထက်: ၂ ချက်၊ ခန့်မှန်း ၁ လခန့်ခွား၍

 

ရုပ်ထွက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေး

ရုပ်ထွက်ရောဂါ ကာကွယ်ဆေးကို အသက် ၅၀ နှစ်နှင့်အထက်၊ သို့မဟုတ် ကိုယ်ခံအားအားနည်းသူများအတွက် အကြံပြုသည်-

๐ ၂ ချက်၊ ချက်နှစ်ကြား ၂-၆ လခန့်ခွား၍ ထိုးပေးသည်

๐ ရုပ်ထွက်ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေ နှင့် ဆင်းရဲဖွယ်ရှိမှု လျော့နည်းစေသည်။

 

နိဂုံးချုပ်

 

ကြောင်မခေါ်ရိုးရောဂါနှင့် ရုပ်ထွက်ရောဂါသည် တစ်ခုတည်းသော ဗိုင်းရပ်စ်ကြောင့် ဖြစ်ပေါ်သော်လည်း လူအုပ်စုအမျိုးမျိုးတွင် မတူညီသော ရောဂါလက္ခဏာများ ဖြစ်ပေါ်စေနိုင်သည်။ ကြောင်မခေါ်ရိုးရောဂါကို ကာကွယ်ဆေးထိုးခြင်းဖြင့် ရုပ်ထွက်ရောဂါ ဖြစ်နိုင်ခြေကိုလည်း နောင်တွင် လျော့နည်းစေနိုင်သည်။ သင်သည် ရုပ်ထွက်ရောဂါဖြစ်နိုင်ခြေရှိပါက၊ အဆိုပါ ကာကွယ်ဆေးလည်း ထိုးယူရန် စဉ်းစားသင့်သည်။ နှစ်ခုလုံးအတွက်လည်း စောစောကာလကုသမှုသည် ဆိုးကျိုးများအား လျှော့ချပြီး ပြန်လည်မြန်မြန် သန်သန်ကျန်းမာလာစေရန် အရေးကြီးပါသည်။

 

 

 

 

 

ရင်းမြစ် : ရန်ရေ့ဆေးရုံ ငှားချိုင်းမွဲ

**ArokaGO Content Team မှ ဘာသာပြန်၍ တင်ဆက်ထားသည်